Theo Forbes, mới đây một yêu cầu cụ thể gửi đến Bộ Quốc phòng Nga từ Bộ Chỉ huy Phòng không Sevastopol: HÃY CUNG CẤP CHO CHÚNG TÔI TÊN LỬA CHO HỆ THỐNG PHÒNG KHÔNG TURTEL]. Chúng tôi có thể nhìn thấy mục tiêu và về mặt kỹ thuật có khả năng bắn trúng chúng, nhưng chúng tôi không có gì để làm điều đó!!!”.
Lời kêu gọi được đăng tải trên kênh Telegram của phóng viên chiến trường Vladimir Romanov hồi tháng trước, cho thấy hệ thống phòng không Nga đang cạn kiệt đạn dược sau khi đối phó với hết đợt này đến đợt khác của máy bay không người lái tầm xa Ukraine.
Kho vũ khí phòng không khổng lồ của Nga
Không có quân đội nào trên thế giới được trang bị vũ khí phòng không di động dồi dào như quân đội Nga. Quân đội Mỹ và NATO thường hoạt động dựa trên giả định về ưu thế trên không, nhưng từ thời Liên Xô, Moscow đã đầu tư mạnh vào các hệ thống tên lửa di động để bảo vệ lực lượng tiền tuyến.
Vì vậy, trong khi Mỹ chỉ có một số ít hệ thống phòng không tầm ngắn M-SHORAD và Avenger hạng nhẹ, thì Nga lại sở hữu hàng trăm phương tiện hạng nặng, bao gồm cả xe bánh xích Tor-M , được trang bị tám tên lửa nặng 400 pound với tốc độ Mach 2.5, và xe tám bánh Pantsir-S, với mười hai tên lửa tầm ngắn nặng 200 pound cùng một cặp pháo tự động.
Các hệ thống như vậy được thiết kế để đối phó với các mối đe dọa trên không từ máy bay phản lực tốc độ cao và trực thăng tấn công cho đến tên lửa hành trình. Máy bay không người lái của Ukraine như Fire Point F-1 và An-196 Lyutyi không nhanh, linh hoạt hay tàng hình, và việc bắn hạ chúng lẽ ra phải đơn giản – mặc dù, như các nhà bình luận Nga đã lưu ý, một số hệ thống của chúng hoạt động kém hiệu quả một cách đáng xấu hổ khi đối phó với máy bay không người lái .
Vấn đề là một chiếc máy bay không người lái điển hình như FP-1 có giá khoảng 60.000 đô la và hàng nghìn chiếc được sản xuất mỗi tháng. Tên lửa 9M330 do Tor phóng có giá hơn 600.000 đô la. Và mặc dù Nga đã tích trữ những tên lửa này trong nhiều thập kỷ, ngay cả họ cũng không thể tiếp tục bắn mãi mãi.
Những dấu hiệu ban đầu của "hạn hán"
Dấu hiệu rõ ràng nhất của tình trạng thiếu tên lửa là năm ngoái, người ta phát hiện các xe phòng không Nga có các khe trống trên bệ phóng thay vì đầy đủ các bệ phóng. Quan sát kỹ hơn cho thấy một điều khác: một số tên lửa được nạp lại không phải là tên lửa hiện đại mà là đạn dược từ kho dự trữ sâu, bao gồm một hệ thống phòng không Osa với tên lửa 9M33 có từ những năm 1970. Các nhà quan sát tinh ý khác, được nguồn tin quân sự Militarnyi của Ukraine đưa tin , đã nhận thấy các hệ thống Osa sử dụng tên lửa 9M33M, loại tên lửa không chỉ lỗi thời mà còn chỉ dành cho hải quân. Một bệ phóng đặc biệt đã được lắp đặt để sử dụng nó trên bệ phóng đặt trên đất liền.
Như nhà phân tích OSINT Waffentraeger đã lưu ý, điều này rất rõ ràng trên Osa vì chúng có thể nhìn thấy được. Tor, Pantsir và các hệ thống khác có bệ phóng kín cũng có thể đang sử dụng các tên lửa cũ hơn – hoặc các khoảng trống.
Một dấu hiệu rõ ràng khác của tình trạng khan hiếm tên lửa là sự xuất hiện của hệ thống "FrankenSAM" của Nga . Đây là một bệ phóng đặt trên xe tải mang theo một bộ tên lửa không đối không R-77, được cho là đã được sửa đổi để sử dụng trong vai trò trên mặt đất, cũng được Militarnyi thu giữ.
Vào tháng Tư, Tổng tư lệnh quân đội Ukraine Oleksandr Syrskyi tuyên bố rằng tình trạng thiếu tên lửa phòng không của Nga là do các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào các cơ sở sản xuất. Một số mục tiêu, chẳng hạn như Nhà máy chế tạo thiết bị Arzamas bị tấn công hồi tháng Tám năm ngoái , sản xuất các linh kiện quan trọng như con quay hồi chuyển của tên lửa. Nếu đúng như vậy, điều này giống như một vòng xoáy tử thần, vì tình trạng thiếu tên lửa sẽ dẫn đến nhiều cuộc tấn công bằng máy bay không người lái thành công hơn và số lượng tên lửa lại càng ít hơn.
Nga không phải là quốc gia duy nhất thiếu tên lửa. Các nhà phân tích đã chỉ ra rằng trong cuộc xung đột với Iran, Mỹ đã tiêu hao tên lửa đất đối không với tốc độ không bền vững để đối phó với các loạt tên lửa đạn đạo và đặc biệt là các máy bay không người lái giá rẻ của Iran . Việc tăng cường sản xuất theo kế hoạch khó có thể giải quyết vấn đề trong ngắn hạn và có thể không khả thi về lâu dài.
Ukraine đang đi trước khá xa trong lĩnh vực này. Quốc gia này đã phải đối mặt với những vấn đề tương tự như Nga trong vài năm qua và đã áp dụng những giải pháp tương tự, bao gồm việc triển khai các tên lửa HAWK "lỗi thời" do Mỹ cung cấp và các hệ thống " FrankenSAM" tự chế để sử dụng tên lửa không đối không. Ukraine vẫn đang đối mặt với tình trạng thiếu tên lửa đất đối không để đối phó với tên lửa đạn đạo của Nga. Nhưng những đợt tấn công hàng đêm của máy bay Shahed của Nga hiện nay phần lớn bị bắn hạ bởi các máy bay không người lái đánh chặn giá rẻ và các phương pháp khác thay vì bởi số lượng tên lửa khan hiếm.
An An (Theo Forbes)
