Tám giờ sáng, ông Trần Thái Bình vào ca trên bãi cát của một khu nghỉ dưỡng cách sân bay Phú Quốc vài cây số. Trên đầu, những chiếc máy bay nối nhau hạ độ cao, tiếng động cơ trùm lên tiếng sóng. Trước mặt, những con voi cảnh khổng lồ dựng sát mép nước, góc check-in mà du khách nào ghé qua cũng muốn lưu lại một tấm hình.
Ông cầm xẻng xúc cát, san phẳng những vũng nước triều đêm qua để lại. Xong việc, ông lặng nhìn ra khơi và hồ hởi chia sẻ, cuộc sống mình đã đổi khác từ chính bãi biển này. Ở tuổi 52, “lần đầu có lương tháng đều đặn và được đóng bảo hiểm”.
Vùng nước ông canh giữ hôm nay cũng là vùng nước đã nuôi ông hơn hai mươi năm trước. Ngày ấy, ông ra biển để lấy cá. Bây giờ, ông ra biển để giữ người.
"Đi biển thì lúc trúng lúc trật, nó cũng có nhiều cái chi phí mình phải lo", ông nói. Muốn sống được bằng biển thì phải có bạn bè cùng đi, phải bỏ vốn đóng thuyền lớn. Còn đánh bắt gần bờ thì ngày một khó: "Thủy sản nó ngày càng cạn kiệt rồi".
Bước ngoặt đến từ một tin tuyển dụng trên nhóm cộng đồng Facebook. Buổi phỏng vấn hỏi đúng hai điều: bơi lội và sơ cấp cứu. Kinh nghiệm cả đời trên sóng bỗng thành lợi thế. Giờ ông làm 8 tiếng mỗi ngày, lương gần chục triệu đồng mỗi tháng, mỗi tuần nghỉ một ngày, chỗ làm chỉ cách nhà hai cây số.
Ký ức về hòn đảo hoang sơ, đường đất đỏ “nắng bụi, mưa lầy”
Câu chuyện đổi nghề của ông Bình chỉ trọn nghĩa khi nhìn lại hòn đảo của hai thập kỷ trước.
Anh Nguyễn Tấn Thành đến Phú Quốc khi còn đỏ hỏn trên tay mẹ. Cha mất sớm, mẹ dắt mấy chị em từ Quảng Ngãi vào đảo cùng bên ngoại, rồi cả nhà sống bằng nghề biển và nhiều nghề mưu sinh ở An Thới. Ký ức của anh là một chuỗi ngày thiếu thốn: “chưa có điện lưới quốc gia, đèn thắp bằng máy nổ; đường đất đỏ, nắng bụi mưa lầy; nhà cửa toàn cấp bốn, chưa có đẹp như bây giờ”, anh kể.
Bãi Khem, giờ là một trong những bãi biển đẹp nhất thế giới, khi ấy chỉ có vài chòi lá bán cá, hải sản nướng. Du lịch gần như chưa có gì. "Cuộc sống ở đảo còn thiếu thốn nhiều lắm", anh nhớ lại.
Anh Thành cũng đi con đường của ông Bình. Sau vài năm đánh bắt "bấp bênh, sóng gió", anh làm phục vụ nhà hàng gần Bãi Khem. Khoảng năm 2019–2020, anh vào làm cứu hộ tại bãi biển Hòn Thơm (trong quần thể công viên nước thuộc tập đoàn Sun Group).
Sáu năm nay, ngày của anh bắt đầu lúc 8 giờ 30 bằng việc lau ghế, nhặt rác trên bãi, rồi canh cho khách tắm. Ca hết lúc 5 giờ chiều, nhưng anh chỉ về khi vị khách cuối cùng đã lên cáp treo.
Người đàn ông nở nụ cười khi chia sẻ về công việc, vừa thuận lợi, vừa phù hợp với kinh nghiệm bơi lội và nhiều năm lênh đênh trên biển. Mỗi tháng, anh nhận mức lương mười mấy triệu đồng, thêm 100.000 đồng tiền ăn mỗi ngày và khoản thưởng thâm niên vào cuối năm.
