Khi bước vào chính vụ (tháng 5 - 6 Dương lịch), mận đạt độ chín ngon nhất với vị chua ngọt hài hòa, quả căng mọng và giàu nước. Đây cũng là thời điểm loại quả này tích lũy hàm lượng dưỡng chất cao, đặc biệt là vitamin và các chất chống oxy hóa, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe nếu được sử dụng đúng cách.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, mận chứa nhiều chất xơ, vitamin C, A, K cùng các khoáng chất như kali, magie và sắt. Đặc biệt, loại quả này còn giàu các hợp chất sinh học quý như anthocyanin, quercetin, catechin và axit chlorogenic, những chất chống oxy hóa mạnh có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ tế bào.
Các hoạt chất này có khả năng tác động lên tế bào mỡ, tế bào miễn dịch và thành mạch máu, từ đó giúp giảm viêm, hạn chế tích tụ mỡ và hỗ trợ kiểm soát đường huyết. Đây cũng là lý do mận được cho là có lợi trong việc phòng ngừa các bệnh liên quan đến béo phì, tiểu đường và tim mạch.
Lợi ích cho sức khoẻ
Theo nghiên cứu của Journal of Agricultural and Food Chemistry, việc bổ sung mận vào chế độ ăn hợp lý có thể mang lại hàng loạt lợi ích cho sức khỏe.
Trước hết, hàm lượng kali cao trong mận giúp điều hòa huyết áp, từ đó làm giảm nguy cơ đột quỵ. Vitamin C dồi dào còn giúp ngăn chặn quá trình oxy hóa cholesterol trong động mạch, góp phần hạn chế xơ vữa.
Đối với hệ tiêu hóa, mận được xem là “trợ thủ” tự nhiên nhờ chứa nhiều chất xơ cùng các hợp chất như sorbitol và isatin, những chất có tác dụng kích thích nhu động ruột, giúp giảm táo bón. Đây cũng là lý do mận khô thường được sử dụng như một phương pháp hỗ trợ tiêu hóa phổ biến.
Không dừng lại ở đó, các chất chống oxy hóa trong mận, đặc biệt là anthocyanin, có khả năng trung hòa các gốc tự do, yếu tố liên quan đến quá trình hình thành tế bào ung thư. Trong khi đó, beta-carotene trong quả giúp bảo vệ mắt, giảm nguy cơ thoái hóa điểm vàng, một trong những nguyên nhân gây suy giảm thị lực ở người lớn tuổi.
Ngoài ra, vitamin C trong mận còn hỗ trợ hấp thu sắt hiệu quả hơn, từ đó giúp phòng ngừa thiếu máu và tăng cường sức đề kháng cho cơ thể.
Đông y: mận như một vị thuốc
Theo sách Tuyền Châu bản thảo, mận (hay còn gọi là lý tử) có vị chua ngọt, tính bình, tác dụng thanh nhiệt, sinh tân dịch, lợi tiểu và hỗ trợ tiêu hóa. Loại quả này thường được dùng trong các trường hợp nóng trong, khô miệng, ăn uống kém hoặc tiểu tiện khó.
Dân gian cũng lưu truyền nhiều cách sử dụng mận như ép nước uống để giải khát, ăn mận khô để giảm táo bón, hoặc ngâm mận với đường để kích thích vị giác. Không chỉ phần quả, các bộ phận khác như rễ, vỏ hay hạt mận cũng được sử dụng trong một số bài thuốc cổ nhằm hỗ trợ điều trị các chứng bệnh như tiêu khát, cổ trướng hay thiếu máu.
Ăn mận thế nào để không gây hại?
Dù có nhiều lợi ích, mận không phải là loại quả có thể ăn tùy ý. Theo các chuyên gia, mỗi ngày chỉ nên ăn khoảng 3 - 4 quả để đảm bảo an toàn cho sức khỏe.
Việc ăn quá nhiều mận có thể gây nóng trong, nổi mụn, thậm chí ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa. Đặc biệt, không nên ăn mận khi đói vì có thể gây cồn cào, khó chịu. Ngoài ra, uống nhiều nước ngay sau khi ăn mận cũng dễ dẫn đến tình trạng tiêu chảy.
Những đối tượng cần thận trọng
Không phải ai cũng phù hợp để ăn mận thường xuyên. Người bị bệnh dạ dày cần hạn chế do tính axit trong mận có thể gây kích ứng niêm mạc. Người có sỏi thận hoặc bệnh thận cũng nên cân nhắc vì oxalate trong mận có thể làm tăng nguy cơ kết tủa, hình thành sỏi.
Bên cạnh đó, người có cơ địa nóng dễ gặp tình trạng nhiệt miệng, nổi mụn nếu ăn nhiều. Phụ nữ mang thai cũng không nên lạm dụng loại quả này để tránh các phản ứng không mong muốn.
Có thể thấy, mận là loại quả quen thuộc nhưng lại ẩn chứa nhiều giá trị cho sức khỏe. Khi ăn đúng cách và với lượng hợp lý, đây không chỉ là món ăn ngày hè mà còn là “liều thuốc tự nhiên” giúp cơ thể khỏe mạnh hơn.
Nguyệt Hạ (Tổng hợp)
