Những năm gần đây, thói quen ăn vặt của người Việt có nhiều thay đổi, đặc biệt mỗi dịp Tết Nguyên đán. Thay vì bánh kẹo nhiều đường, các loại quả, hạt tự nhiên ngày càng được ưa chuộng nhờ hương vị thơm bùi và lợi ích cho sức khỏe. Trong số đó, hạt thông là cái tên nổi bật bởi mức giá cao và câu chuyện thú vị phía sau loại hạt nhỏ bé này.
Từ loại quả xa xỉ của thế giới đến đặc sản Việt Nam
Hạt thông là phần nhân nằm bên trong nón của cây thông. Theo thông tin từ Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), trên thế giới chỉ có khoảng 20 loài thông cho hạt có thể ăn được, trong khi số loài có giá trị thương mại cao còn ít hơn rất nhiều. Chính sự khan hiếm này khiến hạt thông được xếp vào nhóm tree nuts có giá cao nhất toàn cầu.
Hạt thông là loại quả tự nhiên ngày càng được ưa chuộng nhờ hương vị thơm bùi và lợi ích cho sức khỏe. (Ảnh: YouTube)
Tại châu Âu và Bắc Mỹ, hạt thông từ lâu đã xuất hiện trong ẩm thực Địa Trung Hải và được xem là nguyên liệu cao cấp. Dữ liệu từ USDA FoodData Central cho thấy, hạt thông không chỉ có giá trị kinh tế cao mà còn sở hữu thành phần dinh dưỡng vượt trội so với nhiều loại hạt phổ biến khác.
Trong khi đó, tại Việt Nam, hạt thông gắn liền với các vùng rừng thông rộng lớn ở Tây Nguyên và miền núi phía Bắc. Nhờ điều kiện khí hậu mát mẻ, độ cao phù hợp, cây thông được trồng với diện tích lớn, tạo nên nguồn hạt thông nội địa quen thuộc với người tiêu dùng trong nước.
Vì sao hạt thông có giá cao?
Theo thông tin từ Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam, cây thông cần từ 15–25 năm mới bắt đầu cho nón có hạt. Đặc biệt, không phải nón nào cũng chứa nhân, bởi chỉ nón cái mới có hạt ăn được. Mỗi nón thông trưởng thành chỉ cho vài chục đến dưới 100 hạt, sản lượng khá thấp so với thời gian sinh trưởng.
Mỗi nón thông trưởng thành chỉ cho vài chục đến dưới 100 hạt, sản lượng khá thấp so với thời gian sinh trưởng. (Ảnh: Asianfruit)
Quy trình thu hoạch cũng rất công phu. Sau khi nón đạt độ già, người thu hái phải đập tách lớp vỏ cứng, lấy hạt rồi phơi khô tự nhiên trong nhiều tuần. Theo ghi nhận từ các tài liệu của FAO và một số nghiên cứu về lâm nghiệp, việc cơ giới hóa khâu tách hạt đòi hỏi chi phí đầu tư lớn, góp phần khiến giá hạt thông luôn ở mức cao trên thị trường.
Giá hạt thông tại Việt Nam hiện nay
Khảo sát thị trường trong nước cho thấy, hạt thông Việt Nam có mức giá thấp hơn so với hàng nhập khẩu nhưng vẫn được xếp vào nhóm hạt đắt đỏ. Loại còn nguyên vỏ thường được bán với giá khoảng 400.000 – 550.000 đồng/kg, trong khi hạt đã bóc vỏ dao động 300.000 – 380.000 đồng/kg.
Trong khi đó, tại Việt Nam, hạt thông gắn liền với các vùng rừng thông rộng lớn ở Tây Nguyên và miền núi phía Bắc. (Ảnh: BNC)
Trong khi đó, hạt thông nhập khẩu từ Mỹ, Australia hoặc châu Âu có giá cao hơn đáng kể. Theo thông tin tổng hợp từ Healthline và Medical News Today, hạt thông bóc vỏ tại nhiều thị trường có thể đạt mức 800.000 – 1,4 triệu đồng/kg, thậm chí cao hơn tùy nguồn gốc và chất lượng.
"Kho báu" dinh dưỡng trong hạt nhỏ bé
Theo phân tích dinh dưỡng từ USDA, hạt thông chứa hơn 50% là chất béo, chủ yếu là các axit béo không bão hòa có lợi cho sức khỏe. Đáng chú ý là axit pinolenic vốn là một loại axit béo hiếm, được cho là có khả năng hỗ trợ kiểm soát cảm giác thèm ăn.
Hạt thông chứa hơn 50% là chất béo, chủ yếu là các axit béo không bão hòa có lợi cho sức khỏe. (Ảnh: Điện Máy Xanh)
Ngoài ra, hạt thông còn cung cấp protein thực vật, chất xơ, vitamin E và nhiều khoáng chất quan trọng như mangan, magiê, kali, kẽm, sắt và selen. Các hợp chất thực vật như polyphenol, catechin và carotenoid cũng được tìm thấy với hàm lượng đáng kể.
Những lợi ích sức khỏe được nghiên cứu
Nhiều nghiên cứu đăng tải trên Harvard Health Publishing và Journal of Food Science & Nutrition cho thấy, việc tiêu thụ hạt thông ở mức hợp lý có thể mang lại lợi ích cho não bộ, tim mạch và hệ miễn dịch. Các chất chống oxy hóa giúp giảm stress oxy hóa và viêm, trong khi vitamin E góp phần bảo vệ tế bào và duy trì làn da khỏe mạnh.
Bên cạnh đó, hàm lượng magiê và chất béo lành mạnh trong hạt thông được đánh giá có vai trò hỗ trợ ổn định đường huyết và cải thiện độ nhạy insulin, từ đó giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính.
Dù có giá không hề rẻ, hạt thông vẫn ngày càng được người Việt ưa chuộng, đặc biệt vào dịp lễ Tết. (Ảnh: The Nuts Valley)
Dù có giá không hề rẻ, hạt thông vẫn ngày càng được người Việt ưa chuộng, đặc biệt vào dịp lễ Tết. Hương vị béo bùi, dễ ăn cùng giá trị dinh dưỡng cao khiến loại hạt này dần trở thành lựa chọn quen thuộc trong chế độ ăn lành mạnh.
Từ một loại quả được xem là "xa xỉ" trên thế giới, hạt thông tại Việt Nam đã trở thành đặc sản gắn liền với những cánh rừng thông bạt ngàn, vừa mang giá trị kinh tế, vừa góp phần làm phong phú thêm bức tranh ẩm thực và nông sản trong nước.
Nguyệt Phạm (Theo Harvard Health Publishing, USDA, FAO)
