Đài TST (Nga) ngày 6/3 đưa tin, giữa lúc xung đột Mỹ–Israel–Iran leo thang và thu hút sự chú ý của toàn thế giới, Nga đột ngột triển khai một loạt động thái hướng tới cả Mỹ và châu Âu. Các bước đi của Moscow được cho là có thể tạo ra tác động gián tiếp tới cục diện cuộc khủng hoảng Trung Đông hiện nay.
Nga xuất kích Tu-142 giữa xung đột Mỹ-Israel-Iran
Cụ thể, Nga đã bất ngờ điều các máy bay Tu-142, mệnh danh là "nỗi kinh hoàng 185 tấn" hướng về phía Mỹ. Khi phát hiện ra, Washington lập tức điều động 12 chiến đấu cơ xuất kích ngăn chặn mối đe dọa. Bộ Tư lệnh Phòng thủ Hàng không – Vũ trụ Bắc Mỹ (NORAD) sau đó đã đưa ra tuyên bố đặc biệt về vụ việc.
Theo thông cáo của NORAD, trong lúc Mỹ và Israel đang tiến hành chiến dịch nhằm vào Iran, các máy bay quân sự Tu-142 của Nga – thường được gọi là "gấu biển" – đã xuất hiện gần khu vực Alaska.
Sự hiện diện của những chiếc máy bay này bắt đầu được ghi nhận vào ngày 4/3. Washington quyết định điều 12 máy bay chiến đấu theo dõi, trong đó có các tiêm kích F-22 và F-35. Giới chuyên gia nhận định, việc điều động lực lượng lớn như vậy là khá bất thường.
Nga bất ngờ điều Tu-142 - mệnh danh "nỗi kinh hoàng 185 tấn" - hướng về phía Mỹ (Ảnh minh họa. Nguồn: TST)
Theo TST, sự lo lắng này là có cơ sở. Tu-142 không phải loại máy bay chỉ bay tuần tra rồi quay về căn cứ. Chúng được chế tạo từ thời Liên Xô nhằm phát hiện và theo dõi tàu ngầm đối phương. Qua nhiều năm, loại máy bay này – với trọng lượng tối đa tới 185 tấn – đã được hiện đại hóa đáng kể.
Tu-142 có thể truyền dữ liệu về vị trí tàu ngầm đối phương, đồng thời sử dụng vũ khí để loại bỏ chúng, bao gồm tên lửa chống hạm và ngư lôi chống ngầm. Ngoài ra, máy bay còn nổi tiếng nhờ kích thước lớn và khả năng bay đường dài mà không cần tiếp nhiên liệu trên không.
Trả lời Đài RT (Nga), chuyên gia quân sự Yuri Knutov cho biết Nga vẫn duy trì các máy bay Tu-142 dù đã gần 60 năm kể từ khi chúng được chế tạo, vì ít nhất 2 lý do.
Thứ nhất, Tu-142 có thể phát hiện tàu ngầm ở độ sâu tới 100 mét. Trong điều kiện Bắc Cực, nơi tàu ngầm thường ẩn nấp dưới lớp băng dày, loại máy bay này trở nên đặc biệt hữu ích.
Thứ hai, Nga nhận thấy Mỹ đang tìm cách tăng cường vị thế tại khu vực này. Đó cũng là lý do ông Donald Trump từng tuyên bố muốn sáp nhập Greenland – kế hoạch thường đi kèm với việc gia tăng hoạt động quân sự.
Theo ông Knutov, việc Nga xuất kích Tu-142 có thể liên quan tới nhiệm vụ tìm kiếm tàu ngầm. Trong khi đó, việc Mỹ điều máy bay lên theo dõi có thể nhằm ngăn chặn hoặc giám sát hoạt động này.
Máy bay Tu-142. Ảnh: Bộ Quốc phòng Nga.
Ông Putin hạ lệnh, đòn giáng "khủng khiếp" hơn Oreshnik
Trong khi đó, đối với châu Âu, tối 4/3, ông Putin bất ngờ đưa ra tuyên bố liên quan đến xuất khẩu khí đốt của Nga sang châu lục này.
Nhà lãnh đạo Nga cho biết ông đã giao cho chính phủ nghiên cứu khả năng chuyển hoàn toàn nguồn cung khí đốt từ thị trường châu Âu sang các thị trường khác.
Theo ông Putin, nếu Liên minh châu Âu (EU) dự định chấm dứt nhập khẩu khí đốt của Nga trong thời gian tới, Moscow hoàn toàn có thể chủ động dừng nguồn cung sớm hơn.
"Nếu họ cũng sẽ đóng cửa trong một hoặc hai tháng nữa, vậy tại sao chúng ta không tự dừng ngay từ bây giờ?" – ông Putin nói.
Tổng thống Nga Vladimir Putin. Ảnh: This is Beirut
Dù ông nhấn mạnh đây mới chỉ là ý tưởng cần được chính phủ nghiên cứu, nhiều nhà phân tích cho rằng đây chính là tín hiệu chiến lược mạnh mẽ nhất mà Moscow phát đi trong nhiều tháng qua.
Nga vẫn sẵn sàng tiếp tục cung cấp khí đốt cho các đối tác được coi là "đáng tin cậy" như Slovakia và Hungary, với điều kiện các nước này giữ nguyên lập trường hiện tại.
Ngoài ra, ông Putin cũng cho biết các cơ quan an ninh Nga đã phát hiện dấu hiệu chuẩn bị phá hoại nhằm vào hai tuyến đường ống quan trọng là Blue Stream và TurkStream.
Trong bối cảnh đó, các chuyên gia cho rằng nếu Moscow thực sự chuyển hướng nguồn khí đốt sang các thị trường khác, tác động đối với châu Âu có thể rất lớn.
Đáng chú ý, diễn biến này xảy ra đúng thời điểm Iran phong tỏa eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng của thế giới.
Chỉ sau vài ngày căng thẳng tại Trung Đông, giá khí đốt tại châu Âu đã tăng vọt lên khoảng 750 USD, mức cao nhất kể từ năm 2023. Giá dầu cũng đang tăng nhanh.
Cùng lúc, các công ty bảo hiểm hàng hải lớn của Anh và Mỹ – bao gồm Lloyd's – đã bắt đầu hủy bảo hiểm rủi ro chiến tranh đối với các tàu hoạt động tại khu vực Vịnh Ba Tư.
Hệ quả là hơn 200 tàu chở dầu và hàng hóa phải neo lại tại vịnh Oman, từ chối đi qua eo biển Hormuz nếu không có bảo hiểm.
Đối với những tàu vẫn muốn tiếp tục hành trình, phí bảo hiểm đã tăng gấp 10 lần.
Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang căng thẳng, nhiều chuyên gia cho rằng nếu Nga thực sự đóng van khí đốt đối với châu Âu, tác động có thể lớn hơn nhiều so với các đòn đánh quân sự đơn lẻ.
Chính vì vậy, một số nhà phân tích nhận định rằng "mệnh lệnh thầm lặng" của ông Putin – nếu được thực thi – có thể trở thành đòn giáng vào châu Âu còn khủng khiếp hơn cả "Oreshnik".
Minh Minh (Theo TST)
