Khi một pha vượt ẩu không chỉ đến từ một phía
Video ghi lại cảnh một chiếc Mercedes vượt lên khi không đủ khoảng cách an toàn với xe phía trước và xe ở làn muốn nhập vào. Vì pha vượt ẩu này, tai nạn liên hoàn đã xảy ra, kéo theo cả ba xe, chiếc Mercedes, chiếc xe có camera hành trình, và xe còn lại đang lưu thông bình thường trên cao tốc. Nhìn thoáng qua, đây là lỗi hoàn toàn thuộc về người vượt ẩu.
Đúng vậy. Và đây là điều đầu tiên chúng ta cần chủ động cho chính mình: chỉ vượt hoặc nhập làn khi và chỉ khi giữ được khoảng cách an toàn, cả với xe phía trước lẫn xe ở làn định vượt qua. Không có cuộc hẹn nào, không có deadline nào đáng để đánh đổi bằng vài giây rút ngắn trên cao tốc. Chủ động ở đây đơn giản là chủ động chờ. Chờ đủ khoảng trống rồi mới hành động, thay vì ép tình huống phải xảy ra theo ý mình.
Nhưng nếu chỉ dừng ở đó, chúng ta đang bỏ lỡ một nửa câu chuyện. Vì chiếc xe có camera hành trình, chiếc xe cũng chịu ảnh hưởng trực tiếp từ tai nạn này, cũng có những điều đáng để tự rút kinh nghiệm.
Làn trái không phải là nơi để ở lâu
Cao tốc thường phân làn theo tốc độ, làn trái ngoài cùng dành cho tốc độ tối đa, thường là 120km/h. Nếu bạn không thể duy trì tốc độ đó, việc chủ động chuyển sang làn giữa hoặc làn phải là điều nên làm. Đây gần như là nguyên tắc cơ bản mà nhiều người biết nhưng ít khi thực hành.
Điều ít người để ý hơn là ngay cả khi bạn đã đi đúng tốc độ cho phép của làn nhanh nhất, việc không đạt mức tối đa vẫn khiến bạn dễ trở thành mục tiêu bị "tạt đầu" từ xe phía sau đang muốn vượt nhanh hơn. Về lý thuyết, làn trái là làn để vượt, không phải làn để duy trì tốc độ ổn định lâu dài. Còn về thực tế trải nghiệm, làn giữa mới là nơi hợp lý nhất để giữ tốc độ ổn định.
Lý do không phức tạp. Làn giữa cho bạn nhiều phương án xử lý hơn khi có sự cố. Nếu phía trước xuất hiện chướng ngại vật bất ngờ, bạn có cả làn trái lẫn làn phải để né. Nếu bạn cứ bám làn trái, bạn chỉ còn một hướng duy nhất để xoay xở, đó là làn giữa, trong khi bên trái chỉ còn dải phân cách. Đó là chưa kể những tình huống xấu nhất, khi có xe từ chiều ngược lại lao qua dải phân cách vì một sự cố nào đó. Càng gần làn trái, khoảng cách an toàn của bạn với những tình huống này càng mỏng.
Chủ động chọn làn, vì vậy, không chỉ là chuyện đúng luật. Đó là chuyện tự tạo cho mình nhiều lựa chọn hơn trước khi cần đến chúng.
Đừng biến cao tốc thành nơi để ăn thua
Chi tiết đáng chú ý nhất trong video nằm ở phản ứng của chiếc xe có camera. Khi đang di chuyển ở khoảng 92km/h và nhận thấy chiếc Mercedes có ý định vượt lên, xe này tăng tốc lên khoảng 102km/h. Hành động đó, dù có thể không cố ý, lại mang dáng dấp của việc không muốn nhường đường.
Đây là điều khó giải thích với nhiều người, vì cảm giác "tại sao tôi phải nhường" là phản xạ rất tự nhiên. Nhưng hãy thử nhìn theo một cách khác. Nếu một xe khác xin vượt, điều đó cho thấy họ có nhu cầu hoặc khả năng di chuyển nhanh hơn tốc độ hiện tại của bạn. Nếu bạn đang không di chuyển đúng tốc độ hợp lý của làn mình, việc có xe xin vượt chính là một tín hiệu cho thấy bạn đang vô tình cản trở dòng xe phía sau. Nó quay lại điều đã nói ở trên, hãy chủ động lùi vào làn trong, nhường không gian cho các phương tiện cần di chuyển nhanh hơn.
Việc tăng tốc để "không cho vượt" không giúp ai giành được gì. Nó chỉ tạo ra một cuộc đối đầu trên một mặt đường không có chỗ cho cảm xúc cá nhân. Trong trường hợp của video, chính hành động này đã góp phần tạo ra pha xử lý nguy hiểm, kéo theo cả xe thứ ba vốn không liên quan gì đến tình huống ban đầu. Tuyệt đối không nên "ăn thua" với bất kỳ ai trên cao tốc, vì phần thua thiệt lớn nhất luôn thuộc về người ít chủ động nhất trong tình huống đó.
Chủ động là một thói quen, không phải một phản xạ tình huống
Ba điều rút ra từ một đoạn video ngắn, chỉ vượt khi đủ khoảng cách an toàn, chọn làn giữa để giữ nhiều phương án xử lý, và nhường đường thay vì ăn thua, đều xoay quanh một tư duy duy nhất. Chủ động không phải là phản ứng nhanh khi có chuyện xảy ra. Chủ động là chuẩn bị sẵn để chuyện xấu không có cơ hội xảy ra.
Trên cao tốc, tốc độ cao đồng nghĩa với biên độ sai số cực nhỏ. Một quyết định chậm nửa giây, một pha tăng tốc theo cảm xúc, một lần bám làn trái vì tiện, đều có thể là mảnh ghép cuối cùng của một tai nạn. Không ai trong chúng ta có thể kiểm soát hành vi của người khác trên đường. Nhưng phần chủ động thuộc về mình, khoảng cách mình giữ, làn mình chọn, cách mình phản ứng khi bị xin vượt, đó là những thứ hoàn toàn nằm trong tay mỗi người.
Giữ vững chủ động cho chính mình, không phải để đúng luật hay để tránh bị phạt, mà để mỗi chuyến đi trên cao tốc kết thúc đúng như nó nên là, một cách bình thường và an toàn. Và khi càng nhiều người lái xe với tinh thần đó, văn hóa giao thông trên cao tốc cũng dần thay đổi theo hướng tốt hơn.
Bảo Lâm - Cấn Hưng
