Bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc - Bệnh viện Bạch Mai cho hay, trung tâm đang tiếp nhận một trường hợp bệnh nhân nữ, 67 tuổi (ở Thanh Hoá) bị ngộ độc sau khi uống một loại thuốc bột được bào chế từ hạt cây để chữa viêm dạ dày.
Gia đình bệnh nhân chia sẻ, người bệnh có tiền sử bị viêm dạ dày nên tự xin thuốc bột từ một xưởng chế biến ở cùng thôn để chữa đau dạ dày. Cơ sở này là một trong những xưởng chuyên nghiền bột hạt sang để cung cấp nguyên liệu làm thuốc y học cổ truyền. Theo đó, loại thuốc bột được bào chế từ hạt sang được giới thiệu là có tác dụng điều trị các bệnh liên quan đến dạ dày và đại tràng (theo dân gian).
Khoảng 17 giờ, bệnh nhân uống hết 2 thìa bột sang. Khoảng 45 phút sau, khi đang ăn cơm, bệnh nhân bắt đầu xuất hiện tình trạng co giật ở tay trái sau tăng dần thành co giật toàn thân. Sau đó bệnh nhân bắt đầu tím tái, ngừng thở, bất tỉnh.
Bệnh nhân được đưa tới bệnh viện cấp cứu và được xác định đã ngừng tim. Sau khi cấp cứu, bệnh nhân có nhịp tim trở lại nhưng vẫn tiếp tục co giật. Người bệnh được chuyển tới bệnh viện tuyến tỉnh và lên Bệnh viện Bạch Mai để điều trị.
Theo bác sĩ Nguyên, người bệnh được đưa tới cấp cứu trong tình trạng hôn mê, kết quả xét nghiệm nước tiểu phát hiện chất độc Strychnin có trong hạt mã tiền. Chất độc này cũng được tìm thấy trong gói bột thuốc người bệnh sử dụng.
Kết quả chụp MRI sọ, não bệnh nhân cho thấy có những tổn thương nặng, tiên lượng khó cải thiện, di chứng do ngừng thở, ngừng tim. Ngoài ra, bệnh nhân còn bị viêm phổi, tiêu cơ vân cấp.
Bác sĩ Nguyên cho biết, bệnh nhân được chẩn đoán ngộ độc strychnin do sử dụng nguyên liệu thuốc nam không đảm bảo. Ngay lập tức, Trung tâm Chống độc đã chia sẻ thông tin với Sở Y tế tỉnh Thanh Hóa để cơ quan vào cuộc thanh kiểm tra, tìm nguyên nhân và ngăn chặn.
Strychnin độc ra sao?
Cây sang có tên khoa học là Sterculia lanceolata, khác hoàn toàn với cây mã tiền có tên khoa học là Strychnos nux - vomica L. Hai loại hạt có hình dáng gần giống nhau. Hạt sang hay còn gọi là hạt sành, có hình bầu dục hơi dẹt màu trắng. Trong khi đó, hạt mã tiền có hình tròn bẹt, đường kính khoảng 1cm hoặc hơn chút, một mặt lồi và mặt kia lõm.
Hạt mã tiền chứa các chất ancaloit độc như strychnin và brucin, có thể gây suy hô hấp và tử vong. Liều gây chết của strychnin là 0,5-1mg/kg thể trọng. Vì vậy, khi sử dụng hạt mã tiền cần phải tuân thủ chặt chẽ liều lượng và thời gian sử dụng. Do đó, người dân không nên tự ý sử dụng hay thay đổi liều lượng.
Với trường hợp bệnh nhân nữ ở Thanh Hoá, có thể do sự nhầm lẫn giữa hạt sang và hạt mã tiền của người bào chế bột thuốc khiến bệnh nhân bị ngộ độc khi sử dụng bột thuốc.
Bác sĩ Nguyên lưu ý, rất khó để phân biệt hạt sang và hạt mã tiền, chỉ có các chuyên gia về thực vật, động vật, thậm chí chuyên gia chỉ nghiên cứu chuyên sâu về một nhóm các loại cây nhất định, mới có thể nhận dạng đúng cây.
Theo thông tin từ Sở Y tế tỉnh Thanh Hóa, sau khi thanh tra, thu thập và xét nghiệm các mẫu bột nghiền, miếng thái được gọi là “hạt sang”, các viên nang có nhồi bột trông giống như sản phẩm thuốc tân dược tại các xưởng chế biến tại thôn, kết quả cho thấy tất cả các mẫu trên đều có chứa strychnin.
Như vậy, các hạt được chế biến ở tất cả các xưởng của thôn này đều có hạt mã tiền. Sở Y tế tỉnh Thanh Hóa đã có biện pháp ngăn chặn, gửi văn bản thông báo các cơ quan liên quan và chia sẻ với truyền thông để cảnh báo tới người dân.
Ngọc Minh