Điều khiến anh vui hơn cả là những chế độ phúc lợi trước đây chưa từng có. Dịp Quốc tế Thiếu nhi, mỗi người con của nhân viên được công ty tặng 200.000 đồng, chế độ vui chơi công viên miễn phí cho gia đình.... Ngày trước làm ở những chỗ khác, có bao giờ được như thế đâu”, anh cười nói.
Đang đang kể dở, rồi ngắt lời, quay sang chỉ cho một nhóm du khách nước ngoài lối đi tắm tráng, thay đồ bằng vài câu tiếng Anh và một nụ cười thân thiện. Anh thật thà nhận vốn tiếng Anh học từ lớp của công ty còn "dở lắm". Nhưng chỉ đường ra hồ bơi, nhà vệ sinh hay lối lên cáp treo thì anh vẫn làm được, phần nhờ vài câu đã thuộc, phần nhờ đọc cử chỉ của khách.
Cuối tuần kéo cá, ngày thường dựng khách sạn APEC
Chiều cuối tuần giữa tháng 10, ở Bãi Sao nắng vàng, nước xanh ngọc. Anh Trần Văn Thanh cùng vợ con và đứa cháu vừa kéo xong mẻ lưới ven bờ, cả nhà xúm lại gom cá vào bao. Cá vào nhiều đến mức anh bật cười: "Nhiều quá làm không nổi".
Cả nhà chở nhau bằng xe máy 6–7 km tới đây. Anh là người gốc Phú Quốc, gần nhà cũng có biển, nhưng theo anh, cá ở Bãi Sao vào gần bờ nhiều hơn. Cá kéo được thì đem về ăn, dư thì mang ra chợ. "Mình đánh nhỏ nhỏ, như đi giải lao chơi vậy đó", anh nói.
Gom xong cá, giũ sạch lưới, để bao cá đầy trên bãi cát, cả nhà lao xuống biển vầy vùng, nô đùa.
Sáng thứ Hai, anh Thanh lại có mặt tại công trường Bãi Đất Đỏ, nơi quần thể khách sạn phục vụ APEC 2027 đang từng ngày vươn cao. Làm thợ phụ, anh kiếm trung bình hơn nửa triệu đồng mỗi ngày. Những đợt chạy nước rút, tăng ca liên tục, thu nhập có thể lên tới hơn triệu đồng.
“Giờ ở đảo việc nhiều lắm, khắp nơi tuyển người, chỉ sợ mình không đủ sức làm”, anh cười nói.
Anh Thanh thật thà thừa nhận công việc xây dựng cũng vất vả, nhất là khi công trường phải chạy đua tiến độ. Nhưng khi được hỏi so với những năm tháng lênh đênh trên biển, anh đáp ngay, không chút đắn đo: “Ngon hơn, ngon hơn nhiều!”.
Với người đàn ông từng mưu sinh giữa sóng gió, biển giờ không còn là nơi phải vật lộn kiếm sống, mà trở thành chốn nghỉ ngơi bên gia đình sau những ngày làm việc.
Câu chuyện của anh Thanh cũng phản ánh nhịp chuyển mình hối hả trên đảo Ngọc. Theo ông Trần Minh Khoa, Chủ tịch UBND đặc khu Phú Quốc, 21 công trình, dự án phục vụ APEC 2027 đang được triển khai với tinh thần “vượt nắng, thắng mưa”. Khối lượng công việc lớn, thời gian gấp rút khiến nhu cầu nhân lực tăng mạnh. “Việc huy động lao động, nhân công, kể cả đội ngũ quản lý, cũng là một thách thức lớn”, ông Khoa cho biết.
Với ngư dân như anh Thanh, cơn khát người ấy là cơ hội. Họ có sức khoẻ, quen nắng gió và ở ngay trên đảo. Cuối ngày được về nhà, cuối tuần được ra biển cùng vợ con.
