Apple đang khiến dòng iPhone 18 Pro Max xuất hiện một nghịch lý khá khó hiểu: những phiên bản có dung lượng lưu trữ cao nhất và giá bán đắt nhất lại được cho là sử dụng QLC NAND, trong khi các bản 256 GB và 512 GB dùng TLC NAND có hiệu năng tốt hơn. Nếu không phải Apple, chắc chẳng có hãng nào dám làm điều này.
Sự khác biệt này có thể không ảnh hưởng đến người dùng thông thường. Nhưng khi iPhone phải ghi một lượng dữ liệu rất lớn liên tục, khoảng cách giữa hai loại bộ nhớ bắt đầu trở nên đáng chú ý.
QLC và TLC đều là công nghệ bộ nhớ flash NAND, nhưng chúng được thiết kế với những ưu tiên khác nhau. TLC lưu 3 bit dữ liệu trên mỗi ô nhớ, trong khi QLC lưu 4 bit. Nhờ vậy, QLC có thể tạo ra bộ nhớ dung lượng lớn với mật độ cao hơn.
Đổi lại, QLC có những hạn chế cố hữu về tốc độ ghi và độ bền so với TLC. Những nhược điểm này thường được che giấu khá tốt trong quá trình sử dụng thông thường nhờ bộ nhớ đệm tốc độ cao. Và iPhone 18 Pro Max là một ví dụ điển hình.
Tốc độ chỉ ngang với thẻ nhớ khi hết bộ nhớ đệm
HOMOLAB đã thử nghiệm iPhone 18 Pro Max 1 TB sử dụng QLC. Khi còn đủ bộ nhớ đệm SLC, tốc độ ghi có thể vượt 3.000 MB/s. Với những tác vụ thông thường như mở ứng dụng, chụp ảnh hay sử dụng mạng xã hội, người dùng gần như không có lý do để nhận ra vấn đề.
Nhưng khi bộ nhớ đệm bị sử dụng hết, câu chuyện thay đổi hoàn toàn. Tốc độ ghi trực tiếp vào QLC giảm xuống trung bình khoảng 79,4 MB/s và có lúc chỉ còn 25,6 MB/s. Khi dung lượng lưu trữ của máy đạt khoảng 60%, lượng bộ nhớ đệm SLC khả dụng được cho là giảm từ khoảng 250 GB xuống chỉ còn 58 GB. Tốc độ ghi trực tiếp vào QLC khi đó giảm tiếp xuống khoảng 45 MB/s và trong trường hợp cực đoan có thể rơi xuống chỉ 1,1 MB/s.
Con số này nghe đặc biệt bất thường đối với một chiếc smartphone cao cấp, nhưng cần đặt nó vào đúng hoàn cảnh. Đây là kết quả của những bài kiểm tra ghi dữ liệu nặng và liên tục, không phải tốc độ mà người dùng sẽ gặp mỗi khi chụp một bức ảnh hay tải một ứng dụng.
Chính vì vậy, khác biệt giữa hai phiên bản chỉ thực sự đáng chú ý với những người thường xuyên xử lý dữ liệu lớn, chẳng hạn quay video 4K hoặc ProRes, chuyển các tệp dung lượng lớn hay sao lưu và khôi phục lượng dữ liệu lớn. Với các tác vụ thông thường, hệ thống bộ nhớ đệm của Apple có thể che giấu phần lớn hạn chế của QLC.
Tuy nhiên, các bài kiểm tra cho thấy đây không chỉ là vấn đề xuất hiện trong một tình huống cực đoan duy nhất.
Khi HOMOLAB so sánh iPhone 18 Pro 512 GB dùng TLC với iPhone 18 Pro Max 1 TB dùng QLC trong bài kiểm tra hỗn hợp đọc và ghi, mẫu TLC đạt 11.285 điểm, trong khi mẫu QLC chỉ đạt 8.168 điểm. Khoảng cách lên tới gần 38%. Ở những bài kiểm tra nặng hơn, chênh lệch thu hẹp nhưng TLC vẫn giữ lợi thế.
Phiên bản đắt nhất lại thiệt thòi hơn phiên bản rẻ hơn
Điều khiến câu chuyện trở nên đáng chú ý nằm ở chính cách Apple phân chia các phiên bản. Người mua iPhone 18 Pro Max không chỉ trả tiền để có thêm dung lượng. Họ còn đang lựa chọn giữa những cấu hình sử dụng hai loại NAND khác nhau. Theo các kết quả thử nghiệm hiện có, 256 GB và 512 GB sử dụng TLC, trong khi 1 TB và 2 TB được cho là sử dụng QLC.
Nghịch lý nằm ở chỗ 1 TB và 2 TB lại là những phiên bản đắt nhất. Đây cũng chính là các mẫu có khả năng được lựa chọn bởi những người cần rất nhiều dung lượng, trong đó có các nhà sáng tạo nội dung và người thường xuyên xử lý video hoặc dữ liệu lớn. Nói cách khác, người dùng bỏ thêm tiền để có nhiều không gian lưu trữ hơn, nhưng loại NAND bên trong lại không phải loại có đặc tính hiệu năng tốt hơn.
Nếu không phải là Apple, mà là một hãng điện thoại Android nào đó áp dụng chính sách các phiên bản tương tự như trên, sự phản ứng từ người dùng chắc hẳn sẽ rất đáng sợ. Làn sóng ném đá, tẩy chay có thể sẽ lan rộng trên toàn cầu nếu điều này xảy ra.
Dẫu vậy, có một điều cần phân biệt rõ. QLC không phải công nghệ “tệ” và việc iPhone sử dụng QLC không đồng nghĩa máy sẽ chậm trong sử dụng hàng ngày. Ưu điểm lớn nhất của QLC chính là khả năng tạo ra dung lượng lưu trữ lớn trong không gian vật lý hạn chế. Với smartphone, đây là một lợi thế đáng kể khi các phiên bản 1 TB và 2 TB ngày càng phổ biến.
Độ bền cũng là một câu chuyện tương tự. Xét ở cấp độ công nghệ NAND, QLC có số chu kỳ ghi/xóa thấp hơn TLC. Tuy nhiên, chưa có đủ dữ liệu sử dụng dài hạn để kết luận iPhone 18 Pro Max 1TB hay 2TB sẽ có tuổi thọ thực tế thấp hơn đáng kể. Vì vậy, không thể từ những bài kiểm tra hiện tại suy ra rằng các phiên bản QLC sẽ nhanh hỏng hơn.
Với phần lớn người dùng, khác biệt này có thể chẳng bao giờ xuất hiện trong suốt quá trình sử dụng. Nhưng với những người mua iPhone dung lượng cao để quay video, xử lý dữ liệu lớn hoặc biến chiếc điện thoại thành một thiết bị làm việc, đây lại là một thông tin đáng biết trước khi bỏ thêm hàng chục triệu đồng chỉ để đổi lấy dung lượng lưu trữ.
Nguyễn Hải
