Loại cây đó chính là nhân trần!
Theo BSCKII Huỳnh Tấn Vũ, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM (cơ sở 3), đây là vị thuốc có giá trị trong y học cổ truyền với công dụng "thanh nhiệt, lợi thấp, thoái hoàng", tuy nhiên việc sử dụng cần đúng chỉ định và không nên lạm dụng.
Dược liệu quen thuộc nhưng dễ bị nhầm lẫn
Trong y học cổ truyền, vị thuốc nhân trần là cành và lá non phơi khô của cây Artemisia capillaris Thunb. Tuy nhiên, trên thực tế có nhiều loài cây ở Việt Nam cùng được gọi là nhân trần như nhân trần cái, nhân trần bồ bồ... Mỗi loại có thành phần và tác dụng dược lý khác nhau.
Theo các nghiên cứu, nhân trần chứa nhiều hoạt chất như: scoparone, chlorogenic acid, caffeic acid cùng nhiều tinh dầu và acid béo tự nhiên có giá trị dược liệu.
Không chỉ được ghi chép trong y học cổ truyền, nhiều nghiên cứu dược lý hiện đại cũng cho thấy nhân trần có nhiều hoạt tính sinh học đáng chú ý.
Bác sĩ Vũ cho hay, các nghiên cứu cho thấy dược liệu này có khả năng tăng tiết mật, hỗ trợ bảo vệ tế bào gan trước một số tác nhân gây độc trong thực nghiệm, đồng thời góp phần hạ mỡ máu, giãn mạch và hỗ trợ hạ huyết áp.
Bên cạnh đó, tinh dầu của nhân trần còn thể hiện tác dụng ức chế một số loại nấm gây bệnh ngoài da và nhiều chủng vi khuẩn trong điều kiện nghiên cứu. Dược liệu cũng có tác dụng lợi tiểu, hỗ trợ hạ sốt và được ghi nhận có khả năng tăng hiệu quả của một số kháng sinh.
Nhân trần - "vệ sĩ của gan"
Theo y học cổ truyền, nhân trần có vị đắng, tính hơi hàn, quy vào các kinh Tỳ, Vị, Can và Đởm.
Vị thuốc này đã được sử dụng hàng trăm năm với công dụng thanh nhiệt, lợi thấp, lợi mật và thoái hoàng (đẩy lùi tình trạng vàng da), thường dùng trong các trường hợp vàng da, viêm gan, rối loạn đường mật, thấp nhiệt, mụn nhọt, phong chẩn và một số bệnh ngoài da.
Trong lâm sàng Đông y, nhân trần thường được phối hợp với các vị thuốc khác trong các bài thuốc điều trị viêm gan, vàng da, viêm túi mật, sỏi mật hoặc hỗ trợ cải thiện chức năng gan mật. Một số trường hợp còn sử dụng nhân trần để hỗ trợ hạ cholesterol máu hoặc giải nhiệt trong mùa hè.
Không nên uống nhân trần thay nước hằng ngày
Bác sĩ Vũ cho hay nhân trần là dược liệu có giá trị đối với sức khỏe gan mật, đặc biệt trong các trường hợp có biểu hiện thấp nhiệt, vàng da hoặc cần hỗ trợ tăng tiết mật.
Tuy nhiên, người dân không nên coi nhân trần là thức uống giải khát để sử dụng hằng ngày hoặc tự ý dùng kéo dài. Việc lạm dụng có thể không mang lại lợi ích như mong muốn, đặc biệt với những người không có bệnh lý gan mật hoặc sử dụng không đúng loại nhân trần.
Bác sĩ Vũ khuyến cáo, nếu xuất hiện các triệu chứng như: vàng da, nước tiểu sẫm màu, đau hạ sườn phải hoặc nghi ngờ mắc bệnh gan mật, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị phù hợp thay vì chỉ dựa vào các bài thuốc dân gian.
Ngọc Minh
