Nhiều năm qua, người dân địa phương đã khai thác loài côn trùng này làm thực phẩm và dược liệu. Nhờ hàm lượng dinh dưỡng cao, giúp bồi bổ cơ thể và tăng cường sức khỏe, sâu chít còn được bà con ví như một loại “thần dược”.
Theo tờ Tri thức & Cuộc sống, mùa thu hoạch sâu chít thường rơi vào khoảng cuối thu đầu đông, tức từ tháng 11 đến tháng 12 dương lịch hằng năm. Đây là thời điểm sâu phát triển đạt kích thước tối đa, thân béo mũm, cho năng suất cao và chất lượng tốt nhất.
Mặc dù có vẻ ngoài khiến nhiều người e ngại, thậm chí “rùng mình” khi nhìn thấy, sâu chít thực chất lại là thức quà đặc sản thơm ngon, đắt đỏ và được giới sành ăn ráo riết săn đón. Trên thị trường, một bó chít khoảng 100 ngọn có giá từ 160.000 đến 200.000 đồng. Đối với loại đã chẻ đọt và tách riêng sâu tươi, mức giá dao động từ 900.000 đến 1.000.000 đồng mỗi kg. Riêng sâu chít sấy khô có thể lên tới vài triệu đồng một cân.
Sâu chít là loài ấu trùng sống ký sinh trong thân cây chít. Ảnh: Tri thức & Cuộc sống
Sở dĩ sâu chít có giá thành cao là bởi quá trình tìm kiếm, thu hoạch và sơ chế tốn rất nhiều thời gian, công sức, đồng thời loài này còn được truyền tai nhau về công dụng làm đẹp da và tăng cường sinh lực phái mạnh. Theo người dân bản địa, việc tách sâu ra khỏi thân cây đòi hỏi sự tỉ mỉ, khéo léo và cẩn thận để giữ sâu nguyên vẹn, không bị dập nát.
Chia sẻ về quy trình này, VietNamnet dẫn lời anh Lê Hùng, chủ một nhà hàng chuyên phục vụ đặc sản tại Điện Biên cho biết: “Sau khi thu hoạch những bó chít từ rừng về nhà, chúng tôi phải tách sâu ra trong vòng 48 tiếng đồng hồ. Bởi nếu để lâu, sâu chết sẽ làm giảm chất lượng và khi bán sẽ bị mất giá”.
Anh Hùng cũng tiết lộ thêm rằng việc đi tìm sâu chít không hề đơn giản mà phụ thuộc nhiều vào may mắn. Vào những ngày đi rừng, người dân phải thức dậy từ sáng sớm, băng rừng lội suối suốt nhiều giờ đồng hồ mới tìm được những vạt chít cao.
Nếu gặp may, trúng đợt rừng nhiều sâu, họ có thể dễ dàng thu về vài cân; nhưng cũng có những ngày đi từ sáng đến chiều muộn chỉ kiếm được vài lạng, không bõ công sức bỏ ra. Sau khi được tách khỏi đọt cây, sâu chít phải được thả ngay vào chậu rượu pha loãng để nhả hết chất bẩn bên trong và giữ nguyên dưỡng chất, tránh bị biến chất.
Mùa thu hoạch sâu chít thường rơi vào khoảng cuối thu đầu đông, tức từ tháng 11 đến tháng 12 dương lịch hằng năm. Ảnh: VietNamnet
Tại vùng cao, sâu chít được chế biến thành nhiều món ăn đa dạng như rang lá chanh, tẩm bột chiên, rán trứng hay nấu cháo. Ở một số nơi, đồng bào dân tộc Mông còn đem sâu chít luộc cùng củ riềng để chấm muối, hoặc đem xào với ngọn bí, ngọn su su. Sau khi qua chế biến, những con sâu chít trở nên vô cùng hấp dẫn với vị thơm đặc trưng, độ căng mọng và béo ngậy khiến những thực khách đã ăn quen đều tấm tắc khen ngợi.
Bên cạnh việc làm món ăn, sâu chít còn là nguyên liệu quý để ngâm rượu. Nhiều người tin rằng cách làm này vừa giúp giữ trọn hương vị nguyên bản của sâu, vừa mang lại tác dụng bổ thận, tráng dương và hỗ trợ điều trị suy nhược thần kinh.
Từ một thức quà dân dã của miền sơn cước, sâu chít dần vươn mình thành đặc sản nức tiếng được thực khách miền xuôi ưa chuộng. Thậm chí vào mùa cao điểm, nhiều người phải đặt hàng trước cả tháng trời, chấp nhận trả giá cao nhưng không phải lúc nào cũng có thể mua được.
