Kết quả được công bố trên JAMA Network Open tháng 7/2026 trong nghiên cứu Exposure to Spousal Dementia and Risk of Dementia. Nhóm nghiên cứu tại Đài Loan đã phân tích dữ liệu sức khỏe của 955.105 người đã kết hôn trong Cơ sở dữ liệu Nghiên cứu Bảo hiểm Y tế Quốc gia.
Kết quả cho thấy:
- Phụ nữ có chồng mắc sa sút trí tuệ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn 74%.
- Nam giới có vợ mắc sa sút trí tuệ có nguy cơ cao hơn 69%.
Mối liên hệ này vẫn được ghi nhận ngay cả sau khi đã điều chỉnh các yếu tố như bệnh nền, thu nhập, mức sử dụng dịch vụ y tế và quy mô gia đình.
Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh, kết quả không có nghĩa là sa sút trí tuệ là bệnh truyền nhiễm. Thay vào đó, những cặp vợ chồng thường chia sẻ nhiều yếu tố nguy cơ trong suốt cuộc sống.
Vì sao nguy cơ lại tăng cao?
Theo các nhà khoa học, sau nhiều năm chung sống, vợ chồng thường có chế độ ăn uống, thói quen sinh hoạt và môi trường sống tương đồng. Họ có thể cùng hút thuốc, uống rượu, ít vận động hoặc mắc các bệnh mạn tính giống nhau.
Những yếu tố này đều đã được chứng minh có ảnh hưởng đến sức khỏe não bộ và làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ.
Ngoài ra, khi một người mắc sa sút trí tuệ, người còn lại thường trở thành người chăm sóc chính. Việc chăm sóc kéo dài có thể dẫn đến căng thẳng mạn tính, trầm cảm, rối loạn giấc ngủ, giảm giao tiếp xã hội và kiệt sức.
Các nhà nghiên cứu cho rằng chính gánh nặng chăm sóc lâu dài có thể góp phần làm tăng nguy cơ suy giảm nhận thức ở người bạn đời.
Sa sút trí tuệ không phải bệnh lây nhiễm
Các chuyên gia khẳng định, sa sút trí tuệ không thể lây từ người này sang người khác như cảm lạnh hay cúm.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), nguyên nhân phổ biến nhất gây sa sút trí tuệ là bệnh Alzheimer. Ngoài tuổi tác, nhiều yếu tố khác cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh, bao gồm:
- Tăng huyết áp;
- Đái tháo đường;
- Béo phì;
- Hút thuốc;
- Ít vận động;
- Trầm cảm;
- Suy giảm thính lực;
- Cô lập xã hội.
Đây cũng là những yếu tố mà hai vợ chồng thường cùng chia sẻ trong nhiều năm chung sống, vì vậy có thể giải thích vì sao nguy cơ mắc bệnh tăng ở cả hai người.
Theo khuyến cáo của WHO, Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) và Mayo Clinic, mỗi người có thể giảm nguy cơ bằng cách: Duy trì hoạt động thể chất thường xuyên; Kiểm soát tốt huyết áp, cholesterol và đường huyết; Không hút thuốc, hạn chế rượu bia; Duy trì giao tiếp xã hội và thường xuyên rèn luyện trí não; Ngủ đủ giấc và điều trị suy giảm thính lực nếu có.
Các chuyên gia lưu ý, những biện pháp này không thể ngăn ngừa hoàn toàn sa sút trí tuệ nhưng có thể giúp bảo vệ sức khỏe não bộ, làm chậm quá trình suy giảm nhận thức và giảm nguy cơ mắc bệnh về lâu dài.
Minh Khang (Theo The Health Site)
