Tiến sĩ Sayan Chakraborty, chuyên gia bệnh truyền nhiễm, ngày 26/1 xác nhận hai ca dương tính với virus Nipah là điều dưỡng làm việc tại bệnh viện tư nhân Narayana Multispeciality ở Barasat, cách thủ phủ Kolkata 25 km. Ba y bác sĩ khác nghi nhiễm, song kết quả xét nghiệm hôm nay âm tính với virus này. Cơ quan y tế Ấn Độ cho rằng tình hình dịch bệnh trong tầm kiểm soát, chưa có dấu hiệu lây lan diện rộng.
Đại diện Cơ quan Y tế bang Tây Bengal cho biết điều tra dịch tễ cho thấy hai nữ điều dưỡng trên trực chung ca đêm từ ngày 28 đến 30/12/2025. Các triệu chứng sốt cao, suy hô hấp xuất hiện từ ngày 31/12/2025, diễn tiến nặng nhanh chóng, cả hai phải điều trị hồi sức tích cực (ICU) hôm 4/1. Đến nay, một người đã cai máy thở và sức khỏe cải thiện, người còn lại vẫn nguy kịch.
Kết quả điều tra dịch tễ chỉ ra hai giả thuyết về nguồn lây. Khả năng cao nhất tập trung vào nữ điều dưỡng A (người đang nguy kịch). Bệnh nhân này từng dự đám cưới tại vùng biên giới Ấn Độ - Bangladesh giữa tháng 12/2025 và uống mật chà là tươi. Giới chức y tế nhận định bệnh nhân có thể đã nhiễm virus do uống phải mật cây có lẫn dịch tiết dơi ăn quả - vật chủ tự nhiên của virus Nipah. Điều dưỡng B, đồng nghiệp cùng ca trực, sau đó bị lây nhiễm chéo qua đường tiếp xúc trực tiếp.
Một giả thuyết khác được đặt ra là sự tồn tại của "bệnh nhân số 0" tử vong trước đó vì suy hô hấp nghiêm trọng nhưng chưa kịp xét nghiệm. Cả hai điều dưỡng có thể đã phơi nhiễm trong quá trình chăm sóc bệnh nhân này. Cơ quan chức năng thừa nhận đây có thể là một trường hợp "bỏ sót" chẩn đoán ban đầu do triệu chứng lâm sàng dễ nhầm lẫn, VnExpress đưa tin.
Ngay sau khi phát hiện ổ dịch, chính quyền khoanh vùng, truy vết 180 người liên quan. 20 trường hợp tiếp xúc gần (F1) bao gồm bác sĩ, nhân viên y tế và người nhà bệnh nhân được đưa đi cách ly tập trung. Ông Narayan Swaroop Nigam, đại diện y tế bang, khẳng định các mẫu xét nghiệm hiện tại đều âm tính, tuy nhiên quy trình giám sát vẫn tiếp tục cho đến khi hoàn tất chu kỳ 21 ngày.
Cũng liên quan đến cảnh báo về nguồn lây lan dịch bệnh, Tiến sĩ Aishwarya R, Chuyên gia tư vấn bệnh truyền nhiễm, Bệnh viện Aster RV cho biết, virus này lây truyền tự nhiên từ dơi ăn quả sang người theo một vài cách.
Phân tích rõ hơn, Tiến sĩ R. cho biết, loài dơi mang virus Nipal hay ăn quả chà là nói riêng và ăn các loại quả khác nói chung. Do đó, người dân tuyệt đối không nên ăn quả chà là bị rụng, bị cắn, uống nhựa chà là chưa được tiệt trùng.
Tại Ấn Độ, nhựa (mủ) từ thân cây chà là thường được sử dụng trong y học cổ truyền để điều trị các bệnh về tiêu chảy và nhiễm trùng đường sinh dục. Nó cũng được ứng dụng trong công nghiệp, như sản xuất vecni hoặc chất kết dính.
"Hãy hạn chế tiếp xúc với dơi và động vật nhiễm bệnh; thực hiện các biện pháp kiểm soát lây nhiễm nghiêm ngặt khi chăm sóc bệnh nhân nghi nghiễm", vị chuyên gia nhấn mạnh.
Tại Việt Nam, Bộ Y tế sáng 27/1 yêu cầu các địa phương giám sát và tăng cường kiểm dịch tại cửa khẩu lẫn cộng đồng. Người dân được khuyến cáo không ăn trái cây có dấu hiệu bị dơi, chim cắn; cũng tránh uống nhựa cây như thốt nốt, nhựa dừa sống.
Virus Nipah được WHO xếp vào nhóm nguy hiểm hàng đầu với tỷ lệ tử vong lên tới 75%. Bệnh khởi phát với các triệu chứng giống cúm, nhanh chóng tiến triển thành viêm não, hôn mê trong 24-48 giờ và để lại di chứng thần kinh vĩnh viễn cho khoảng 20% người sống sót. Hiện thế giới chưa có vaccine hay thuốc điều trị đặc hiệu, phác đồ chủ yếu dựa vào chăm sóc hỗ trợ. Các chuyên gia khuyến cáo người dân tránh tiếp xúc với dơi, lợn ốm; tuyệt đối không uống mật cây tươi chưa qua xử lý nhiệt và phải rửa sạch, gọt vỏ trái cây trước khi ăn.
Nguyễn Phượng (Tổng hợp)
