Theo bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Phó Giám đốc Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ Quốc tế Phương Đông, mới đây, trung tâm đã tiếp nhận một bệnh nhân nam 54 tuổi tại Hải Phòng vào cấp cứu do đột quỵ. Đến khi vào viện, bệnh nhân được chẩn đoán nhồi máu não cấp, tổn thương thùy đảo bán cầu não trái - tình trạng có thể để lại di chứng nặng nề nếu chậm trễ thêm.
Người nhà cho biết sau một bữa nhậu và ăn uống nhiều ngày Tết, bệnh nhân đột ngột thấy tê bì tay phải. Nghĩ rằng đó chỉ là biểu hiện do rượu bia, ông tự nằm nghỉ. Tuy nhiên, cảm giác tê không những không giảm mà ngày càng tăng, mất dần cảm giác ở tay phải.
Tiếp đó, bệnh nhân bắt đầu nói khó, méo miệng, rồi tê lan sang cả nửa người bên phải. Gia đình có xoa dầu gió nhưng không cải thiện. Phải đến sáng hôm sau, khi tình trạng nặng lên rõ rệt, bệnh nhân mới được đưa vào viện.
Kết quả chụp cộng hưởng từ cho thấy hình ảnh ổ nhồi máu não cấp thùy đảo bên trái. Đây là vùng não liên quan đến vận động, cảm giác và nhiều chức năng quan trọng khác. Việc nhập viện muộn khiến cơ hội can thiệp “giờ vàng” bị bỏ lỡ đáng tiếc, bác sĩ Mạnh thông tin.
3 yếu tố "châm ngòi" cho đột quỵ
Qua khai thác tiền sử, bệnh nhân cho biết đã hút thuốc lá nhiều năm, tăng huyết áp nhưng không kiểm soát tốt, rối loạn chuyển hóa lipid chưa điều trị.
Theo bác sĩ Mạnh, bệnh nhân thuộc nhóm nguy cơ rất cao. Thứ nhất, hút thuốc lá nhiều năm làm tổn thương thành mạch, thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch. Thứ hai, tăng huyết áp không kiểm soát khiến áp lực dòng máu tác động liên tục lên thành mạch, làm mảng xơ vữa dễ nứt vỡ. Thứ ba, rối loạn mỡ máu kéo dài mà không điều trị càng làm mảng xơ vữa tiến triển.
Qua kiểm tra, bệnh nhân có xơ vữa động mạch cảnh nặng. Nhiều khả năng, mảng xơ vữa tại động mạch cảnh đã bong ra trong bối cảnh huyết áp tăng cao sau rượu bia, trôi theo dòng máu lên não, gây tắc động mạch não và dẫn đến đột quỵ.
Bác sĩ Mạnh khuyến cáo: “Rượu bia có thể làm huyết áp tăng đột ngột, rối loạn nhịp tim, thay đổi độ nhớt máu. Ở người có sẵn nền bệnh lý tim mạch, đây có thể là “giọt nước tràn ly””.
Điều đáng nói, các triệu chứng của bệnh nhân xuất hiện khá điển hình: tê yếu một bên cơ thể, nói khó, méo miệng. Đây đều là dấu hiệu cảnh báo đột quỵ cần cấp cứu ngay. Tuy nhiên, vì chủ quan cho rằng do say rượu, bệnh nhân đã bỏ lỡ thời gian vàng điều trị – thường chỉ tính bằng vài giờ đầu.
Các chuyên gia khuyến cáo, khi xuất hiện một trong các dấu hiệu sau cần gọi cấp cứu ngay: méo miệng, yếu hoặc tê một bên tay chân, nói khó hoặc không nói được, nhìn mờ đột ngột, đau đầu dữ dội bất thường. Tuyệt đối không tự theo dõi tại nhà, không cạo gió, xoa dầu hay chờ “tỉnh rượu”.
Từ trường hợp trên, bác sĩ Mạnh cảnh báo: đột quỵ không phải là biến cố “trời kêu ai nấy dạ”, mà thường là hậu quả của nhiều yếu tố nguy cơ tích tụ lâu dài.
Người có tăng huyết áp cần kiểm soát huyết áp nghiêm ngặt, dùng thuốc đều đặn theo chỉ định. Cần bỏ thuốc lá càng sớm càng tốt. Rối loạn mỡ máu phải được phát hiện và điều trị. Duy trì cân nặng hợp lý, vận động thường xuyên và khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm xơ vữa động mạch hoặc hẹp động mạch cảnh.
Đặc biệt, không nên lạm dụng rượu bia, nhất là ở người đã có bệnh nền tim mạch. Một cuộc nhậu có thể chỉ là thoáng vui, nhưng cái giá phải trả có thể là liệt nửa người, nói ngọng suốt đời, thậm chí mất mạng.
Đột quỵ đang ngày càng trẻ hóa và có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Đừng nhầm lẫn dấu hiệu đột quỵ với “say rượu” hay mệt mỏi thông thường. Bởi với đột quỵ, mỗi phút trôi qua là hàng triệu tế bào não bị hủy hoại – và không thể phục hồi.
Ngọc Minh
