Sử dụng khoảng 500 tấn Natri Silicate để xử lý khoảng 3.000 tấn thịt ốc bươu
Mới đây, Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an TP.HCM vừa triệt phá một đường dây sơ chế, tiêu thụ thịt ốc bươu ngâm hóa chất công nghiệp với quy mô đặc biệt lớn, gây bức xúc dư luận.
Theo tin tức trên cổng thông tin điện tử Bộ Công an, Phòng Cảnh sát kinh tế tiến hành kiểm tra một cơ sở sơ chế thực phẩm không biển hiệu tại số 60 Rạch Cát Bến Lức, phường Bình Đông. Tại thời điểm kiểm tra, Công an phát hiện và tạm giữ hơn 3 tấn thịt ốc bươu đã qua sơ chế, toàn bộ được ngâm trong dung dịch hóa chất Natri Silicate (thường gọi là “thủy tinh lỏng”).
Mở rộng kiểm tra, lực lượng chức năng tiếp tục phát hiện, thu giữ thêm 1.575 kg hóa chất Natri Silicate được cất giấu để phục vụ việc ngâm ốc.
Kết luận giám định của Phân viện Khoa học hình sự tại TP.HCM xác định tất cả các mẫu thịt ốc đều chứa Natri Silicate – hóa chất công nghiệp dùng trong xây dựng, sản xuất gạch, xi măng, tuyệt đối không được phép sử dụng trong chế biến thực phẩm. Đây là chất có tính kiềm mạnh, có thể gây tổn thương hệ tiêu hóa, kích ứng da, mắt và tiềm ẩn nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe người tiêu dùng.
Làm việc với cơ quan điều tra, đối tượng Huỳnh Văn Trường (sinh năm 1979, thường trú TP Cần Thơ) đã khai nhận toàn bộ hành vi.
Theo đó, từ năm 2021 đến khi bị phát hiện, Trường tổ chức ngâm ốc bươu bằng hóa chất với quy mô cực lớn, đã sử dụng khoảng 500 tấn Natri Silicate để xử lý khoảng 3.000 tấn thịt ốc bươu, sau đó đưa ra thị trường tiêu thụ trong nhiều năm, thu lợi bất chính hàng tỷ đồng. Hành vi này thể hiện sự coi thường pháp luật, bất chấp sức khỏe, tính mạng người dân.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM (Phòng Cảnh sát kinh tế) đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam Huỳnh Văn Trường để điều tra về tội “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”.
Ốc bươu bị ngâm hóa chất. (Ảnh: Cơ quan công an)
Người tiêu dùng đòi bồi thường được không?
Trước vụ việc, nhiều người thắc mắc các hàng quán, người tiêu dùng có thể kiện, đòi lại tiền khi đã tiêu thụ ốc bươu bị ngâm "thuỷ tinh lỏng" không?
Luật sư Đào Thị Bích Liên, Văn phòng Luật sư Hà Hải và Cộng sự, cho biết trên Người lao động, theo khoản 1 điều 2 và điều 8 Luật An toàn thực phẩm năm 2010 (sửa đổi bổ sung 2018), cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm dù nhỏ lẻ vẫn phải bảo đảm điều kiện an toàn, nguồn gốc nguyên liệu; thực phẩm đưa ra thị trường phải có thông tin tối thiểu về xuất xứ, hạn sử dụng.
Đối với ai đã tiêu thụ số ốc bươu trên, trách nhiệm pháp lý được xem xét theo từng trường hợp cụ thể.
Nếu các cơ sở kinh doanh biết rõ hoặc có căn cứ để biết thực phẩm không bảo đảm an toàn nhưng vẫn mua bán, chế biến, cung cấp cho người tiêu dùng, thì có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng.
Trường hợp các cơ sở kinh doanh không biết và không có căn cứ để biết về hành vi ngâm hóa chất, thì vẫn có thể bị xử phạt hành chính do vi phạm điều kiện an toàn thực phẩm; đồng thời, các cơ sở này có quyền yêu cầu bên cung cấp bồi thường thiệt hại phát sinh theo quy định của pháp luật dân sự.
Về quyền lợi người tiêu dùng, theo điều 4 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, người tiêu dùng có quyền được bảo đảm an toàn về tính mạng, sức khỏe và tài sản khi sử dụng hàng hóa, dịch vụ do tổ chức, cá nhân kinh doanh cung cấp.
Về trách nhiệm dân sự, khoản 1 điều 584 Bộ Luật Dân sự năm 2015 quy định người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường.
Việc bồi thường thiệt hại được thực hiện theo điều 585 và điều 590 Bộ Luật Dân sự năm 2015, trên nguyên tắc thiệt hại phải được bồi thường toàn bộ và kịp thời theo quy định của pháp luật.
