Cựu đứng đầu Cơ quan Nghiên cứu và Phát triển Quốc phòng Ấn Độ (DRDO) xác nhận các thương vụ trong bối cảnh cả hai khách hàng Trung Á đều đã vận hành bản sao Tor của Trung Quốc là HQ-17, còn phía Nga sẽ cảm thấy cay đắng khi chính họ đã "nuôi dưỡng" đối thủ bằng các hợp đồng chuyển giao công nghệ.
Ấn Độ lấy mất khách hàng của Nga
Ấn Độ vừa tìm được thêm hai khách hàng mới thuộc không gian hậu Xô Viết cho hệ thống tên lửa phòng không (SAM) Akash của mình — đó là Turkmenistan và Tajikistan.
Thực tế này đã gây ra làn sóng phẫn nộ có thể đoán trước từ phía Nga, những người tin rằng chính tay họ đã biến Ấn Độ thành một đối thủ cạnh tranh trực tiếp trên thị trường vũ khí của các quốc gia hậu Xô Viết. Đối thủ này giờ đây đang từng bước đánh văng Nga ra khỏi các khu vực ảnh hưởng truyền thống, trang Defense Express nhận định.
Tuy nhiên, ở đây cũng đặt ra một câu hỏi khác — tại sao Turkmenistan và Tajikistan lại quyết định mua các khí tài phòng không do Ấn Độ sản xuất sau khi đã trang bị bản sao hệ thống Tor của Trung Quốc?
Nguồn tin gốc của vụ việc bắt nguồn từ cổng thông tin Aviation Space India, nơi các tác giả trích dẫn lời của cựu người đứng đầu Cơ quan Nghiên cứu và Phát triển Quốc phòng Ấn Độ (DRDO), ông Samar Kamat. Mặc dù vậy, các thông tin chi tiết về thời điểm ký kết hợp đồng, tiến độ giao hàng, số lượng tổ hợp Akash được cung cấp cũng như giá trị của thương vụ này đều không được công bố.
Đoạn phân tích về việc Ấn Độ đang đẩy Nga khỏi các khu vực ảnh hưởng truyền thống thông qua việc cung cấp tên lửa Akash cho Turkmenistan và Tajikistan, cũng như việc người Nga đã tự "nuôi ong tay áo" khi biến ngành công nghiệp quốc phòng Ấn Độ thành đối thủ của chính mình, xuất phát từ các tác giả thuộc Trung tâm Phân tích Chiến lược và Công nghệ (CAST) đăng trên blog cá nhân bmpd của họ.
Xét về tổng thể các khí tài phòng không hiện có của hai quốc gia Trung Á nói trên, bức tranh toàn cảnh như sau: Turkmenistan đang sở hữu một số lượng không xác định các tổ hợp FM-90 (phiên bản xuất khẩu của tên lửa HQ-17 Trung Quốc — một bản sao của hệ thống Tor, được mua sau năm 2017), các tổ hợp Kub từ thời Liên Xô, cùng 40 hệ thống Osa và 13 hệ thống Strela-10.
Về phần mình, Tajikistan có trong tay 4 tổ hợp HQ-17 (thông tin về việc bàn giao được xác nhận vào tháng 3 năm 2025), cùng 8 bệ phóng thuộc các biến thể khác nhau của hệ thống tên lửa S-125.
Vì sao Turkmenistan và Tajikistan lại mua tên lửa phòng không Ấn Độ?
Lý do khiến Turkmenistan và Tajikistan quyết định mua cả hệ thống tên lửa mặt đất đối không của Trung Quốc lẫn Ấn Độ — dù trên thực tế Ấn Độ và Trung Quốc đang cạnh tranh gay gắt với nhau trên thị trường vũ khí toàn cầu — có thể được giải thích theo hai hướng:
Hoặc là giới chức hai quốc gia Trung Á này đã chủ động thể hiện sáng kiến nhằm đa dạng hóa các nguồn cung cấp vũ khí; hoặc chính Ấn Độ đã nỗ lực tiếp cận, biến hai nước này thành những khách hàng tiếp theo mua tên lửa Akash trong không gian hậu Xô Viết, sau Armenia.
Hiện tại, riêng Quân đội Ấn Độ đang vận hành hơn 50 tổ hợp Akash trong biên chế. Các thông số kỹ thuật được công bố của hệ thống tên lửa phòng không này bao gồm: tầm bắn tối đa 30 km, trần bay tiêu diệt mục tiêu lên tới 18 km, trọng lượng phóng của tên lửa là 720 kg (trong đó đầu đạn nặng 60 kg) và vận tốc tối đa đạt Mach 2,8.
Tên lửa phòng không Akash là hệ thống tên lửa đất đối không tầm ngắn đến tầm trung do Ấn Độ thiết kế và phát triển từ thập niên 1980. Được thiết kế để bảo vệ các mục tiêu chiến lược và lực lượng cơ động trước các cuộc tập kích đường không, Akash có khả năng tiêu diệt đa dạng các mối đe dọa như máy bay chiến đấu, máy bay không người lái (UAV), trực thăng và tên lửa hành trình.
Điểm đặc biệt trong thiết kế của Akash là hệ thống động lực tích hợp gồm tầng đẩy nhiên liệu rắn kết hợp với động cơ phản lực tĩnh tại. Động cơ ramjet giúp tên lửa duy trì vận tốc siêu vượt âm ổn định từ Mach 2.8 đến Mach 3.5 suốt hành trình bay mà không bị giảm tốc, tăng tối đa khả năng đánh chặn mục tiêu ở khoảng cách xa.
Trái tim của tổ hợp Akash là radar mảng pha quét điện tử thụ động 3D Rajendra, có khả năng tự động phát hiện, bám bắt đồng thời hàng chục mục tiêu và dẫn đường cho nhiều tên lửa tấn công cùng lúc trong môi trường bị tác chiến điện tử nặng nề.
Nhờ tính cơ động cao trên cả khung gầm bánh xích lẫn bánh lốp, cùng tỷ lệ diệt mục tiêu thành công cao (lên tới gần 90% chỉ với một quả đạn đơn lẻ), Akash đã trở thành một trong những cột mốc quan trọng nhất đánh dấu sự tự chủ của ngành công nghiệp quốc phòng Ấn Độ, từng bước đưa nước này từ một quốc gia nhập khẩu vũ khí ròng trở thành nhà xuất khẩu khí tài quân sự giàu tiềm năng trên trường quốc tế.
Quốc Vinh (Theo Defense Express)
