Vụ việc được truyền thông địa phương và quốc tế chú ý sau khi một phụ nữ tại New Zealand nhận tội phóng hỏa và nhiều tội danh khác liên quan đến hành vi đốt cháy một căn nhà. Không dừng lại ở đó, trong quá trình bị tạm giữ, người này còn cắn một cảnh sát và theo báo The New Zealand Herald, cô được cho là đã tỏ ra thích thú khi nói với viên cảnh sát rằng mình bị AIDS.
Khi bước vào giai đoạn tuyên án tại tòa án quận ở Christchurch, bị cáo gửi hai lá thư xin lỗi, một cho thẩm phán và một cho các nạn nhân. Tuy nhiên, nội dung các lá thư nhanh chóng khiến thẩm phán nghi ngờ.
Theo bản ghi được The New York Times xem xét, thẩm phán Tom Gilbert cho biết ông đã thử nhập vào hai công cụ AI yêu cầu soạn một lá thư bày tỏ sự hối hận gửi tới thẩm phán. Kết quả mà ông nhận được có sự tương đồng rõ rệt với các lá thư của bị cáo, dù đã được chỉnh sửa đôi chút.
“Sự ăn năn là vấn đề đáng chú ý”, ông Gilbert nhận định. Tuy nhấn mạnh rằng ông không phản đối việc sử dụng AI nói chung, vị thẩm phán khẳng định việc nộp một lá thư do máy tính tạo ra không giúp chứng minh tính chân thành của sự hối hận.
Trong hệ thống tư pháp của New Zealand, thái độ ăn năn có thể là yếu tố giúp bị cáo được giảm án. Luật sư của người phụ nữ đề nghị tòa xem xét giảm 10% mức hình phạt nhờ sự hợp tác và thư xin lỗi. Tuy nhiên, thẩm phán chỉ chấp nhận giảm 5%. Ông cho rằng mức 10% là không phù hợp trong trường hợp này và ngay cả 5% cũng có thể được xem là khá hào phóng. Với quyết định đó, bị cáo sẽ phải chấp hành 27 tháng tù giam.
Vụ việc tiếp tục làm dấy lên tranh luận về vai trò của trí tuệ nhân tạo trong phòng xử án. Những năm gần đây, nhiều thẩm phán đã phải nhắc nhở và khiển trách luật sư vì sử dụng công cụ AI tạo ra các đoạn nội dung sai lệch trong hồ sơ chính thức, bao gồm trích dẫn án lệ không tồn tại hoặc dẫn nguồn sai. Một số hãng luật thậm chí phải đối mặt với khủng hoảng nội bộ khi những sai sót này bị phát hiện.
Đáng chú ý, đây không phải lần đầu AI liên quan đến thư xin lỗi gây rắc rối pháp lý. Tháng 10 năm ngoái, một luật sư bào chữa sau khi bị phát hiện sử dụng AI tạo nội dung sai trong hồ sơ đã nộp bản giải trình về việc sử dụng AI, nhưng chính bản giải trình đó cũng bị nghi do AI viết. Vị luật sư ban đầu phủ nhận, sau đó xin lỗi, rồi lại rút lại việc thừa nhận sử dụng AI, khiến vụ việc càng thêm rối rắm.
Sự phát triển nhanh chóng của các công cụ AI đã mở ra nhiều tiện ích, nhưng đồng thời đặt ra câu hỏi về ranh giới giữa hỗ trợ kỹ thuật và sự lười biếng trong những lĩnh vực đòi hỏi tính chính xác và trách nhiệm cao như pháp luật. Trong bối cảnh đó, thông điệp từ phòng xử án ở Christchurch cho thấy một thực tế rõ ràng: công nghệ có thể hỗ trợ con người, nhưng không thể thay thế sự chân thành, đặc biệt khi tương lai pháp lý của một cá nhân đang được cân nhắc.
Đức Khương
