Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, từ đầu tháng 4/2026, nắng nóng đã gia tăng nhanh về cường độ và phạm vi trên cả nước, nhiều khu vực ghi nhận mức nhiệt 35 - 37°C, thậm chí vượt 40°C tại Trung Bộ. Trong bối cảnh đó, việc giữ cho không gian sống mát mẻ không chỉ là nhu cầu tiện nghi mà còn trở thành yếu tố quan trọng để bảo vệ sức khỏe, đặc biệt với người già và trẻ nhỏ.
Những cách làm mát nhà không cần điều hoà
Kiểm soát ánh nắng - “chìa khóa” quan trọng nhất
Theo các chuyên gia năng lượng, khoảng 30% nhiệt lượng trong nhà đến từ cửa sổ, vì vậy kiểm soát ánh nắng là bước quan trọng hàng đầu. Việc kéo rèm, sử dụng mành che hoặc dán phim cách nhiệt, đặc biệt ở các cửa hướng Tây và Nam, có thể giảm đáng kể lượng nhiệt hấp thụ vào không gian sống.
Đóng, mở cửa đúng thời điểm
Một sai lầm phổ biến là mở cửa cả ngày để “đón gió”, trong khi thực tế không khí bên ngoài vào buổi trưa thường nóng hơn trong nhà. Các chuyên gia khuyến nghị nên mở cửa vào sáng sớm hoặc ban đêm để đón khí mát, đồng thời đóng kín cửa vào thời điểm nắng gắt nhằm tránh đưa khí nóng vào nhà.
Tận dụng quạt và nguyên lý bay hơi
Quạt không làm giảm nhiệt độ không khí nhưng giúp cơ thể mát hơn nhờ tăng tốc độ bay hơi mồ hôi. Để tăng hiệu quả, có thể đặt bát đá hoặc nước lạnh trước quạt tạo luồng gió mát hơn. Đây là một mẹo đơn giản nhưng được nhiều chuyên gia khuyến nghị trong điều kiện không có điều hoà.
Giảm nguồn nhiệt trong nhà
Các thiết bị điện như bếp, tivi, đèn sợi đốt đều tỏa nhiệt khi hoạt động. Việc hạn chế nấu nướng vào giờ cao điểm, tắt thiết bị không cần thiết và thay thế bằng các thiết bị tiết kiệm điện có thể giúp giảm đáng kể lượng nhiệt tích tụ trong không gian kín.
Tăng thông gió và lưu thông không khí
Thông gió tự nhiên đóng vai trò quan trọng trong việc làm mát nhà. Việc tạo luồng gió đối lưu bằng cách mở các cửa đối diện nhau hoặc sử dụng quạt thông gió ở bếp, nhà vệ sinh giúp đẩy khí nóng ra ngoài nhanh hơn và giữ không khí trong nhà luôn lưu thông.
Sử dụng vật liệu và màu sắc “mát”
Các nghiên cứu cho thấy tường sơn màu sáng có thể giúp giảm hấp thụ nhiệt từ 2 - 5°C so với màu tối. Ngoài ra, việc sử dụng vật liệu tự nhiên như gỗ, cotton hay các vật liệu cách nhiệt cũng góp phần giữ cho không gian mát mẻ hơn trong những ngày nắng nóng.
Trồng cây xanh: giải pháp lâu dài
Cây xanh được xem là “điều hoà tự nhiên” nhờ khả năng tạo bóng mát và điều hòa không khí. Việc trồng cây ở hướng Đông và Tây hoặc sử dụng cây leo che nắng cho ban công, tường nhà có thể giúp giảm nhiệt đáng kể cho không gian sống.
Cải thiện kết cấu nhà ở (giải pháp dài hạn)
Về lâu dài, các giải pháp như lắp mái cách nhiệt, hạn chế diện tích kính hoặc thiết kế nhà đón gió tự nhiên có thể giúp giảm nhiệt độ trong nhà tới khoảng 5°C. Dù cần đầu tư ban đầu, đây là những giải pháp bền vững, đặc biệt hiệu quả trong bối cảnh nắng nóng ngày càng gia tăng.
Các chuyên gia cho rằng, việc kết hợp nhiều giải pháp nhỏ từ che nắng, thông gió, giảm thiết bị sinh nhiệt đến thay đổi thói quen sinh hoạt hoàn toàn có thể giúp không gian sống mát hơn đáng kể mà không cần phụ thuộc vào điều hoà.
Trong bối cảnh nắng nóng ngày càng cực đoan, đây không chỉ là giải pháp tiết kiệm mà còn là xu hướng sống bền vững, thân thiện môi trường.
Nắng nóng đầu mùa tại Việt Nam đang trở thành “phép thử” cho khả năng thích nghi của mỗi gia đình. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào điều hoà, những giải pháp đơn giản, ít tốn kém lại có thể mang đến hiệu quả bất ngờ. Một ngôi nhà mát mẻ không chỉ đến từ thiết bị hiện đại, mà còn từ cách chúng ta thiết kế, sử dụng và hiểu đúng nguyên lý nhiệt - gió - ánh sáng trong chính không gian sống của mình.
Nguyệt Hạ (Theo The Guardian)
