Nhiều người lao động hiện nay cùng lúc làm việc cho từ hai công ty trở lên nên khá băn khoăn về việc phải tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) và các loại bảo hiểm bắt buộc như thế nào. Pháp luật hiện hành đã có quy định khá rõ về vấn đề này.
Theo Bộ luật Lao động năm 2019, khi người lao động đồng thời giao kết nhiều hợp đồng lao động với nhiều người sử dụng lao động thì việc tham gia BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp được thực hiện theo quy định của pháp luật chuyên ngành tương ứng.
Đối với BHXH bắt buộc
Theo điểm a khoản 5 Điều 2 Luật BHXH năm 2024, trường hợp người lao động thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc và giao kết hợp đồng lao động với nhiều người sử dụng lao động thì sẽ tham gia BHXH bắt buộc theo hợp đồng lao động giao kết đầu tiên.
Nói cách khác, nếu một người cùng lúc ký nhiều hợp đồng lao động với nhiều công ty thì chỉ đóng BHXH bắt buộc theo hợp đồng ký đầu tiên, miễn là hợp đồng đó thuộc diện phải tham gia BHXH bắt buộc theo quy định.
Trường hợp hợp đồng lao động đang được dùng làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc bị tạm hoãn thực hiện, và hai bên không có thỏa thuận về việc tiếp tục đóng BHXH trong thời gian tạm hoãn, thì người lao động sẽ tham gia BHXH bắt buộc theo hợp đồng có hiệu lực tiếp theo, tính theo thứ tự thời gian giao kết.
Đối với BHYT
Theo Điều 13 Luật BHYT năm 2008, đã được sửa đổi, bổ sung năm 2024, người lao động thuộc nhiều đối tượng tham gia BHYT khác nhau mà đồng thời có một hoặc nhiều hợp đồng lao động thì đóng BHYT theo hợp đồng lao động làm căn cứ tham gia BHXH bắt buộc.
Điều này có nghĩa, với người có nhiều hợp đồng lao động, BHYT sẽ được đóng theo chính hợp đồng đang được dùng để tham gia BHXH bắt buộc. Thông thường, đó là hợp đồng lao động giao kết đầu tiên nếu hợp đồng này thuộc diện đóng BHXH bắt buộc.
Đối với bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp
Khác với BHXH và BHYT, bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp lại được đóng theo từng hợp đồng lao động đã giao kết.
Cụ thể, khoản 2 Điều 43 Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015 quy định: nếu người lao động giao kết hợp đồng lao động với nhiều người sử dụng lao động thì mỗi người sử dụng lao động đều phải đóng bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp theo từng hợp đồng, với điều kiện người lao động thuộc đối tượng phải tham gia BHXH bắt buộc.
Như vậy, nếu một người làm việc cho nhiều công ty và các hợp đồng đều thuộc diện tham gia bắt buộc, thì mỗi công ty vẫn phải đóng bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp cho người lao động theo hợp đồng mà mình đã ký.
Theo Luật BHXH năm 2024, một hợp đồng lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc khi thuộc một trong các trường hợp sau:
-
Là hợp đồng lao động không xác định thời hạn.
-
Là hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên.
-
Là trường hợp người lao động làm việc không trọn thời gian nhưng có tiền lương tháng bằng hoặc cao hơn mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp nhất.
Hiện nay, mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp nhất được xác định theo mức lương cơ sở do Chính phủ quy định. Mức lương cơ sở đang áp dụng là 2.340.000/tháng.
Nếu người lao động cùng lúc ký 0 hợp đồng lao động với 0 công ty khác nhau, thì:
-
BHXH bắt buộc: đóng theo hợp đồng lao động ký đầu tiên.
-
BHYT: đóng theo hợp đồng đang làm căn cứ tham gia BHXH bắt buộc.
-
Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp: mỗi công ty đóng theo từng hợp đồng đã ký, nếu hợp đồng đó thuộc diện tham gia bắt buộc.
Ví dụ, anh A ký hợp đồng đầu tiên với Công ty X, sau đó ký thêm với Công ty Y và Công ty Z. Nếu hợp đồng với Công ty X thuộc diện đóng BHXH bắt buộc, thì anh A sẽ tham gia BHXH và BHYT tại Công ty X. Trong khi đó, Công ty X, Y và Z vẫn phải đóng bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp theo từng hợp đồng tương ứng, nếu đủ điều kiện theo luật định.
Người lao động cần lưu ý gì?
Người lao động có nhiều hợp đồng lao động nên chủ động rà soát thời điểm giao kết, hiệu lực hợp đồng và tình trạng thực hiện hợp đồng để xác định đúng nơi tham gia BHXH, BHYT. Việc xác định sai có thể dẫn đến đóng trùng, phải điều chỉnh hồ sơ hoặc ảnh hưởng đến quyền lợi bảo hiểm sau này.
Ngoài ra, khi hợp đồng đang làm căn cứ đóng BHXH bị tạm hoãn thực hiện, người lao động cũng cần kiểm tra xem hai bên có thỏa thuận tiếp tục đóng BHXH trong thời gian tạm hoãn hay không. Nếu không có thỏa thuận, việc tham gia BHXH sẽ chuyển sang hợp đồng có hiệu lực tiếp theo theo thứ tự thời gian.
Việc nắm rõ nguyên tắc này sẽ giúp người lao động và doanh nghiệp thực hiện đúng quy định, tránh đóng sai, đóng trùng và bảo đảm đầy đủ quyền lợi trong quá trình tham gia bảo hiểm.
Tổng hợp
Minh Ánh