Thế hệ không cần rời quê hương
Sáng sớm ở khu nghỉ dưỡng Rixos trên đảo Hòn Thơm, khi du khách chưa đến, Hồ Thanh Hậu và Trần Thanh Thiện đã xếp xong chìa khoá tủ đồ cho đồng nghiệp. Rồi hai chàng trai bắt đầu những vòng tuần tra quen thuộc, từ bãi biển tới từng hồ bơi. Họ chụp ảnh hiện trường, kiểm tra thiết bị phòng cháy chữa cháy...
Hai chàng trai cùng quê An Giang. Học hết lớp 12, cả hai đi làm cứu hộ ở một khu du lịch. Một người quen đang làm trên đảo giới thiệu, họ nộp hồ sơ và được nhận. Khả năng bơi lội và kinh nghiệm canh hồ bơi từng có bỗng vừa khớp với công việc mới: giữ an toàn cho một khu nghỉ dưỡng có biển và nhiều hồ bơi. Ngày sau, khi khu nghỉ dưỡng mở cửa, họ có thể quay về đúng nghề cứu hộ.
Nhưng điều khiến hai chàng trai hào hứng nhất không chỉ là thu nhập, mà còn là cơ hội học hỏi. “Làm ở đây tụi em được trao đổi, học hỏi rất nhiều”, Thiện kể. Từ chỗ gần như không biết tiếng Anh, giờ cả hai được tham gia các lớp đào tạo bài bản, hằng ngày giao tiếp với du khách và đồng nghiệp nước ngoài. Với những người trẻ mới tốt nghiệp phổ thông, công việc tại khu nghỉ dưỡng chẳng khác nào một lớp học nghề theo tiêu chuẩn quốc tế, vừa được đào tạo, tích lũy kinh nghiệm, vừa có thu nhập ổn định.
Cơ hội việc làm cũng đang rộng mở ngay trên quê hương họ. “Lương ổn định, công việc thì nhiều lắm, rất nhiều luôn”, Thanh Hậu hào hứng chia sẻ. Theo anh, từ khi khu nghỉ dưỡng đi vào hoạt động, ngày càng nhiều thanh niên địa phương tìm được việc làm như mình. Khi các công trình phục vụ APEC 2027 hoàn thành, hàng loạt khách sạn, khu nghỉ dưỡng cao cấp tiếp tục mở cửa, hai chàng trai kỳ vọng cơ hội việc làm trên đảo Ngọc sẽ còn rộng mở hơn nữa.
Theo ông Chủ tịch UBND Đặc khu Phú Quốc Trần Minh Khoa, "Khi các cơ sở lưu trú cao cấp sắp tới đi vào hoạt động phục vụ APEC, một lực lượng lao động lớn sẽ làm việc tại đây, tạo nguồn thu nhập và việc làm ổn định cho bà con. Ngoài ra, để bà con nắm được cơ hội, đặc khu đã mở chương trình tiếng Anh miễn phí Hello World cho toàn dân”. Ngoài ra, theo ông, “người lao động trên đảo phải cũng phải không ngừng nâng kỹ năng, đặc biệt là tiếng Anh và cung cách phục vụ".
Với những người lớn lên cùng máy nổ và đường đất đỏ, APEC 2027 không chỉ là một hội nghị. "Kỳ vọng rất là lớn, hội nghị APEC sau này nó cũng giúp cho Phú Quốc thay đổi", ông Bình nói. Anh Thành mong một Phú Quốc "xanh, sạch, đẹp như Singapore".
Chiều xuống, những chiếc máy bay vẫn nối nhau hạ cánh. ông Bình đứng bên những con voi cảnh trước biển, dõi theo du khách đợi hoàng hôn. Trên Hòn Thơm, anh Thành đợi vị khách cuối cùng lên cáp treo rồi mới về. Ở Bãi Đất Đỏ, những tòa khách sạn anh Thanh góp tay xây lại cao thêm một tầng.
Biển vẫn ở đó. Chỉ khác là giờ đây, người Phú Quốc ra biển không phải vì không còn lựa chọn nào khác. Và con cái họ sẽ không cần rời đảo để đi tìm một tương lai, bởi tương lai đó đang được xây ngay trên quê hương mình.
Phạm Trang
