Loại quả đặc sản vùng cao Tây Bắc, giòn ngọt, mọng nước, có mùi thơm đặc trưng

Lê nâu, hay còn được biết đến với tên gọi là mắc cọp, từ lâu đã trở thành một thức quà đặc sản nức tiếng của vùng cao Tây Bắc.

Không chỉ hấp dẫn ở khía cạnh ẩm thực, lê nâu còn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe nhờ cung cấp hàm lượng dồi dào chất xơ, vitamin C và các hợp chất thực vật có lợi.

Có hình dáng khá tương đồng với các giống lê thông thường, nhưng lê nâu lại khoác lên mình lớp vỏ sẫm màu và sần nhẹ. Trái lê có dáng tròn hơi dẹt hoặc thuôn dài. Khi còn xanh, quả thường mang vị chua và hơi chát.

Thế nhưng đến lúc chín tới, lớp vỏ sẽ chuyển dần sang sắc vàng nâu hoặc nâu đỏ đẹp mắt. Phần thịt bên trong trắng ngà, cắn vào thấy ngay độ giòn tan và ứa nhiều nước. Vị ngọt thanh xen lẫn chút chua nhẹ nơi đầu lưỡi, cùng hương thơm quyến rũ tỏa ra càng rõ nét khi nhai kỹ chính là điểm nhấn khiến người ta nhớ mãi về loại nông sản này.

Trước đây, cây lê nâu chủ yếu mọc hoang dã trên các sườn núi hay ven nương rẫy, quả chín thường được đồng bào vùng cao hái về ăn chơi hoặc làm quà biếu tặng. Đặc biệt tại khu vực Sìn Hồ (Lai Châu), loài cây này đã gắn bó mật thiết với đời sống người dân từ bao đời nay.

Khi nhu cầu thưởng thức của thị trường ngày một tăng cao, người dân địa phương đã chủ động giữ lại những gốc cây tự nhiên, đồng thời nhân giống và quy hoạch thành các vùng trồng chuyên canh để thu hoạch thương mại.

Nhờ đặc tính sinh trưởng thích hợp với khí hậu mát mẻ, đặc biệt là những nơi có độ cao từ 1.000 mét trở lên cùng mức chênh lệch nhiệt độ ngày và đêm lớn, cây lê nâu phát triển rất tốt tại các tỉnh miền núi phía Bắc. Cây thường bung hoa vào khoảng tháng 3, tháng 4, ươm trái suốt mùa hè và bước vào vụ thu hoạch rộ từ tháng 8 đến tháng 10.

Đây là loài cây lâu năm, có khả năng chịu lạnh giỏi và không đòi hỏi kỹ thuật chăm sóc quá cầu kỳ. Sau khoảng 4 đến 5 năm trồng, cây bắt đầu cho thu hoạch ổn định với sản lượng tăng dần theo độ tuổi. Người nông dân chủ yếu làm cỏ, tỉa cành tạo tán, bón thêm phân hữu cơ và chú ý giữ ẩm cho đất vào mùa khô.

Về cách thưởng thức, lê nâu hái xuống chỉ cần rửa sạch là có thể ăn tươi ngay. Người dân bản địa thường chuộng cách chấm quả cùng muối ớt hoặc muối mắc khén để đánh thức trọn vẹn hương vị đậm đà của núi rừng. Ngoài ra, vị chua ngọt tự nhiên của quả còn rất lý tưởng để đem ngâm đường, làm siro, ép nước uống, sấy dẻo hoặc ngâm rượu. Các phương pháp chế biến này vừa giúp kéo dài thời gian bảo quản, vừa giữ vẹn nguyên được mùi thơm đặc trưng của trái.

Không chỉ mang lại giá trị kinh tế thuần túy, những vườn lê nâu trĩu quả giữa khung cảnh núi rừng hoang sơ nay còn được định hướng phát triển thành điểm du lịch trải nghiệm lý tưởng. Vào dịp cuối hè và đầu thu, thời điểm những vườn lê đẹp nhất, nhiều nhà vườn tại Sìn Hồ mở cửa đón du khách tới tham quan, tự tay hái quả, thưởng thức ngay dưới gốc và mua về làm quà. Khung cảnh nên thơ này đã nhanh chóng trở thành tọa độ check-in đầy sức hút.

Trên thị trường hiện nay, người tiêu dùng có thể dễ dàng tìm mua lê nâu tại các chợ nông sản, cửa hàng đặc sản hoặc qua các mạng lưới bán hàng trực tuyến. Mức giá cho loại lê trồng phổ thông dao động quanh mốc 30.000 đồng/kg, trong khi những quả lê rừng tuyển chọn kỹ lưỡng, kích cỡ lớn có thể đạt mức 65.000 đồng/kg tùy thuộc vào chất lượng. Giá thành thường nhỉnh hơn vào đầu vụ do nguồn cung hạn chế, và sẽ hạ nhiệt, dễ tiếp cận hơn khi bước vào giai đoạn chính vụ dồi dào.

Để chọn được những trái lê nâu ngon nhất, người mua nên ưu tiên quả cầm nặng và chắc tay, lớp vỏ căng bóng tự nhiên, phần cuống còn tươi mới, tuyệt đối không bị dập nát hay thâm đen. Với những quả chưa chín hẳn, bạn chỉ cần đặt ở nhiệt độ phòng thêm vài ngày.

Khi quả đã đạt độ chín vừa ý, việc bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh sẽ là cách tốt nhất để duy trì độ giòn, lượng nước dồi dào và trọn vẹn hương vị đặc biệt của thức quà vùng cao này.