Đó chính là rau dền.
Rau dền không chỉ là món ăn quen thuộc trong bữa cơm của nhiều gia đình Việt mà còn xuất hiện trong nhiều y thư cổ của Trung Quốc với những ghi chép đáng chú ý. Dù chỉ là loại rau dân dã, giá rẻ, rau dền lại chứa nhiều vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa, được các chuyên gia dinh dưỡng đánh giá là thực phẩm có lợi cho sức khỏe khi sử dụng trong chế độ ăn cân bằng.
Rau dền được cổ thư Trung Quốc xếp vào "thượng phẩm"
Rau dền là loại rau phổ biến tại Việt Nam, dễ trồng, sinh trưởng nhanh và xuất hiện quanh năm. Ít ai biết rằng, từ hàng trăm năm trước, loại rau này đã được ghi chép trong nhiều thư tịch y học cổ của Trung Quốc.
Bản Thảo Cương Mục mô tả rau dền có "vị ngọt, tính mát, không độc", cho rằng loại rau này có tác dụng "thông lợi đại, tiểu trường", giúp thanh nhiệt và hỗ trợ tiêu hóa theo quan điểm của y học cổ truyền.
Đáng chú ý, Thần Nông bản thảo kinh, một trong những bộ sách dược học cổ xưa nhất của Trung Quốc, xếp rau dền vào nhóm "Thượng phẩm". Đây là nhóm dược liệu được cho là có thể sử dụng lâu dài để bồi bổ cơ thể và ít độc tính. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng những đánh giá này phản ánh quan điểm của y học cổ truyền, không đồng nghĩa với việc đã được khoa học hiện đại chứng minh đầy đủ về hiệu quả điều trị bệnh.
Theo trang Aboluowang (Trung Quốc), rau dền còn được người dân nước này gọi là "rau trường thọ", với câu ví von quen thuộc: "Bổ hơn thịt, rẻ hơn thuốc". Dù đây chỉ là cách nói mang tính dân gian nhằm đề cao giá trị dinh dưỡng của rau dền, nó cũng phần nào cho thấy vị trí đặc biệt của loại rau này trong văn hóa ẩm thực phương Đông.
Giàu sắt, canxi và nhiều vitamin quan trọng
Bác sĩ Nguyễn Hữu Trọng, Hội Nam y Việt Nam, cho biết trong y học cổ truyền, rau dền có vị ngọt, tính mát, được sử dụng với mục đích thanh nhiệt, nhuận tràng, giải độc, tiêu viêm và làm sáng mắt.
Tại Việt Nam, rau dền có nhiều giống khác nhau, trong đó phổ biến nhất là:
- Rau dền đỏ: Thân và lá màu đỏ tím, khi nấu nước có màu đỏ đặc trưng. Loại này được nhiều người ưa chuộng nhờ hàm lượng vitamin và khoáng chất phong phú.
- Rau dền trắng: Lá và thân non thường được dùng để nấu canh hoặc luộc, phần rễ đôi khi được sử dụng trong một số bài thuốc dân gian.
- Rau dền gai: Thường mọc hoang ở những vùng đất khô cằn, thân có nhiều gai và có khả năng chịu hạn tốt.
Theo bác sĩ Trọng, ngoài phần thân và lá được dùng làm thực phẩm hằng ngày, hạt rau dền còn được cho là có tác dụng mát gan, ích khí và hỗ trợ đại tiện, theo quan niệm của Đông y.
Theo Bảng thành phần thực phẩm Việt Nam của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, 100g rau dền đỏ chứa khoảng 5,4mg sắt, là nguồn cung cấp sắt khá dồi dào trong nhóm rau xanh. Ngoài sắt, rau dền còn chứa nhiều dưỡng chất như vitamin A, vitamin K, folate, vitamin B6, kali, canxi và chất xơ.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý rằng những công dụng trên chủ yếu dựa trên kinh nghiệm của y học cổ truyền, không nên xem rau dền là thuốc chữa bệnh hoặc thay thế các phương pháp điều trị y khoa.
Các chuyên gia khuyến cáo rau dền chỉ nên được xem là một phần của chế độ ăn đa dạng, không thể thay thế thuốc bổ sung sắt, canxi hay các chỉ định dinh dưỡng của bác sĩ. Rau cần được rửa sạch, nấu chín kỹ và sử dụng với lượng hợp lý để bảo đảm an toàn thực phẩm.
Ngọc Minh
