Chỉ trong vòng một tuần gần đây, khoa Nội tiêu hóa, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương đã tiếp nhận từ 5 - 7 ca viêm tụy cấp nặng. Một số trường hợp diễn tiến nghiêm trọng buộc phải chuyển sang khoa Hồi sức tích cực để lọc máu, thay huyết tương, hỗ trợ điều trị và hạn chế nguy cơ suy đa cơ quan.
Từ cơn đau bụng “quen thuộc” đến nhập viện trong tình trạng nguy kịch
Nguyễn Văn P. (35 tuổi, ngụ TP.HCM) là một trong những bệnh nhân đang điều trị viêm tụy cấp tại bệnh viện. Anh được đưa vào cấp cứu sau nhiều giờ chịu đựng cơn đau bụng dữ dội, cơ thể gần như kiệt sức.
Theo lời kể, trước khi nhập viện, anh Phát xuất hiện cơn đau vùng bụng trên. Ban đầu, cơn đau chỉ âm ỉ nên anh nghĩ mình bị đau dạ dày như những lần trước.
“Mỗi lần đau tôi thường ra tiệm thuốc tây mua thuốc đau bao tử uống là thấy đỡ nên không đi khám”, anh Phát nói.
Tuy nhiên, lần này cơn đau không những không giảm mà tăng nhanh về cường độ, đau quặn thắt, đau xé và lan ra phía sau lưng, khiến lưng anh cứng đờ, không thể cử động bình thường. Sau khi thăm khám, làm xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh, các bác sĩ xác định anh bị viêm tụy cấp và chuyển ngay vào khu điều trị nặng để theo dõi sát.
Khai thác bệnh sử, bệnh nhân thừa nhận có thói quen uống rượu bia thường xuyên trong nhiều năm. Sau giờ làm việc, việc tụ tập bạn bè, uống bia gần như trở thành sinh hoạt quen thuộc.
“Trung bình mỗi tuần tôi uống khoảng 3 - 4 ngày, có lúc gần như uống cả tuần. Mỗi lần uống là uống nhiều, thường mười mấy lon bia, có bữa lên tới khoảng 20 lon”, anh Phát chia sẻ.
Đáng chú ý, đây không phải lần đầu anh nhập viện vì viêm tụy cấp. Trước đó, bệnh nhân từng được bác sĩ khuyến cáo phải kiêng tuyệt đối rượu bia, song thói quen cũ vẫn tiếp diễn. Ở đợt nhập viện này, anh đã qua cơn cấp nhưng vẫn phải tiếp tục theo dõi chặt chẽ.
Viêm tụy cấp tăng mạnh trong mùa tiệc tùng cận Tết
Trao đổi với Giáo dục và Thời đại, bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Đô, Phó khoa phụ trách điều hành khoa Nội tiêu hóa, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, cho biết viêm tụy cấp là bệnh lý nguy hiểm, có thể diễn tiến rất nhanh từ nhẹ sang nặng, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.
“Ba nguyên nhân hàng đầu gây viêm tụy cấp hiện nay vẫn là sỏi mật, rượu bia và tăng triglycerid máu”, bác sĩ Đô cho biết.
Trong những tháng gần đây, đặc biệt là giai đoạn cận Tết, số ca viêm tụy cấp do rượu bia và rối loạn mỡ máu tăng rõ rệt. Khi các buổi tiệc liên hoan cuối năm gia tăng, lượng rượu bia tiêu thụ nhiều hơn, kéo theo số ca nhập viện tăng đột biến.
Chỉ riêng tuần vừa qua, khoa đã tiếp nhận 5–7 ca viêm tụy cấp nặng, trong đó có 1- 2 trường hợp phải chuyển sang khoa Hồi sức tích cực để lọc máu, thay huyết tương.
“Nếu chỉ điều trị nội khoa bằng thuốc đơn thuần, khả năng hồi phục của những bệnh nhân nặng sẽ khó khăn hơn và nguy cơ diễn tiến xấu rất cao. Do đó, các kỹ thuật chuyên sâu như lọc máu là cần thiết trong một số trường hợp”, bác sĩ Đô nói.
Hiện tại, khoa đang điều trị một ca vừa hoàn tất lọc máu và một số ca khác chưa có chỉ định lọc máu do tình trạng vẫn còn kiểm soát được. Riêng phòng bệnh nặng đang có 2 bệnh nhân viêm tụy cấp được điều trị tích cực.
Dấu hiệu dễ nhầm lẫn, nhiều người nhập viện muộn
Theo ghi nhận, đa số ca viêm tụy cấp nặng là nam giới, độ tuổi trên 40. Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng đau bụng cấp dữ dội, kèm theo nôn ói nhiều.
“Điểm đặc trưng của viêm tụy cấp là sau khi nôn, cơn đau không giảm. Điều này khác với các bệnh lý tiêu hóa khác như viêm dạ dày – ruột hay ngộ độc thực phẩm, nơi bệnh nhân thường đỡ đau sau khi nôn”, bác sĩ Đô phân tích.
Chính đặc điểm này khiến nhiều người ban đầu chủ quan, tự điều trị tại nhà, đến khi cơn đau không chịu nổi mới nhập viện thì bệnh đã chuyển nặng.
Đáng chú ý, có những trường hợp không uống rượu ngay trước thời điểm khởi phát đau bụng, nhưng khai thác bệnh sử cho thấy trước đó vài ngày đã uống rượu với lượng lớn. Nguyên nhân là khi lượng rượu vượt quá khả năng thanh thải, các độc chất tích tụ và gây tổn thương tuyến tụy, khiến viêm tụy cấp có thể xuất hiện muộn sau 2–3 ngày.
Ngoài ra, rối loạn chuyển hóa mỡ máu cũng là yếu tố nguy cơ độc lập gây viêm tụy cấp. Khi kết hợp với uống rượu, nguy cơ không chỉ cộng gộp mà còn tăng mạnh, khiến bệnh diễn tiến nặng hơn.
“Những người có nền rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, gan nhiễm mỡ nếu uống rượu sẽ có nguy cơ viêm tụy cấp nặng hơn nhiều so với người không có các bệnh nền này”, bác sĩ Đô cảnh báo.
Theo bác sĩ Nguyễn Đô, phòng bệnh vẫn là yếu tố quan trọng nhất. Uống rượu bia là thói quen khó bỏ, đặc biệt trong dịp lễ Tết, nhưng người dân cần nhận thức rõ mức độ nguy hiểm của rượu bia đối với viêm tụy cấp để tự điều chỉnh hành vi.
“Chính ý thức chủ động hạn chế rượu bia, ăn uống điều độ mới là giải pháp lâu dài, giúp tránh những ca nhập viện đáng tiếc trong mùa Tết”, bác sĩ nhấn mạnh.
Trang Đào (Tổng hợp)
