Có lẽ đối với phần lớn chúng ta, việc bước chân vào giảng đường đại học để học cách tổ chức tang lễ là một khái niệm vô cùng xa lạ và mang đầy màu sắc u ám. Tuy nhiên, tại đất nước Trung Quốc, điều khó tin này không những tồn tại mà còn đang trở thành một hiện tượng xã hội thu hút sự quan tâm của hàng triệu người.
Chuyên ngành này khoác lên mình một cái tên vô cùng học thuật và hiện đại là “Kĩ thuật và Quản lý Tang lễ Hiện đại/ Công nghệ và Quản lý Tang lễ Hiện đại". Trên thực tế, trước đây ngành này có tên gọi đơn thuần là chuyên ngành tang lễ, nhưng do gặp khó khăn trong việc thu hút thí sinh, ban lãnh đạo các trường đại học đã đổi tên, thêm thắt yếu tố quản lý để phù hợp với thị hiếu.
Mặc dù quốc gia này đã có những người chuyên thực hiện nghi thức hậu sự từ thời Ân Thương xa xưa, nhưng mãi đến năm 1995, những kiến thức này mới được hệ thống hóa và đưa vào giảng dạy ở bậc đại học. Hiện tại, toàn Trung Quốc chỉ có vỏn vẹn bốn cơ sở giáo dục dũng cảm mở chuyên ngành này.
Điều khiến dư luận ngỡ ngàng nằm ở khối lượng kiến thức đồ sộ và đặc thù mà sinh viên phải tiếp thu. Chương trình đào tạo chia thành bốn nhánh rõ rệt: dịch vụ tang lễ, ướp xác và trang điểm, thiết bị tang lễ, và thiết kế lăng mộ.
Các môn học cốt lõi trong ngành dịch vụ tang lễ chủ yếu bao gồm: nghi thức tang lễ, tiếp thị dịch vụ tang lễ, đàm phán dịch vụ tang lễ, tâm lý học tang lễ, ướp xác và các thủ thuật trang điểm (không phải trọng tâm), viết văn bản tang lễ, viết thơ điếu văn và câu đối viếng. Tất cả sách giáo khoa đều do các giáo sư chuyên ngành biên soạn.
Các môn học cốt lõi dành cho chuyên ngành thiết bị tang lễ bao gồm: nguyên lý thiết bị làm lạnh tang lễ, nguyên lý và hoạt động của lò hỏa táng, phần mềm ứng dụng tang lễ, công nghệ chế tạo lò hỏa táng, công nghệ tháo lắp lò hỏa táng và công nghệ điều khiển điện lò hỏa táng.
Các khóa học cốt lõi của ngành ướp xác và trang điểm chủ yếu bao gồm: kỹ thuật ướp xác hiện đại, kỹ thuật phẫu thuật thẩm mỹ hiện đại, thẩm mỹ tang lễ hiện đại, giải phẫu tang lễ hiện đại , quy trình chuẩn bị dung dịch ướp xác hiện đại, khoa học bệnh truyền nhiễm, kỹ thuật tạo hình đầu hiện đại và lý thuyết màu sắc.
Các môn học cốt lõi của chuyên ngành thiết kế lăng mộ bao gồm: thiết kế bia mộ, kỹ thuật cảnh quan, thiết kế cảnh quan , và quy hoạch và bán nghĩa trang.
Trên thực tế, sự trỗi dậy của ngành học này là một cú lội ngược dòng ngoạn mục, đập tan định kiến. Cách đây một thập kỷ, ngành học này phải chật vật duy trì sự tồn tại bằng cách nhận thí sinh trượt nguyện vọng, bởi không ai muốn tiếp xúc với tử thi. Thế nhưng, gió đã đổi chiều, số liệu tuyển sinh những năm gần đây lại khiến giới quan sát choáng váng.
Tại tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc, ngành Kĩ thuật và Quản lý Tang lễ Hiện đại lấy điểm sàn 570, trong khi điểm sàn trung bình năm 2026 tại tỉnh này ở mức 494 điểm. Hàng loạt thí sinh xuất sắc đã tự nguyện từ bỏ bằng đại học chính quy để học cao đẳng chuyên về đám tang. Năm 2024, một nữ sinh đạt 601 điểm dũng cảm trở thành thủ khoa đầu vào, tạo nên làn sóng tranh luận. Tại Đại học Chức nghiệp Dân ở Tam Môn Hiệp, Trung Quốc, ngành tang lễ cũng chễm chệ ở vị trí cao nhất với mức điểm chuẩn áp đảo.
Giải mã hiện tượng lạ lùng này, nhiều người nhận định đây là phép toán rủi ro của giới trẻ khi thị trường lao động bão hòa. Câu trả lời nằm ở chênh lệch cung cầu khủng khiếp. Hệ thống nhà tang lễ toàn Trung Quốc mỗi năm khát khoảng 10.000 nhân sự có trình độ, nhưng tất cả cơ sở đào tạo gộp lại chưa cung cấp nổi 1.000 người. Và chính tỷ lệ này đã biến sinh viên ngành tang lễ thành báu vật được săn đón, đẩy tỷ lệ có việc làm lên gần tuyệt đối.
Và đằng sau cơn khát nhân lực ấy là bức tranh nhân khẩu học. Cuối năm 2024, Trung Quốc có tới 310 triệu người từ 60 tuổi trở lên, số ca tử vong vượt mốc 11,1 triệu mỗi năm. Quy mô thị trường dịch vụ tang lễ dự kiến đạt 411,4 tỷ nhân dân tệ trong năm 2026.
Bởi vậy có thể thấy sức hấp dẫn về mặt tài chính của ngành học này là không thể phủ nhận. Theo đó, mạng xã hội tại Trung Quốc cũng liên tục lan truyền những thông tin về mức thu nhập khởi điểm hàng chục nghìn nhân dân tệ mỗi tháng.
Tuy nhiên, bất chấp một tương lai xán lạn và ổn định, những sinh viên dấn thân vào con đường này vẫn phải gánh chịu không ít áp lực vô hình. Định kiến xã hội, những sự kiêng kỵ tâm linh ngàn đời vẫn bám rễ sâu trong tư duy của nhiều thế hệ. Đã có những nữ sinh ngậm ngùi chia sẻ câu chuyện dở khóc dở cười về việc họ hàng tay run lẩy bẩy khi đưa phong bao lì xì, hay những lời khuyên can đổi nghề từ họ hàng hay thầy cô giáo cũ hồi cấp 3.
Dù vậy, đứng trước áp lực sinh tồn, giới trẻ vẫn chọn cách làm ngơ trước đàm tiếu để đi con đường riêng, tìm kiếm sự đảm bảo vững chắc cho cuộc sống hiện tại của chính mình.
Tham khảo: Zhihu
Đức Khương
