Tôi năm nay 34 tuổi, từng có gần 8 năm làm việc trong ngành ngân hàng. Sau khi tốt nghiệp thạc sĩ kinh tế, tôi xin vào một ngân hàng lớn và có công việc mà nhiều người xung quanh cho rằng "đáng mơ ước". Lương của tôi khi ấy khoảng 20 triệu đồng/tháng, chưa kể thưởng và các khoản phúc lợi. Tôi ăn mặc lịch sự, sáng đi ô tô đến cơ quan, tối về nhà. Mọi thứ nhìn bên ngoài đều khá ổn định.
Nhưng chỉ mình tôi biết, nhiều năm đi làm, tôi không thực sự cảm thấy vui. Công việc áp lực, thời gian bị bó hẹp, ngày nào cũng lặp lại những cuộc họp, chỉ tiêu và những con số. Trong khi đó, tôi lại có một niềm yêu thích đặc biệt với ẩm thực. Từ nhỏ, tôi đã thích món bún ốc và thường tự mày mò cách nấu nước dùng, chọn ốc, làm tóp mỡ, phi hành. Nhiều người ăn thử còn bảo tôi có thể bán được.
Ban đầu tôi chỉ nghĩ đó là sở thích. Nhưng khoảng 5 năm trước, tôi bắt đầu nghiêm túc với ý tưởng mở một hàng bún ốc. Tôi xin nghỉ phép dài ngày, tìm hiểu thị trường, học cách tính giá vốn, khảo sát các khu chợ và thử nghiệm công thức. Càng làm, tôi càng tin mình có thể biến món ăn này thành một công việc thực sự. Cuối cùng, tôi đưa ra quyết định khiến cả nhà "náo loạn": nghỉ ngân hàng để bán bún ốc.
Mẹ tôi nghe xong thì hỏi đi hỏi lại: "Con học thạc sĩ để làm gì?". Bố tôi còn cho rằng tôi đang có vấn đề khi bỏ mức lương 20 triệu đồng để ra chợ bán hàng. Bạn bè biết chuyện cũng người ngạc nhiên, người cười cợt. Có người nói thẳng: "Đang làm ngân hàng tử tế lại bỏ đi bán bún, sau này gặp khách hàng cũ có thấy ngại không?". Tôi nghe hết nhưng không tranh cãi. Tôi chỉ nghĩ, nếu thất bại thì người chịu trách nhiệm đầu tiên vẫn là tôi.
Ngày đầu tiên bán hàng, tôi mới hiểu khoảng cách giữa một ý tưởng và việc kiếm được tiền lớn đến thế nào. Tôi phải dậy từ 3-4 giờ sáng, tự đi lấy nguyên liệu, sơ chế ốc, ninh nước dùng rồi chuẩn bị hàng. Đến chợ, tôi vừa bán vừa bê bàn ghế, rửa bát, dọn dẹp. Có những hôm bán không hết, tôi ngồi nhìn nồi nước dùng nguội dần mà thấy chạnh lòng. Mức thu nhập khi ấy thậm chí còn thấp hơn rất nhiều so với lương ngân hàng cũ.
Đã có lúc tôi muốn bỏ cuộc. Một người bạn cũ gặp tôi ngoài chợ, nhìn bộ quần áo dính nước dùng rồi cười: "Thấy chưa, tao đã bảo mày rồi". Câu nói ấy khiến tôi buồn cả ngày. Nhưng tối hôm đó, tôi lại ngồi ghi chép từng khoản chi, xem khách thích gì, món nào cần điều chỉnh. Tôi nhận ra mình có thể thất bại vì nhiều lý do, nhưng không thể thất bại chỉ vì xấu hổ với người khác.
Tôi bắt đầu dùng chính kiến thức kinh tế từng học để vận hành hàng bún. Tôi tính lại giá vốn, kiểm soát nguyên liệu, xây dựng quy trình và đặc biệt chú trọng trải nghiệm khách hàng. Sau đó, tôi tự quay những video ngắn về cuộc sống bán bún ốc, kể câu chuyện một người từng làm ngân hàng nhưng quyết định ra chợ khởi nghiệp. Ban đầu chẳng mấy ai quan tâm, nhưng dần dần những câu chuyện chân thật ấy được chia sẻ. Người ta đến quán không chỉ vì tò mò mà còn vì muốn thử món bún ốc của tôi.
Khoảng hai năm sau, hàng bún nhỏ đã có lượng khách ổn định. Tôi bắt đầu nghĩ đến việc mở cửa hàng đầu tiên. Lần này, bố mẹ không còn phản đối gay gắt như trước nhưng vẫn lo tôi "làm quá sức". Cửa hàng đầu tiên hoạt động tốt hơn tôi tưởng. Sau đó, tôi tiếp tục mở cửa hàng thứ hai. Tôi vẫn trực tiếp kiểm soát chất lượng món ăn và duy trì việc làm truyền thông để khách hiểu câu chuyện phía sau quán.
5 năm sau ngày tôi nghỉ ngân hàng, tôi có hai cửa hàng bún ốc. Thu nhập của tôi hiện đã vượt 100 triệu đồng mỗi tháng. Điều khiến tôi vui nhất không phải con số ấy mà là thái độ của những người từng phản đối mình. Bố tôi giờ thường kể với hàng xóm rằng con trai ông từng làm ngân hàng nhưng đã mạnh dạn tự kinh doanh. Những người bạn từng cười tôi cũng bắt đầu hỏi kinh nghiệm mở quán, làm thương hiệu và quản lý dòng tiền.
Có người hỏi tôi có tiếc công việc ngân hàng hay tấm bằng thạc sĩ kinh tế không. Tôi nói rằng không. Những kiến thức từng học không hề trở nên vô nghĩa khi tôi ra chợ bán bún. Ngược lại, chúng giúp tôi hiểu về chi phí, lợi nhuận, quản trị và cách xây dựng một công việc bền vững. Tôi chỉ tiếc một điều: nếu ngày ấy quá sợ ánh mắt của người khác, có lẽ tôi đã không bao giờ biết mình có thể làm được đến đâu.
(Tâm sự của độc giả)
Kim Tiền
