Nhiều người có thói quen cầm điện thoại lên giường với ý định xem nhanh vài tin nhắn hoặc video trước khi ngủ. Tuy nhiên, những nội dung liên tục xuất hiện trên mạng xã hội dễ khiến người dùng kéo dài thời gian sử dụng, vô tình trì hoãn giờ nghỉ ngơi.
Theo một nghiên cứu được thực hiện tại Đại học Glasgow (Scotland), sự mất cân bằng trong nhịp sinh học có liên quan đến nguy cơ gặp các vấn đề về cảm xúc và sức khỏe tinh thần. Đây là lời nhắc về tầm quan trọng của việc duy trì giờ giấc sinh hoạt ổn định, đặc biệt trong bối cảnh điện thoại ngày càng chiếm nhiều thời gian trước khi đi ngủ.
Nhịp sinh học bất thường liên quan đến sức khỏe tinh thần
Nghiên cứu được thực hiện trên hơn 91.000 người trong độ tuổi 37-73. Những người tham gia đeo thiết bị gia tốc kế trong 7 ngày để ghi nhận mức độ vận động và nghỉ ngơi, đồng thời cung cấp thông tin về sức khỏe tâm thần, khả năng nhận thức và mức độ hài lòng với cuộc sống.
Kết quả phân tích cho thấy những người có nhịp sinh học thiếu ổn định, thường hoạt động nhiều vào ban đêm và ít hoạt động vào ban ngày, có nguy cơ gặp các vấn đề về tâm trạng cao hơn khoảng 6-10% so với nhóm duy trì chu kỳ sinh hoạt ổn định.
Những vấn đề này có thể biểu hiện qua cảm giác lo âu, tâm trạng u ám, khó điều chỉnh cảm xúc hoặc cảm thấy cô đơn. Tuy nhiên, mối liên hệ được ghi nhận trong nghiên cứu không đồng nghĩa việc sử dụng điện thoại vào ban đêm trực tiếp gây ra các vấn đề trên.
Đáng chú ý, điện thoại có thể góp phần làm thay đổi lịch sinh hoạt khi người dùng liên tục tiếp nhận thông báo, xem video hoặc tương tác trên mạng xã hội đến khuya. Việc kéo dài thời gian thức khiến giờ đi ngủ bị lùi lại, từ đó ảnh hưởng đến thời lượng và chất lượng nghỉ ngơi.
Ánh sáng màn hình có thể làm gián đoạn giấc ngủ
Theo các chuyên gia, cơ thể con người hoạt động theo nhịp sinh học, một cơ chế điều chỉnh chu kỳ thức - ngủ dựa trên nhiều tín hiệu, trong đó có ánh sáng. Khi trời tối, cơ thể tăng tiết melatonin, hormone đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa thời điểm đi ngủ.
Ánh sáng từ màn hình điện thoại, đặc biệt là thành phần ánh sáng bước sóng ngắn, có thể tác động đến hệ thống điều chỉnh nhịp sinh học. Nếu tiếp xúc với ánh sáng vào thời điểm không phù hợp, quá trình tiết melatonin có thể bị ức chế hoặc thời điểm buồn ngủ bị trì hoãn.
Bên cạnh tác động của ánh sáng, nội dung trên điện thoại cũng là yếu tố đáng lưu ý. Những video ngắn nối tiếp, tin nhắn hoặc thông tin gây kích thích có thể khiến não bộ tiếp tục duy trì trạng thái tỉnh táo, làm người dùng khó dừng lại để đi ngủ.
Hệ quả dễ nhận thấy là thời gian ngủ bị rút ngắn, khó đi vào giấc ngủ hoặc thường xuyên thức giấc giữa đêm. Nếu tình trạng này kéo dài, người dùng có thể cảm thấy mệt mỏi vào ban ngày, giảm khả năng tập trung và gặp khó khăn trong việc kiểm soát cảm xúc.
Thiếu ngủ còn ảnh hưởng đến khả năng ghi nhớ, hiệu suất học tập và làm việc. Với những người cần duy trì sự tỉnh táo hoặc thường xuyên xử lý công việc đòi hỏi tư duy, việc ngủ không đủ giấc có thể khiến năng suất giảm sút, đồng thời làm tăng cảm giác căng thẳng và cáu gắt.
Dù vậy, không nên quy mọi vấn đề về sức khỏe tinh thần cho việc dùng điện thoại trước khi ngủ. Chất lượng giấc ngủ còn chịu ảnh hưởng bởi lịch làm việc, áp lực cuộc sống, môi trường nghỉ ngơi và nhiều yếu tố khác.
Làm gì để hạn chế tác động của điện thoại vào ban đêm?
Để bảo vệ giấc ngủ, người dùng có thể bắt đầu bằng việc thiết lập một khoảng thời gian không sử dụng điện thoại trước khi lên giường. Ngừng sử dụng thiết bị khoảng 30-60 phút trước giờ ngủ là lựa chọn thực tế, giúp giảm tiếp xúc với ánh sáng màn hình và hạn chế tình trạng thức khuya ngoài dự định.
Nếu thường xuyên bị cuốn vào mạng xã hội, người dùng nên đặt giới hạn thời gian sử dụng ứng dụng, tắt các thông báo không cần thiết hoặc để điện thoại xa tầm tay khi ngủ. Việc chuyển sang đọc sách giấy, nghe âm thanh thư giãn hoặc thực hiện các bài tập thở nhẹ nhàng cũng có thể giúp cơ thể chuẩn bị cho giấc ngủ.
Bên cạnh đó, duy trì giờ đi ngủ và thức dậy tương đối cố định mỗi ngày, hạn chế ánh sáng mạnh trong phòng ngủ và giữ không gian nghỉ ngơi yên tĩnh là những biện pháp hỗ trợ điều hòa nhịp sinh học.
Mốc 22h không phải thời điểm mà mọi người bắt buộc phải ngừng sử dụng điện thoại. Điều quan trọng hơn là tránh để việc tiếp xúc với màn hình làm trì hoãn giờ ngủ hoặc khiến cơ thể khó duy trì chu kỳ nghỉ ngơi đều đặn.
Theo The Independent, Glasgow
Huỳnh Duy
