Dự án thủy điện tích năng lớn nhất thế giới, đang được xây dựng tại đập Lianghekou ở Trung Quốc, vừa đạt một bước tiến quan trọng trong quá trình thi công. Theo truyền thông Trung Quốc, hạng mục đào hầm cho “trái tim năng lượng” của công trình đã hoàn tất, đồng thời hồ chứa phía hạ lưu cũng bắt đầu được đổ bê tông.
Trong bối cảnh nguồn điện tái tạo từ điện gió và điện mặt trời ngày càng dồi dào, nhiều quốc gia đang chạy đua tìm kiếm giải pháp lưu trữ năng lượng hiệu quả để tận dụng lượng điện dư thừa khi nhu cầu thấp.
Pin lithium-ion có mật độ năng lượng cao nhưng chi phí mở rộng rất lớn, buộc ngành năng lượng phải tìm kiếm các phương án thay thế. Những thí nghiệm dùng vật liệu phổ biến như cát để lưu trữ nhiệt từng gây chú ý, nhưng đối với lưu trữ điện, mô hình thủy điện tích năng đang trở thành những lựa chọn ưu tiên.
Cơ chế của thủy điện tích năng khá đơn giản, dùng điện tái tạo dư thừa để bơm nước từ hồ thấp lên hồ cao, biến năng lượng thành thế năng. Khi nhu cầu điện tăng, nước được xả từ hồ cao xuống, chạy qua tuabin để phát điện. Khác với thủy điện truyền thống chỉ sử dụng dòng chảy một chiều và phụ thuộc vào lượng nước theo mùa, thủy điện tích năng cho phép tái sử dụng nước, vận hành quanh năm và đóng vai trò như một “cục pin khổng lồ” có thể sạc - xả linh hoạt.
Tuy nhiên, các dự án dạng này đòi hỏi quy mô lớn, kỹ thuật phức tạp và nhiều năm chuẩn bị trước khi có thể đưa vào vận hành thực tế. Bởi vậy, việc Trung Quốc tiến thêm một bước lớn ở công trình Lianghekou là cột mốc được đánh giá rất đáng chú ý.
Điều khiến dự án Lianghekou đặc biệt quan trọng nằm ở quy mô và vị trí chiến lược. Đập Lianghekou, cao 295 mét, là đập đất đá cao nhất Trung Quốc, nằm giữa cao nguyên Tây Tạng - Tứ Xuyên, nơi tập trung hàng loạt công trình thủy điện lớn như Jinping, Ertan hay Guandi.
Dự án được xây dựng ở độ cao khoảng 3.000 mét trên cao nguyên Tứ Xuyên, gồm 4 tổ máy tích năng công suất 300 MW mỗi tổ. Hệ thống bao gồm hai hồ chứa là hồ Lianghekou vừa là nơi đặt nhà máy thủy điện truyền thống 3.000 MW, vừa đóng vai trò hồ trên, còn hồ dưới được xây dựng gần trạm thủy điện Yagen Level-1. Trung tâm của toàn bộ dự án là nhà máy điện ngầm, hay còn gọi là “trái tim năng lượng”, nằm sâu khoảng 500 mét dưới lòng núi.
Công trình ngầm này dài gần 200 mét, cao khoảng 60 mét, với độ chôn sâu hơn 650 mét. Cuối tuần qua, hạng mục đào hầm cho nhà máy điện ngầm đã hoàn tất, đồng thời quá trình đổ bê tông cho hồ chứa dưới cũng chính thức bắt đầu.
Sau khi hoàn thành, hệ thống tích năng cùng với nhà máy thủy điện truyền thống Lianghekou sẽ đạt tổng công suất 4,2 GW, trở thành hệ thống thủy điện tích năng lai ghép lớn nhất thế giới. Năng lực này cho phép công trình vừa vận hành xả nước theo dòng chảy tự nhiên, vừa phát - tích điện hai chiều theo nhu cầu phụ tải.
Vu Lam
Theo Interesting Engineering
