Lần đầu tiên, các phi công trực thăng Ukraine đã tiết lộ chi tiết về nhiệm vụ đầy rủi ro góp phần mở đường cho việc tái chiếm đảo Zmiinyi (Đảo Rắn) vào tháng 5/2022. Theo Euromaidan Press dẫn thông tin từ Radio Free Europe/Radio Liberty, những lời kể này đến từ các phi công thuộc Lữ đoàn Không quân Lục quân Độc lập số 11 "Kherson".
Chiến dịch được xem là một bước ngoặt trong nỗ lực của Ukraine nhằm đối đầu quyền kiểm soát của Nga trên Biển Đen.
Lính Ukraine phải thực hiện 3 lần mới thành công
Nỗ lực đổ bộ đầu tiên diễn ra vào cuối tháng 4/2022. Phi đội trực thăng được chia làm hai nhóm: một nhóm tấn công các vị trí phòng thủ trên đảo, nhóm còn lại đưa lực lượng đổ bộ dưới sự yểm trợ của trực thăng chiến đấu. Tuy nhiên, khi máy bay chiến đấu Ukraine làm nhiệm vụ bảo vệ phát hiện các tiêm kích Nga đang tiếp cận, toàn bộ chiến dịch buộc phải hủy bỏ.
"Chúng tôi có những quy trình và thỏa thuận rõ ràng về thời điểm phải kết thúc chiến dịch", Oleksandr, phi công điều khiển trực thăng Mi-24 làm nhiệm vụ yểm trợ hôm đó, kể lại.
Đầu tháng 5, Ukraine thực hiện lần đổ bộ thứ hai. Sau khi máy bay tấn công oanh kích hòn đảo, các trực thăng vận tải bắt đầu tiếp cận. Tuy nhiên, lực lượng Nga lập tức khai hỏa khi trực thăng chuẩn bị hạ cánh, khiến binh sĩ không thể đặt chân lên đảo.
"Đổ bộ lực lượng đặc nhiệm vốn là một trong những nhiệm vụ thường xuyên của chúng tôi. Nhưng thực hiện điều đó trong những điều kiện như vậy là một chiến dịch táo bạo. Tôi cho rằng nó gần như bất khả thi", Oleksii, phi công Mi-8 tham gia cả ba lần thử, nói.
Ukraine kỳ vọng vào yếu tố bất ngờ. Nhưng sau lần thử đầu tiên, phía Nga đã biết ý đồ và luôn trong trạng thái sẵn sàng chờ đợi.
Phải đến lần thử thứ ba, ngày 7/5, chiến dịch mới thành công. Khi các trực thăng tiến gần mục tiêu, hòn đảo bắt đầu hiện ra từ khoảng cách khoảng 15 km.
"Do vị trí của đối phương nằm trên gò đất cao khoảng 42 m so với mực nước biển nên họ nhìn thấy chúng tôi trước khi chúng tôi nhìn thấy họ. Điều giúp chúng tôi giành ưu thế chính là lòng can đảm", Leonid, một phi công Mi-8 khác tham gia chiến dịch, nhớ lại.
40 km bay sát mặt biển
Để tới được đảo, các trực thăng phải vượt qua khoảng 40 km vùng biển hoàn toàn trống trải, không có bất kỳ đường bờ nào làm mốc. Ngay cả với những phi công giàu kinh nghiệm, đây cũng là điều kiện bay rất dễ gây mất phương hướng, nhất là khi họ phải giữ độ cao gần bằng không để tránh radar phát hiện.
Artem, phi công Mi-8 chở lực lượng đổ bộ, cho biết bay trên mặt nước luôn đặc biệt khó khăn vì không có mốc địa hình để định hướng, trong khi mặt biển lặng càng làm tăng nguy cơ mất phương hướng không gian.
