Từ không nói được đến phản hồi sau vài ngày
Một bệnh nhân nam 49 tuổi (Đông Anh, Hà Nội) nhập viện trong tình trạng mất khả năng giao tiếp, không nói được, nhận thức hạn chế sau đột quỵ.
Chỉ sau khoảng 3 ngày điều trị kết hợp phục hồi chức năng, tình trạng người bệnh cải thiện rõ rệt. Bệnh nhân bắt đầu có phản ứng khi được trò chuyện, phát ra âm thanh để đáp lại người xung quanh.
Người nhà xúc động chia sẻ, dù chưa thể nói rõ ràng nhưng việc người bệnh tích cực giao tiếp trở lại đã mang đến niềm hy vọng lớn cho gia đình.
Thực tế, với người thân bệnh nhân đột quỵ, chỉ một cái gật đầu, một ánh mắt có chủ đích hay một âm thanh đáp lại cũng là dấu hiệu phục hồi đáng quý.
Từ liệt nửa người đến có thể đi lại, điều trị ngoại trú
Một trường hợp khác là bệnh nhân nam 32 tuổi (Thái Nguyên), bị di chứng nặng sau đột quỵ do nhồi máu não, kèm nghẽn hẹp động mạch cảnh, động kinh và liệt nửa người.
Sau khoảng 1 tháng điều trị, nhận thức người bệnh cải thiện rõ, có thể đi lại và giao tiếp tốt hơn, không còn tình trạng lơ mơ, giảm tập trung kéo dài. Sau gần 3 tháng, bệnh nhân được xuất viện và chuyển sang điều trị ngoại trú.
Theo người nhà, trước điều trị, trí nhớ ngắn hạn của bệnh nhân rất kém, gần như không nhớ được những việc vừa xảy ra. Sau 2 liệu trình, khả năng ghi nhớ và giao tiếp cải thiện đáng kể, mang lại niềm tin lớn cho gia đình.
"Đánh thức" não bộ để học lại sau tổn thương
PGS.TS.BS Lương Tuấn Khanh (Giám đốc Trung tâm Phục hồi chức năng, Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, trong điều trị đột quỵ, chỉ tập vận động là chưa đủ.
Đột quỵ gây tổn thương phức tạp lên hệ thần kinh trung ương, kéo theo nhiều rối loạn như yếu liệt, rối loạn ngôn ngữ, khó nuốt, suy giảm trí nhớ, nhận thức hoặc trầm cảm.
Các kỹ thuật kích thích não không xâm lấn được phát triển nhằm tác động trực tiếp lên hoạt động của não bộ, giúp điều chỉnh sự mất cân bằng thần kinh và hỗ trợ não "học lại" các chức năng đã mất.
Hiện nay, 2 kỹ thuật phổ biến gồm:
Kích thích điện một chiều xuyên sọ (tDCS): Sử dụng dòng điện cường độ thấp qua da đầu để điều chỉnh hoạt động tại các vùng não.
Kích thích từ trường xuyên sọ lặp lại (rTMS): Sử dụng xung từ tác động lên vỏ não, giúp tăng hoặc ức chế hoạt động thần kinh tùy mục tiêu điều trị.
Hiểu một cách đơn giản, đây là phương pháp "đánh thức" các vùng não suy giảm chức năng, đồng thời giúp tái thiết lập các đường dẫn truyền thần kinh.
Không thay thế tập luyện nhưng khuếch đại hiệu quả
Theo PGS Khanh, kích thích não không xâm lấn không phải "phép màu" giúp khỏi bệnh ngay, cũng không thay thế các phương pháp phục hồi truyền thống như vật lý trị liệu hay ngôn ngữ trị liệu.
Giá trị cốt lõi của phương pháp là giúp người bệnh tập luyện hiệu quả hơn, duy trì thời gian tập lâu hơn, cải thiện khả năng hợp tác và tăng tốc độ phục hồi.
Thực tế lâm sàng cho thấy, phương pháp này có thể hỗ trợ:
- Cải thiện vận động tay chân
- Phục hồi chức năng nuốt
- Tăng khả năng ngôn ngữ, giao tiếp
- Cải thiện trí nhớ và sự chú ý
- Giảm đau thần kinh, giảm trầm cảm, lo âu sau đột quỵ
Các kỹ thuật tDCS và rTMS được đánh giá an toàn nếu thực hiện tại cơ sở chuyên khoa, có sàng lọc kỹ. Một số phản ứng nhẹ có thể gặp như đau đầu thoáng qua, chóng mặt, khó ngủ nhẹ; biến chứng nặng rất hiếm.
Mở ra cơ hội mới cho người bệnh đột quỵ
Đột quỵ đang có xu hướng trẻ hóa, nhiều trường hợp chỉ ở độ tuổi 30-40 đã mắc bệnh, để lại di chứng nặng nề.
Sự xuất hiện của các kỹ thuật phục hồi hiện đại như kích thích não không xâm lấn đang mở ra thêm cơ hội cho người bệnh, đặc biệt khi được can thiệp sớm, đúng thời điểm và kết hợp với chương trình phục hồi bài bản.
Từ những người từng mất khả năng giao tiếp, suy giảm trí nhớ nghiêm trọng, đến khi có thể trò chuyện, đi lại và trở lại cuộc sống thường ngày. Đó chính là giá trị lớn nhất của y học phục hồi chức năng hiện đại.
Tuấn Minh
