Nhiều người trong chúng ta thường mặc định: Tuổi trẻ là khoảng thời gian tuyệt vời nhất. Khi đôi mươi, ta có sức khỏe, sự dẻo dai và nguồn năng lượng vô hạn để chinh phục thế giới. Ngược lại, tuổi già thường bị đóng khung trong những gam màu ảm đạm của sự suy giảm thể chất và những cơn đau nhức lúc trái gió trở trời.
Thế nhưng, các nghiên cứu khoa học quy mô lớn lại mang đến một phát hiện hoàn toàn trái ngược với trực giác thông thường: Hạnh phúc của con người không trượt dốc theo tuổi tác, mà vận hành theo một "đường cong hình chữ U" (U-shaped curve). Và đỉnh cao của hạnh phúc thực chất nằm ở độ tuổi từ 65 đến 70.
Từ "nghịch lý" tuổi tác đến những con số biết nói
Kết luận này không phải là một nhận định cảm tính, mà được bảo chứng bởi hàng loạt khảo sát xã hội học và nghiên cứu khoa học hành vi trên phạm vi toàn cầu. Một nghiên cứu của nhóm tác giả Andrew Steptoe (Đại học London) công bố trên Kỷ yếu Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ (PNAS) sau khi phân tích dữ liệu sức khỏe quy mô lớn tại Anh và Mỹ đã chỉ ra: Chỉ số hạnh phúc của con người chạm đỉnh cao nhất trong cuộc đời ở giai đoạn từ 65 đến 70 tuổi.
Ở nghiên cứu mới nhất đăng trên tạp chí Psychological Bulletin (Mỹ) khảo sát trên 460.000 người tham gia cũng khẳng định sự hài lòng với cuộc sống đạt đỉnh vào năm 70 tuổi. Xu hướng này đồng nhất tại nhiều quốc gia: người Úc hạnh phúc nhất ở tuổi 65, người Anh đạt đỉnh ở tuổi 70. Một nghiên cứu tổng hợp quét qua 60 quốc gia đều cho thấy nhóm từ 60 đến 70 tuổi có mức độ hạnh phúc vượt trội.
Đáy vực của “biểu đồ hạnh phúc” là độ tuổi nào?
Nếu đỉnh của chữ "U" nằm ở hai đầu cuộc đời (tuổi trẻ và tuổi già), thì điểm đáy của sự thất vọng nằm ở đâu? Câu trả lời là: Từ 40 đến 50 tuổi.
Nghiên cứu của nhà kinh tế học Van Landeghem (Đại học Maastricht, Bỉ) xác định 45 tuổi chính là giai đoạn không hạnh phúc nhất của đời người. Đây không phải là sự "nhõng nhẽo" tâm lý, mà là một thực tế khốc liệt được gọi là "khủng hoảng tuổi trung niên".
Ở độ tuổi này, con người bị kẹp giữa gánh nặng "kép": phía trên là cha mẹ già yếu, phía dưới là con cái chưa trưởng thành; vai trĩu nặng áp lực tài chính từ nợ nần, áp lực thăng tiến hoặc giữ ghế nơi công sở, trong khi cơ thể bắt đầu có những dấu hiệu xuống dốc đầu tiên. Họ xoay như chong chóng mỗi ngày nhưng hiếm khi tìm thấy khoảng lặng cho riêng mình.
Vì sao người già lại hạnh phúc hơn?
Sự đảo chiều ngoạn mục từ đáy vực trung niên lên đỉnh cao ở tuổi 65 - 70 được lý giải bởi ba bước ngoặt lớn về cả vị thế xã hội lẫn tâm lý học:
- Cởi bỏ "bộ giáp" áp lực xã hội
Bước vào tuổi 65, phần lớn mọi người đã hoàn thành nghĩa vụ lao động và bước vào chế độ hưu trí. Họ chính thức thoát khỏi guồng quay của những deadline, những cuộc họp căng thẳng, áp lực nhìn sắc mặt cấp trên hay cuộc đua thăng tiến khốc liệt. Thời gian từ đây hoàn toàn thuộc về họ.
- Trí tuệ của sự buông bỏ
Đi qua thăng trầm, người cao tuổi sở hữu một thế giới nội tâm bình thản hơn. Họ chấp nhận những khiếm khuyết của bản thân và cuộc sống, không còn dằn vặt vì những mục tiêu dang dở hay tiếc nuối quá khứ. Như nhà kinh tế học Van Landeghem nhận định:
"Những người ở tuổi 65 thường thông thái và dễ thỏa mãn hơn, bởi họ đã học được cách hài lòng với thực tại."
- Mạng lưới xã hội tinh gọn và chất lượng
Ở giai đoạn này, các mối quan hệ xã giao hời hợt bị sàng lọc. Người cao tuổi giữ lại bên mình một mạng lưới hỗ trợ bền vững và sâu sắc gồm gia đình, bạn bè tri kỷ và cộng đồng thân thuộc. Đây là bệ đỡ tinh thần cực kỳ quan trọng giúp họ vượt qua các biến cố.
Nếu bạn đang ở độ tuổi 40 - 50 và cảm thấy kiệt quệ: Hãy hiểu rằng bạn không đơn độc. Đây là quy luật sinh học và xã hội được chứng minh tại 146 quốc gia suốt nhiều thập kỷ qua, thậm chí hiện tượng này còn xuất hiện ở cả loài linh trưởng. Hãy kiên trì bước tiếp, bởi phía sau khúc quanh dốc nhất của sườn đồi là một đồng cỏ bằng phẳng và lộng gió đang chờ bạn.
Nếu bạn đang ở tuổi 65 - 70: Xin chúc mừng, bạn đang đứng trên đỉnh cao nhất của sự an yên. Hãy gác lại những lo toan, làm những điều mình thích và trân trọng từng khoảnh khắc tự do quý giá này.
Theo: 163.com
Lâm An
