Đó là Ma Thị Ngọc Huyền, học sinh Trường Hữu nghị T78, một ngôi trường dành cho con em đồng bào dân tộc thiểu số. Trong khi phần lớn các đội thi đều có từ 2–3 thành viên để chia sẻ khối lượng công việc, Huyền lựa chọn đi một mình, mang theo dự án mà em đã theo đuổi suốt nhiều tháng.
“Em đến từ một môi trường mà nhiều bạn vẫn còn ngại tham gia các sân chơi nghiên cứu khoa học vì nghĩ rằng mình không đủ khả năng. Em muốn thử để chứng minh điều ngược lại”, Huyền chia sẻ với Vietnamnet.
Thực tế, ngay khi đặt chân đến cuộc thi, nữ sinh không tránh khỏi cảm giác áp lực. Khi các đội lần lượt được xướng tên với đầy đủ thành viên, việc một mình bước lên khiến em “tim đập, chân run”.
“Nhưng rồi em tự nhủ, mình không chỉ đi thi cho bản thân mà còn đại diện cho cả một ngôi trường. Nghĩ vậy nên em bình tĩnh lại và cố gắng tự tin hơn”, Huyền kể.
Sinh ra và lớn lên tại xã Quảng Chu (huyện Chợ Mới, Bắc Kạn – nay thuộc Thái Nguyên), Huyền xuống Hà Nội học nội trú tại Trường Hữu nghị T78. Đây mới là năm thứ hai nhà trường tham gia sân chơi khoa học cấp quốc gia. Dù đã có bước “khởi động” từ trước, phần lớn học sinh vẫn còn e dè trước một cuộc thi đòi hỏi nhiều công sức, thời gian và kiến thức liên ngành.
Không chờ đợi thêm, Huyền quyết định tự mình bắt đầu.
Theo đuổi đề tài từ trăn trở thực tế
Dự án mà Huyền mang tới cuộc thi mang tên: “Các yếu tố ảnh hưởng tới nguy cơ bị bắt cóc online ở học sinh THPT và biện pháp phòng ngừa”. Ý tưởng hình thành từ những câu chuyện có thật mà em đọc được vào giữa năm 2025, khi tình trạng lừa đảo, “bắt cóc online” trở thành vấn đề đáng lo ngại.
“Em thấy nhiều bạn bị thao túng tâm lý rất nhanh và tự hỏi vì sao điều đó lại xảy ra. Nếu hiểu rõ nguyên nhân, có thể tìm cách phòng tránh tốt hơn”, Huyền nói.
Từ suy nghĩ đó, nữ sinh bắt tay vào xây dựng đề cương, tìm tài liệu và xin sự hướng dẫn của cô giáo Nguyễn Thị Hồng Nhung. Việc nghiên cứu một đề tài xã hội mang tính thời sự đòi hỏi không chỉ kiến thức mà còn cả kỹ năng khảo sát, phân tích dữ liệu và tổng hợp thông tin.
Trong quá trình thực hiện, Huyền nhận ra một yếu tố then chốt: nhận thức và kỹ năng an toàn trên không gian mạng có ảnh hưởng trực tiếp đến nguy cơ trở thành nạn nhân. Khi được trang bị đầy đủ, học sinh có thể giảm đáng kể rủi ro. Từ đó, dự án đề xuất đưa các nội dung về nhận diện thủ đoạn lừa đảo, cơ chế thao túng tâm lý và kỹ năng ứng phó vào các buổi ngoại khóa, sinh hoạt chuyên đề trong nhà trường.
Hành trình nghiên cứu của Huyền không hề “nhẹ nhàng” như cách em kể. Bên cạnh việc học, nữ sinh còn đảm nhiệm nhiều vai trò: Ủy viên Ban Chấp hành Đoàn trường, lớp trưởng, phụ trách hoạt động truyền thông… Có những thời điểm, em phải làm việc đến 2–3 giờ sáng để kịp tiến độ dự án, nhưng 6 giờ vẫn phải dậy để hoàn thành nhiệm vụ nội trú.
“Có lúc rất mệt, nhưng em nghĩ nếu muốn làm rõ một vấn đề thì phải thực sự dành thời gian và công sức cho nó”, Huyền chia sẻ.
Việc không có đồng đội đồng nghĩa với việc mọi khâu – từ ý tưởng, khảo sát, xử lý dữ liệu đến hoàn thiện báo cáo – đều do một mình em đảm nhận. Nhưng chính điều đó lại trở thành động lực để Huyền đi đến cùng.
Không chỉ là kết quả, mà là sự dám thử
Tại lễ bế mạc, dù không có tên trong danh sách 145 dự án đạt giải, Huyền vẫn nhận được sự ghi nhận đặc biệt. Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Phạm Ngọc Thưởng đã dành lời động viên trực tiếp, đánh giá cao sự tự tin và tinh thần dám bước ra khỏi giới hạn của nữ sinh: “Việc một học sinh một mình tham gia sân chơi cấp quốc gia là điều rất đáng trân trọng. Chúng tôi hy vọng sẽ có thêm nhiều học sinh như vậy trong những năm tới”.
Với Huyền, điều quan trọng nhất không nằm ở giải thưởng. “Em từng nghĩ, tại sao mình phải sợ mà không thử. Dù kết quả thế nào thì những gì mình học được trong quá trình chuẩn bị và tham gia đều rất quý giá”, em nói.
Nữ sinh người Tày tin rằng, ít nhất hành trình của mình có thể mang lại một thông điệp nhỏ: học sinh dân tộc thiểu số không đứng ngoài những sân chơi lớn, và cơ hội luôn mở ra cho những ai dám bước tới. Sau cuộc thi, Huyền trở lại trường, tiếp tục việc học và nuôi ý định tham gia các dự án nghiên cứu trong tương lai nếu có điều kiện.
Một mình bước lên sân khấu hôm ấy, có thể là khoảnh khắc nhiều áp lực nhất, nhưng cũng là lúc em bước qua ranh giới của sự e dè – để bắt đầu một hành trình dài hơn phía trước.
Trang Đào
