Tọa lạc trên mảnh đất có truyền thống cách mạng Thái Hưng, xã Nghi Thái, huyện Nghi Lộc (Nghệ An), Đền “Đức Thánh Tứ” có ý nghĩa và lưu truyền bao ký ức với người dân nơi đây. Đền được xây dựng từ thế kỷ 16 nổi tiếng linh thiêng và là nơi sinh hoạt văn hóa tâm linh của người dân.
Theo tài liệu gốc bằng tiếng Pháp và chữ Hán hiện đang được lưu trữ tại Viện thông tin Khoa học xã hội thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, ngôi đền này có tên gọi là Đền Đức Thánh Tứ (thường gọi là Đền Hải Ông) thờ Tứ Dương Thành Quốc Công Đại Vương Thượng Đẳng Linh Thần, tức Phạm Hạng.
Ông đã có công phò giúp các đời vua Lê và được phong chức Nguyên Soái nắm giữ trọng trách chỉ huy quân đội trấn giữ vùng biển Đông Nam. Với nhiều chiến công hiển hách, ông được phong tước “Thái Bảo Thành Quốc Công”. Khi đất nước thanh bình, ông lui về sống tại xóm Đoài. Sau khi ông mất và hiển linh, để ghi nhớ công lao của ông, triều đình nhà Lê đã cho lập đền thờ theo nghi thức Quốc gia tại làng Hải Côn. Trước đây, ngôi đền này từng lưu giữ 10 đạo sắc phong của các vua thuộc triều Lê và triều Nguyễn.
Các bậc cao niên nơi đây kể lại, ngôi đền ngày xưa được tháo dỡ để làm trường học cho con em trên địa bàn, nhiều thập niên sau này nhân dân vẫn tiếp tục hương khói thờ tự ngay tại đất cũ.
Để tưởng nhớ công ơn của người anh hùng dân tộc và sự quan tâm, ủng hộ của các cấp chính quyền địa phương kêu gọi các tổ chức, cá nhân, các nhà hảo tâm, con em sinh sống và làm việc ở mọi miền Tổ quốc hướng về chốn linh thiêng. Bằng nguồn tài chính hiện tại tiền công đức quyên góp được, nhân dân xã Nghi Thái chung tay phục dựng lại đền “Đức Thánh Tứ”.
Có mặt trong ngày lễ giỗ, ông Đặng Văn Hải, xóm trưởng xóm Thái Hưng, xã Nghi Thái, không giấu nổi niềm vui mừng, tự hào cho hay: “Bao năm qua, người dân xóm Thái Hưng nói riêng và xã Nghi Thái nói chung mong muốn ngôi đền sớm được phục dựng để tỏ lòng biết ơn với vị anh hùng dân tộc, đồng thời đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa tâm linh của các tầng lớp nhân dân và được mọi người biết đến mảnh đất “địa linh nhân kiệt” này”.
Trải qua bao thăng trầm của thời gian, trong cuộc chiến tranh chống Mỹ, Thái Hưng trở thành trận địa pháo cao xạ. Tuy nhiên, có một điều đặc biệt khi giặc thả bom xuống mảnh đất này đều không phát nổ, người dân nơi đây tin rằng, dân làng đã được ngôi đền che chở.
Chính từ đây, đạo lý uống nước nhớ nguồn tri ân vị anh hùng đã mất được khơi dậy mạnh mẽ. Bà Đỗ Thị Ngại, một hộ dân sống gần đền phấn khởi nói: “Việc xây dựng lại đền là điều bà con trong xóm mong chờ từ rất lâu. Nghi Thái là một miền quê nhưng đạo lý uống nước nhớ nguồn, tâm linh văn hóa lại có sẵn. Ngôi đền phục dựng lên sẽ là địa điểm sinh hoạt văn hóa tâm linh của bà con nguyện cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, sự an lành và đất nước thêm giàu mạnh”.
Dẫu biết hôm nay mới đc phục dựng và tổ chức lễ giỗ lần đầu, nhưng nhìn thấy cảnh tưng bừng phấn khởi, đoàn kết chung sức chung lòng của người dân nơi đây, thiết nghĩ rằng, trong tương lai ko xa Đền Đức Thánh Tứ tại xã Nghi thái là địa điểm văn hóa tâm linh thu hút đông đảo du khách thập phương.
Nguyễn Thưởng
