Hoạt động của con người trong nhiều thập kỷ qua được xem là một trong những yếu tố tác động mạnh đến môi trường trái đất. Nhiều nghiên cứu cho thấy biến đổi khí hậu đang làm thay đổi cấu trúc các hệ sinh thái, đặc biệt tại những khu vực nhạy cảm như Nam Cực, nơi đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa khí hậu toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, các nhà khoa học của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) tiếp tục theo dõi sát những biến động của các khối băng lớn tại Nam Cực. Mới đây, NASA ghi nhận một thay đổi đáng chú ý ở tảng băng trôi lớn nhất thế giới mang tên A-23A. Phần lớn bề mặt của tảng băng này đã chuyển sang màu xanh.
Tảng băng A-23A tách ra khỏi thềm băng Filchner của Nam Cực vào năm 1986. Kể từ đó, NASA đã theo dõi quá trình trôi dạt và biến đổi của tảng băng này thông qua các hệ thống vệ tinh. Trong gần bốn thập kỷ, A-23A di chuyển chậm quanh khu vực Nam Đại Tây Dương, trải qua nhiều giai đoạn tan rã và thu hẹp kích thước.
Đợt dịch chuyển gần nhất của A-23A kết thúc khi tảng băng này mắc cạn cách đảo South Georgia khoảng 73 km vào tháng 3/2025. Sau thời gian ngắn ổn định, tảng băng tiếp tục dịch chuyển và tiến gần hơn về phía các vùng nước ấm.
Theo các báo cáo công bố vào tháng 9, diện tích của A-23A đã giảm xuống còn khoảng một nửa so với thời điểm ban đầu. Dù vậy, với diện tích khoảng 1.770 km2 và chiều rộng tối đa lên tới 60 km, đây vẫn là một trong những tảng băng trôi có quy mô lớn nhất từng được ghi nhận.
Hiện nay, A-23A được cho là đang bước vào giai đoạn cuối của vòng đời. Các quan sát cho thấy tảng băng tiếp tục vỡ ra thành nhiều khối nhỏ. Phần thân chính đã xuất hiện hiện tượng nước tan tích tụ trên bề mặt, tạo thành lớp băng vụn và bùn băng có màu xanh.
Trước đây, A-23A từng có diện tích ước tính khoảng 4.000 km2. Tuy nhiên, NASA cho biết hình ảnh chụp từ thiết bị MODIS trên vệ tinh Terra vào ngày 26/12 cho thấy tảng băng đã bị ngập nước đáng kể. Đến tháng 1/2026, diện tích của A-23A chỉ còn khoảng 1.182 km2.
Nhà khoa học Ted Scambos tại Đại học Colorado Boulder cho biết màu xanh xuất hiện trên bề mặt tảng băng là hệ quả của các quá trình tan rã đang diễn ra. Theo ông, nước tan tích tụ trong các vết nứt của băng tạo ra áp lực lớn, khiến các vết nứt mở rộng và thúc đẩy quá trình vỡ tách.
NASA cũng cho biết đường viền màu trắng bao quanh rìa tảng băng là một cấu trúc được gọi là “hào - thành”. Cấu trúc này có vai trò giữ lại lớp nước tan màu xanh bên trong khối băng trong một khoảng thời gian nhất định.
Theo đánh giá của nhà khoa học Chris Shuman đã nghỉ hưu của Đại học Maryland Baltimore County, A-23A nhiều khả năng khó có thể tồn tại qua mùa hè ở Nam bán cầu. Khi tiếp tục trôi về phía các vùng nước ấm hơn, cùng với điều kiện thời tiết ấm và bầu trời quang đãng hơn theo mùa, quá trình tan rã của tảng băng dự kiến sẽ diễn ra nhanh hơn.
Dù A-23A đang tiến gần đến giai đoạn cuối, giới khoa học vẫn tiếp tục theo dõi nhiều tảng băng lớn khác trong khu vực. Các siêu tảng băng như A-81, B22A và D15A, đều có diện tích trên 1.500 km2. Chúng hiện đang mắc cạn hoặc trôi dọc theo bờ biển Nam Cực, tiếp tục cung cấp dữ liệu quan trọng cho nghiên cứu về biến đổi khí hậu.
Khánh Linh
Theo Uniladtech