Tuy nhiên, người yêu cầu bồi thường thiệt hại phải nêu rõ từng khoản thiệt hại thực tế đã xảy ra, mức yêu cầu bồi thường và các tài liệu, chứng cứ chứng minh yêu cầu của mình là có căn cứ.
Cần thiết lập chế tài cấm hành nghề đối với các chủ thể vi phạm
Thùng ngâm thịt ốc bằng hóa chất. (Ảnh: Cơ quan công an)
Luật sư Nguyễn Văn Hậu - Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Thương mại Luật gia Việt Nam cho biết trên Đại đoàn kết, cần thiết lập chế tài cấm hành nghề đối với các chủ thể vi phạm. Cụ thể, hiện nay, nhiều cá nhân và tổ chức sau khi nộp phạt vi phạm hành chính lại tiếp tục thành lập doanh nghiệp mới hoặc nhờ người thân đứng tên để tái phạm.
Vì vậy, luật sư Hậu đề nghị cần bổ sung chế tài cấm đảm nhiệm chức vụ quản lý hoặc hành nghề trong lĩnh vực thực phẩm, dược phẩm vĩnh viễn đối với những chủ thể trực tiếp tổ chức sản xuất hàng giả, hàng cấm. Trong lĩnh vực thực phẩm và dược phẩm, trình độ chuyên môn và giấy phép kinh doanh là điều kiện tiên quyết. Khi áp dụng chế tài cấm hành nghề, pháp luật không chỉ trừng phạt cá nhân đó bằng tiền bạc mà là đang dự trù rủi ro và kẻ hở mà những chủ thể đã vi phạm có thể tận dụng để tái phạm.
Cũng theo luật sư Hậu, luật cần áp dụng mức phạt dựa trên doanh thu thay vì số tiền ấn định. Bởi vì, chế tài xử phạt hành chính hiện nay thường dựa trên một khung tiền tệ cố định, điều này dẫn đến tình trạng không tương xứng so với lợi nhuận khổng lồ mà một số cơ sở có được từ việc buôn bán thực phẩm bẩn. Để ngăn chặn từ gốc, cần thay đổi tư duy lập pháp sang việc áp dụng mức phạt dựa trên phần trăm doanh thu tổng thể của đơn vị vi phạm hoặc gấp nhiều lần giá trị hàng hóa thực tế đã tiêu thụ.
Cuối cùng, vị luật sư đề nghị cần hình thành chế tài có yếu tố liên đới trách nhiệm đối với các đơn vị quản lý địa bàn và sàn thương mại điện tử. Bởi vì, một lỗ hổng lớn hiện nay là hàng giả, thực phẩm bẩn vẫn có thể len lỏi vào các chợ đầu mối hoặc các sàn giao dịch trực tuyến mà đơn vị quản lý không phải chịu trách nhiệm tương xứng.
Cần luật hóa trách nhiệm liên đới, nếu để xảy ra sai phạm quy mô lớn kéo dài trên địa bàn hoặc trên nền tảng số mà không có biện pháp ngăn chặn, đơn vị quản lý phải bị xử phạt nặng và bồi thường thiệt hại cho người tiêu dùng. Nếu một cơ sở sản xuất trái phép quy mô lớn hoạt động công khai trong thời gian dài mà không bị kiểm tra, phát hiện, hoặc để xảy ra hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe người dân, đơn vị quản lý địa bàn phải chịu chế tài kỷ luật nghiêm khắc, thậm chí là truy cứu trách nhiệm hình sự về tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.
Thủy tinh lỏng là gì?
Thủy tinh lỏng, còn được gọi là Natri silicate (Na₂SiO₃), là một hợp chất hóa học gồm ion natri và anion silicat. Trong đời sống, chất này chủ yếu được sử dụng trong các ngành công nghiệp như sản xuất vật liệu xây dựng, giấy, dệt may, chất tẩy rửa, với vai trò làm keo kết dính, chống thấm hoặc phủ bề mặt vật liệu.
Ở trạng thái thông thường, natri silicate là chất lỏng không màu hoặc trắng đục. Tuy nhiên, trong dạng thương mại, dung dịch này thường có màu xanh lục hoặc xanh dương do lẫn tạp chất sắt. Đây là hóa chất có tính kiềm rất mạnh, tuyệt đối không được phép sử dụng trong chế biến thực phẩm.
Thuỷ tinh lỏng chủ yếu được sử dụng trong các ngành công nghiệp. Khi xâm nhập vào cơ thể, natri silicate được chuyển hóa chủ yếu tại gan và đào thải qua thận. Việc tiếp xúc hoặc tiêu thụ với liều lượng lớn, đặc biệt trong thời gian dài, có thể khiến gan và thận bị quá tải, dẫn đến nguy cơ suy giảm chức năng nghiêm trọng.