Ông nhớ lại khoảng cách ngắn nhất từ đất liền tới đảo Zmiinyi là khoảng 40 km. Khi chuẩn bị cất cánh, ông từng đùa với người hoa tiêu kỳ cựu rằng quãng đường ấy quá xa, nhưng chỉ nhận được câu trả lời: "Không có cách nào đưa hòn đảo lại gần hơn."
Vào thời điểm thực hiện nhiệm vụ, nhiệt độ nước biển chỉ khoảng 4 độ C. Dù nhiều phi hành đoàn từng được huấn luyện bay thấp trên đất liền trong chiến đấu, việc bay sát mặt nước trên một vùng biển rộng lớn vẫn là trải nghiệm hoàn toàn mới.
Leonid nhớ lại, một phi công chính bất ngờ cảm thấy có tiếng gõ nhịp đều. Sau đó họ mới phát hiện bánh đáp phía trước của trực thăng đã chạm vào mặt biển. Các trực thăng bay thấp đến mức việc điều khiển không chỉ gây áp lực lớn về thể chất mà còn đòi hỏi phải duy trì tốc độ cao cùng khả năng cơ động liên tục.
Điều chờ đợi lính Ukraine trên đảo
Khi các trực thăng chở lực lượng đặc nhiệm tiếp cận đảo ngày 7/5, máy bay không người lái Bayraktar TB2 cùng máy bay chiến thuật Ukraine đã tấn công các vị trí phòng thủ.
"Mọi thứ đã bị phá hủy hết rồi", Leonid nói.
Tuy nhiên, khi trực thăng áp sát đảo, họ vẫn phải đối mặt với khói dày đặc, hỏa lực súng trường liên tục và sự kháng cự quyết liệt từ phía Nga. Leonid cho biết phi hành đoàn không thể hạ cánh trong lần tiếp cận đầu tiên vì bị bắn dữ dội.
Được các trực thăng tấn công Mi-24 yểm trợ, họ quay trở lại lần thứ hai và cuối cùng đưa được lực lượng đặc nhiệm xuống đảo, bất chấp hỏa lực và các vụ nổ diễn ra ngay gần khu vực hạ cánh. Theo Leonid, toàn bộ quá trình chỉ diễn ra trong chốc lát. Phi hành đoàn cũng may mắn khi một quả lựu đạn phân mảnh không phát nổ ngay phía trên cánh quạt trực thăng.
Các bãi đáp trên đảo đều đã bị gài mìn từ trước.
Artem cho biết trước khi hạ cánh, các phi hành đoàn bắn tên lửa vào những khu vực đổ bộ đã được xác định nhằm kích nổ hoặc vô hiệu hóa các bãi mìn.
Tuy nhiên, một phi hành đoàn vẫn buộc phải hạ cánh xuống khu vực chưa được rà phá sau khi một trực thăng khác chiếm mất bãi đáp dự kiến. Theo Artem, điều đáng kinh ngạc là không có quả mìn nào phát nổ. Sau đó, lực lượng công binh xác nhận toàn bộ khu vực này thực sự đã được gài mìn.
Việc giành lại đảo mang lại điều gì?
Ngày 30/6/2022, quân đội Nga rút khỏi đảo Zmiinyi sau nhiều đợt tấn công liên tục bằng tên lửa và pháo binh của Ukraine, chấm dứt 126 ngày kiểm soát hòn đảo.
Việc Nga rút quân đã mở lại tuyến vận tải qua eo biển Bystre, nối Biển Đen với sông Danube, giải tỏa tình trạng ách tắc tại các cảng sông của Ukraine và khôi phục hoạt động thương mại hàng hải, trong đó có xuất khẩu nông sản.
Đồng thời, điều này cũng làm suy yếu ưu thế hải quân của Nga ở khu vực tây bắc Biển Đen, đồng thời giảm đáng kể nguy cơ xảy ra một cuộc đổ bộ đường biển nhằm vào các tỉnh Odesa và Mykolaiv.
An An (Theo Euromaidan Press)
