Mỗi mùa tuyển sinh, phần lớn học sinh thường đổ dồn sự chú ý vào những ngành hot như Công nghệ thông tin, Marketing hay Kinh tế. Trong khi đó, có những ngành học nghe tên còn khá lạ tai, ít người biết tới, thậm chí nhiều phụ huynh còn tưởng… khó xin việc. Thế nhưng thực tế lại hoàn toàn ngược lại khi vẫn “khát” nhân lực, cơ hội việc làm rộng mở nhưng số lượng sinh viên theo học lại không nhiều.
Một trong số đó là ngành Khoa học Thông tin Địa không gian - lĩnh vực được ví như “bộ não dữ liệu” đứng sau bản đồ số, GPS, vệ tinh, đô thị thông minh và hàng loạt công nghệ hiện đại. Đáng chú ý, hiện nay ngành học này mới chỉ được đào tạo bài bản tại duy nhất một trường đại học ở Việt Nam, khiến nhiều người tò mò vì độ “độc lạ” nhưng cũng đầy tiềm năng.
Ngành Khoa học Thông tin Địa không gian là gì?
Khoa học Thông tin Địa không gian là ngành nghiên cứu và ứng dụng công nghệ số để thu thập, xử lý, phân tích và quản lý dữ liệu liên quan đến vị trí không gian trên bề mặt Trái Đất. Hiểu đơn giản, đây là lĩnh vực giúp con người “số hóa thế giới thực” thông qua bản đồ, ảnh vệ tinh, dữ liệu GPS và các hệ thống định vị thông minh.
Theo giới thiệu từ Khoa Địa lý - Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, ngành học này bao gồm nhiều công nghệ hiện đại như Hệ thống thông tin địa lý (GIS), GPS, GNSS, viễn thám, xử lý ảnh số, bản đồ số, phân tích dữ liệu không gian lớn (Big Spatial Data) và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong xử lý dữ liệu địa lý.
Đây là ngành mang tính liên ngành rất cao, kết hợp giữa công nghệ thông tin, địa lý, khoa học dữ liệu, viễn thám và trí tuệ nhân tạo. Chính vì vậy, nhiều người còn ví Khoa học Thông tin Địa không gian là “sự giao thoa giữa bản đồ và công nghệ”.
Hiện nay, lĩnh vực này đang được ứng dụng mạnh trong quy hoạch đô thị, quản lý giao thông, xây dựng thành phố thông minh, giám sát môi trường, nông nghiệp công nghệ cao, logistics, hàng không, quốc phòng và công nghệ vệ tinh.
Sinh viên ngành Khoa học Thông tin Địa không gian học gì? Ngành này có khó không?
Sinh viên theo học ngành này sẽ được đào tạo cả về nền tảng công nghệ lẫn kiến thức khoa học Trái Đất và dữ liệu không gian.
Trong những năm đầu, sinh viên thường học các môn cơ sở như Toán cao cấp, Tin học, lập trình, cơ sở dữ liệu, địa lý tự nhiên, khoa học môi trường và xác suất thống kê.
Sau đó, chương trình sẽ đi sâu vào các môn chuyên ngành như Hệ thống thông tin địa lý (GIS), GPS và GNSS, viễn thám, xử lý ảnh vệ tinh, bản đồ số, cơ sở dữ liệu không gian, mô hình hóa không gian, phân tích dữ liệu địa lý, trí tuệ nhân tạo trong xử lý dữ liệu không gian và trực quan hóa dữ liệu địa lý.
Ngoài ra, sinh viên còn được học về lập trình ứng dụng địa không gian, xây dựng bản đồ số, phát triển hệ thống quản lý dữ liệu địa lý và sử dụng các phần mềm chuyên dụng như ArcGIS, QGIS, ENVI hay AutoCAD Map.
Theo thông tin từ Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Hà Nội, sinh viên còn được trang bị kỹ năng lập trình, mô hình hóa và trực quan hóa dữ liệu phục vụ phân tích không gian địa lý trong bối cảnh chuyển đổi số và biến đổi khí hậu.
Một điểm khá đặc biệt của ngành này là sinh viên không chỉ học trong phòng máy mà còn tham gia khảo sát thực địa, đo đạc, thu thập dữ liệu địa lý và làm việc với ảnh vệ tinh hoặc dữ liệu từ drone.
Khoa học Thông tin Địa không gian được đánh giá là ngành học có tính kỹ thuật tương đối cao vì kết hợp cả công nghệ thông tin, dữ liệu và khoa học địa lý.
Sinh viên cần có khả năng tư duy logic, yêu thích công nghệ, dữ liệu và không ngại học các môn liên quan tới lập trình hoặc xử lý thông tin. Tuy nhiên, đây không phải ngành quá “khô” như nhiều người nghĩ vì có tính ứng dụng thực tế rất mạnh.
Nếu yêu thích bản đồ, công nghệ vệ tinh, dữ liệu địa lý hoặc muốn làm việc trong lĩnh vực đô thị thông minh và AI, đây là ngành khá thú vị và khác biệt.
