Loài thú lạ "đầu lừa, mình sói", dài tới 2m bất ngờ xuất hiện
Thần Nông Giá, thuộc tỉnh Hồ Bắc, từ lâu đã là một trong những vùng rừng núi nổi tiếng nhất Trung Quốc vì địa hình hiểm trở, hệ sinh thái phong phú và hàng loạt giai thoại về loài thú lạ. UNESCO mô tả nơi đây là một trong ba trung tâm đa dạng sinh học lớn của Trung Quốc, bảo vệ những cánh rừng nguyên sinh rộng lớn còn sót lại ở miền Trung nước này, đồng thời là nơi sinh sống của nhiều loài quý hiếm như gấu ngựa châu Á, sơn dương Trung Quốc, báo gấm hay kỳ giông khổng lồ Trung Quốc.
Một sinh vật có ngoại hình nửa như lừa, nửa như sói từng nhiều lần bị bắt gặp, làm dấy lên lời đồn về một loài thú đã biến mất từ thời tiền sử. (Ảnh: Sohu)
Chính trong bối cảnh ấy, một sinh vật kỳ lạ được người dân địa phương gọi bằng cái tên "lừa đầu sói" hay "sói đầu lừa" đã nhiều lần xuất hiện trong lời kể dân gian. Theo một số tư liệu phổ thông của Trung Quốc, mùa đông năm 1981, một người dân ở khu vực Tân Hoa được cho là đã nhìn thấy con vật này bên bờ sông. Tới tháng 8/1982, lại có thông tin một cá thể khác bị bắn chết, với mô tả dài khoảng 2 m, cao chừng 1,5 m. Đến tháng 2/1988, sinh vật này tiếp tục bị cho là xuất hiện trên sườn núi phủ tuyết. Các mô tả lặp lại nhiều lần đều cho rằng nó có thân hình to lớn, đuôi dài, chân thon, còn phần đầu và đôi tai lại gợi liên tưởng tới lừa.
Chuỗi lời kể ấy nhanh chóng khiến "lừa đầu sói" trở thành một trong những bí ẩn nổi tiếng nhất gắn với Thần Nông Giá. Điều đặc biệt là dù đã có không ít đợt khảo sát trong khu vực, các nhà nghiên cứu vẫn không thu được mẫu vật sống hay chết đủ tin cậy để đi xa hơn trong việc xác định đây là loài gì. Chính khoảng trống bằng chứng ấy lại càng khiến câu chuyện thêm phần ly kỳ suốt nhiều thập kỷ.
Vì sao có tin đồn đây là loài đã biến mất từ thời tiền sử?
Một trong những giả thuyết gây chú ý nhất cho rằng sinh vật bí ẩn này có thể liên quan tới chalicothere, một nhánh thú guốc lẻ cổ xưa từng sống ở châu Á, châu Âu và châu Phi. Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Mỹ cho biết nhóm động vật này có chi trước dài hơn chi sau, ngoại hình khác thường và từng tồn tại ở Cựu Thế giới tới đầu kỷ Pleistocene. Đây cũng là lý do nhiều bài viết phổ thông sau này gắn "lừa đầu sói" với hình ảnh một "loài thú tiền sử quay lại".
Một trong những giả thuyết gây chú ý nhất cho rằng sinh vật bí ẩn này có thể liên quan tới chalicothere, một nhánh thú guốc lẻ cổ xưa từng sống ở châu Á, châu Âu và châu Phi. (Ảnh: Sohu)
Tuy nhiên, chỗ gây tranh cãi nhất nằm ở việc nhiều nơi khẳng định quá mạnh rằng sinh vật này đã "tuyệt chủng 500.000 năm" rồi bất ngờ tái xuất. Trên thực tế, dữ liệu cổ sinh vật học đáng tin hiện chỉ cho thấy chalicotheres từng kéo dài tới đầu Pleistocene ở Cựu Thế giới, chứ không đủ cơ sở để xác nhận chắc chắn rằng một loài cụ thể ở Thần Nông Giá đã biến mất đúng nửa triệu năm rồi nay quay trở lại. Nói cách khác, mốc "500.000 năm" là một chi tiết giật gân hơn là kết luận khoa học đã được xác nhận.
Không chỉ vậy, giả thuyết "thú tiền sử sống sót" còn vấp phải một điểm yếu lớn khác: chalicotheres được mô tả chủ yếu là động vật ăn thực vật, có xu hướng ăn lá và cành cây. Trong khi đó, các lời đồn về "lừa đầu sói" lại thường gắn nó với hình ảnh một con thú dữ, có thể bắt gia súc, thậm chí ăn thịt. Sự chênh lệch giữa đặc điểm sinh học của hóa thạch và mô tả trong truyền miệng khiến giả thuyết này càng khó đứng vững.
Sự thật có thể lại đơn giản hơn nhiều
Nếu bỏ lớp sương mù của những lời đồn ly kỳ, khả năng dễ xảy ra hơn là người ta đã nhìn nhầm một loài thú lớn hiện vẫn sống trong Thần Nông Giá. Khu vực này không chỉ có hệ động vật phong phú mà còn là sinh cảnh quan trọng của gấu ngựa châu Á. Một nghiên cứu công bố năm 2023 cho biết các nhà khoa học đã thu thập dữ liệu từ 772 điểm bẫy ảnh trong giai đoạn 2018–2020 tại khu thí điểm Vườn quốc gia Thần Nông Giá, qua đó ghi nhận rõ hoạt động của loài gấu này trên phạm vi rộng. Ngay cả trang tiếng Anh của Vườn quốc gia Thần Nông Giá cũng thường xuyên công bố hình ảnh gấu ngựa từ bẫy ảnh trong khu vực.
Một số phân tích gần đây ở Trung Quốc vì thế nghiêng về khả năng "lừa đầu sói" thực ra chỉ là gấu ngựa bị rụng lông nặng hoặc mắc bệnh ngoài da. (Ảnh: Sohu)
Một số phân tích gần đây ở Trung Quốc vì thế nghiêng về khả năng "lừa đầu sói" thực ra chỉ là gấu ngựa bị rụng lông nặng hoặc mắc bệnh ngoài da. Khi mất nhiều lông, gương mặt gấu có thể trông dài hơn, tai lộ rõ hơn, thân hình gầy và khác thường hơn khi nhìn từ xa. Trong điều kiện rừng sâu, tầm nhìn hạn chế và tâm lý hoang mang, một cá thể như vậy hoàn toàn có thể bị tưởng tượng thành một sinh vật chưa từng được biết tới. Dù đây chưa phải kết luận cuối cùng, nó vẫn hợp lý hơn nhiều so với giả thuyết về một loài thú tiền sử âm thầm sống sót mà không để lại bằng chứng sinh học đủ mạnh.
Bởi vậy, điều bất ngờ nhất trong câu chuyện này có lẽ không nằm ở việc một loài vật tuyệt chủng bất ngờ trở lại, mà ở chỗ thiên nhiên hoang dã luôn đủ sức khiến con người hiểu lầm, phóng đại và thêu dệt nên những huyền thoại kéo dài hàng chục năm. "Lừa đầu sói" đến nay vẫn là một bí ẩn hấp dẫn của Thần Nông Giá, nhưng dưới góc nhìn khoa học, nó nhiều khả năng là sản phẩm của những cuộc chạm mặt mơ hồ trong rừng sâu hơn là bằng chứng về một "quái thú tiền sử" thực sự tồn tại.
Nguyệt Phạm (Theo UNESCO, ERE AC, Ifeng)
