Những ngày cận Tết, không gian bàn thờ trong mỗi gia đình Việt thường được chăm chút kỹ lưỡng hơn hẳn. Từ việc lau dọn, sắp xếp bát hương, mâm ngũ quả cho tới từng lễ vật đặt lên bàn thờ đều được cân nhắc cẩn trọng, bởi đây là nơi kết nối tâm linh giữa con cháu với tổ tiên trong thời khắc Giao thừa và những ngày đầu năm mới.
Chính trong bối cảnh ấy, việc chọn quả thắp hương không đơn thuần là chọn cho đẹp mắt, mà còn gửi gắm nhiều mong cầu về bình an, phúc lộc. Và Phật thủ là một trong những loại quả được nhiều gia đình ưu tiên đặt lên bàn thờ vào dịp này.
Ảnh minh hoạ
Phật thủ trên bàn thờ: Ý nghĩa quan trọng hơn vẻ ngoài bóng đẹp
Trong quan niệm Á Đông, Phật thủ không chỉ là một loại quả trang trí. Tên gọi Phật thủ bắt nguồn từ hình dáng đặc trưng với nhiều “ngón” xòe ra như bàn tay Phật. Theo phân tích đăng tải trên People’s Daily, hình ảnh “bàn tay Phật” tượng trưng cho sự che chở, ban phúc và giữ bình an, vì vậy Phật thủ thường được sử dụng làm quả thờ trong các dịp trọng đại như đầu năm mới hay những ngày lễ lớn.
Tại Việt Nam, nhiều bài viết văn hóa – đời sống trên VietnamPlus cũng cho thấy Phật thủ được ưa chuộng bởi ý nghĩa biểu tượng này. Hình dáng quả gợi cảm giác nâng đỡ, bao bọc, phù hợp với tinh thần thờ cúng tổ tiên – nơi người Việt gửi gắm mong muốn gia đạo yên ổn, phúc khí bền lâu trong năm mới.
Người “sành” chọn Phật thủ: Không xanh non, không quá nhẵn
Trái với suy nghĩ phổ biến rằng Phật thủ càng xanh, vỏ càng nhẵn càng đẹp, những người có kinh nghiệm thắp hương lâu năm lại đưa ra lựa chọn khác. Theo chia sẻ của các nghệ nhân trồng Phật thủ tại Đắc Sở (Hoài Đức, Hà Nội) – vùng trồng Phật thủ nổi tiếng miền Bắc, được VnExpress phản ánh, quả dùng để thờ cúng thường là quả đã ngả vàng tự nhiên, màu vàng chanh hoặc vàng đậm, đều màu.
Phật thủ chín tự nhiên có mùi thơm rõ và bền, cuống chắc, giữ dáng lâu khi bày trên bàn thờ nhiều ngày. Ngược lại, những quả còn xanh hoặc được xử lý để vỏ nhẵn, màu đẹp thường nhanh khô cuống, mất mùi và dễ hỏng, nhất là trong điều kiện thắp hương liên tục dịp Tết.
Phật thủ phù hợp để thắp hương nên có màu vàng tự nhiên thay vì xanh, nhẵn quá mức (Ảnh minh hoạ
Ngoài màu sắc, người “sành” còn chú ý đến thế ngón. Theo phân tích của Tân Hoa Xã, Phật thủ đẹp để thờ không nằm ở số lượng ngón, mà ở việc các ngón hướng lên trên, xòe tự nhiên và ôm gọn vào nhau, tạo cảm giác nâng đỡ và giữ phúc. Những quả có ngón chĩa xuống, cong vẹo mạnh hoặc mọc rối thường bị xem là thiếu trang nghiêm khi đặt lên bàn thờ.
Theo các tài liệu văn hóa Trung Quốc, Phật thủ gắn liền với những thời điểm giao chuyển. People’s Daily cho biết, người dân thường dâng Phật thủ vào đầu năm mới với mong muốn giữ lại điều lành, xua đi điều không may ngay từ thời khắc mở đầu.
Quan niệm này khi du nhập vào Việt Nam đã hòa quyện với tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên. Theo Tuổi Trẻ, nhiều gia đình chọn Phật thủ thắp hương Giao thừa, Tết Nguyên đán hoặc mồng 1 đầu tháng như một cách cầu mong năm mới hanh thông, gia đạo bình an, phúc khí được “giữ lại” từ những ngày đầu tiên.
Ảnh minh hoạ
Bảo quản Phật thủ thế nào để không hỏng khi thắp hương?
Theo hướng dẫn của Dân Trí và kinh nghiệm được China Agricultural Network (Trung Quốc) ghi nhận, Phật thủ không nên rửa nước trước khi bày vì dễ làm ẩm cuống và nhanh hỏng. Nếu quả có bụi, chỉ cần lau khô bằng khăn sạch, sau đó đặt ở nơi khô ráo, thoáng khí, tránh ánh nắng trực tiếp hoặc khu vực quá nóng.
Một mẹo dân gian được nhiều gia đình áp dụng là đặt túi hút ẩm hoặc một ít vôi bột dưới mâm ngũ quả để hạn chế ẩm mốc. Với Phật thủ chín tự nhiên và bảo quản đúng cách, quả có thể giữ được hình dáng và mùi thơm xuyên suốt dịp Tết, phù hợp với nhu cầu thắp hương nhiều ngày liên tiếp.