Cơ hội việc làm và mức lương
Trong thời đại số hóa, dữ liệu không gian đang trở thành tài nguyên cực kỳ quan trọng. Điều này khiến nhu cầu nhân lực ngành Khoa học Thông tin Địa không gian tăng nhanh tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.
Sinh viên tốt nghiệp có thể làm việc tại các cơ quan quản lý đất đai, tài nguyên – môi trường, trung tâm viễn thám, viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ, công ty bản đồ số, logistics, giao thông thông minh hoặc các dự án thành phố thông minh.
Ngoài ra, lĩnh vực này còn mở ra cơ hội làm việc trong các công ty công nghệ lớn liên quan đến bản đồ số, dữ liệu vệ tinh, drone, AI và phân tích dữ liệu không gian. Một số vị trí phổ biến gồm chuyên viên GIS, kỹ sư dữ liệu địa không gian, chuyên gia viễn thám, chuyên viên bản đồ số, chuyên gia phân tích dữ liệu không gian, kỹ sư GPS/GNSS hoặc chuyên viên quy hoạch đô thị thông minh.
Theo giới thiệu của Khoa Địa lý - Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN, sinh viên sau tốt nghiệp có thể làm việc tại cơ quan nhà nước, tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ hoặc doanh nghiệp tư nhân hoạt động trong lĩnh vực cung cấp và xử lý thông tin địa không gian.
Trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia và phát triển đô thị thông minh, ngành học này được đánh giá sẽ còn tăng nhu cầu nhân lực trong nhiều năm tới.
Do là ngành khá mới và mang tính công nghệ cao, mức lương của lĩnh vực này được đánh giá tương đối tốt so với mặt bằng chung.
Sinh viên mới ra trường có thể nhận mức thu nhập khoảng 10-15 triệu đồng/tháng ở các vị trí GIS, bản đồ số hoặc xử lý dữ liệu địa lý. Với những người có kỹ năng lập trình, phân tích dữ liệu hoặc sử dụng thành thạo phần mềm GIS, mức lương thường cao hơn.
Sau khoảng 3-5 năm kinh nghiệm, mức thu nhập phổ biến có thể đạt từ 20-35 triệu đồng/tháng, đặc biệt ở các doanh nghiệp công nghệ, công ty quốc tế hoặc dự án đô thị thông minh. Những vị trí liên quan tới AI, dữ liệu lớn, vệ tinh hoặc công nghệ drone thường có mức thu nhập hấp dẫn hơn do nguồn nhân lực chất lượng cao vẫn còn khá khan hiếm.
Ngành học chỉ duy nhất 1 trường đào tạo
Tại Việt Nam, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia Hà Nội (VNU-HUS) là trường đại học duy nhất đào tạo chính thức chương trình Cử nhân ngành Khoa học thông tin địa không gian (mã ngành: QHT91). Ngành học này được giảng dạy trực tiếp tại Khoa Địa lý của trường.
Theo công bố tuyển sinh năm 2025 của nhà trường, ngành này có mức điểm chuẩn theo phương thức xét điểm thi tốt nghiệp THPT thuộc nhóm khá cao trong khối khoa học tự nhiên, dao động khoảng trên 24 điểm tùy tổ hợp xét tuyển. Đây hiện là một trong những cơ sở đào tạo bài bản và nổi bật nhất cả nước về lĩnh vực GIS và khoa học địa không gian.
Ngoài điểm thi THPT, trường cũng xét tuyển bằng nhiều phương thức khác như đánh giá năng lực, xét tuyển thẳng và chứng chỉ quốc tế. Những năm gần đây, ngành Khoa học Thông tin Địa không gian của trường thường có xu hướng tăng sức hút nhờ nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực dữ liệu không gian và đô thị thông minh ngày càng lớn.
Bên cạnh đó, Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội cũng đào tạo nhiều ngành gần với Khoa học Thông tin Địa không gian như Hệ thống thông tin địa lý, Trắc địa bản đồ, Quản lý đất đai và Công nghệ thông tin địa lý. Năm 2025, các ngành này có mức điểm chuẩn phổ biến từ khoảng 18-24 điểm tùy chương trình đào tạo và phương thức xét tuyển. Đây là nhóm ngành được đánh giá có tính ứng dụng cao trong quản lý đô thị, tài nguyên môi trường và chuyển đổi số dữ liệu đất đai.
Ở khu vực phía Nam, Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường TP.HCM cũng tuyển sinh các ngành liên quan đến GIS, bản đồ số và công nghệ địa không gian. Theo công bố tuyển sinh năm 2025, mức điểm chuẩn của nhóm ngành này dao động khoảng 16-22 điểm tùy tổ hợp và phương thức xét tuyển.
Một số trường đại học kỹ thuật và khoa học tự nhiên khác cũng đào tạo các ngành liên quan đến dữ liệu không gian và GIS như Trường Đại học Mỏ - Địa chất, Trường Đại học Cần Thơ hay Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM. Điểm chuẩn của các ngành liên quan thường dao động khoảng từ 17-25 điểm, tùy theo độ cạnh tranh và chỉ tiêu từng năm.
Tổng hợp
Nhật Linh
