Thu giữ 5 tấn giá đỗ bẩn tại Hải Phòng
Ngày 1/2, Chi cục Quản lý thị trường thành phố Hải Phòng cho biết, lực lượng chức năng thành phố vừa phát hiện, bắt giữ số lượng lớn giá đỗ có sử dụng hóa chất 6-Benzylaminopurine trong quá trình sản xuất.
Cụ thể, trong 2 ngày 29 và 30/12/2025, Đội Quản lý thị trường số 1, Chi cục Quản lý thị trường Hải Phòng phối hợp với Đội 5, Phòng Cảnh sát Kinh tế kiểm tra hai cơ sở sản xuất tại thôn Đại Lương, xã Gia Phúc.
Qua kiểm tra, lực lượng chức năng thu giữ hơn 5 tấn giá đỗ được ủ trong hơn 700 lu nhựa tại cơ sở của ông N.C.B. và ông N.V.T..
Theo cơ quan chức năng, giá đỗ được sản xuất bằng cách ngâm hóa chất 6-Benzylaminopurine, còn gọi là “nước kẹo”.
Sáng 30/1, các lực lượng gồm công an, quản lý thị trường, viện kiểm sát và Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm đã phối hợp tiêu hủy toàn bộ số giá đỗ vi phạm theo đúng quy định pháp luật. Đáng chú ý, sau một tháng thu giữ tang vật, số giá đỗ này vẫn không có dấu hiệu bị thối, hỏng.
"Phù thủy" 6-Benzylaminopurine
Trả lời trên VnExpress, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội, cho biết 6-Benzylaminopurine là chất kích thích tăng trưởng tế bào cho cây. Chất này giúp cây sinh trưởng và phát triển, ra nhánh, đâm chồi, tăng cường ra hoa và trái cây to hơn nhờ kích thích phân chia tế bào.
Tại Việt Nam, 6-Benzylaminopurine không thuộc Danh mục được phép sử dụng trong sản xuất thực phẩm và Danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng.
Nhiều nghiên cứu cho thấy 6-benzylaminopurine vào cơ thể với lượng lớn có thể gây tử vong. Phụ nữ mang thai hít, tiếp xúc qua da lâu dài có thể ảnh hưởng thai nhi như gây nhẹ cân, não úng thủy và các dị tật bẩm sinh.
Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (US EPA) báo cáo rằng 6-Benzylaminopurine có thể gây kích ứng mắt, niêm mạc thực quản và dạ dày.
Benzylaminopurine kết thành tinh thể hình kim, không màu, không tan trong các dung môi hữu cơ thông thường. Theo ông Thịnh, chất này không gây ngộ độc cấp tính với các biểu hiện lên hệ thần kinh như hoa mắt, chóng mặt, nôn mửa. Nó tác động lâu dài đến cơ thể, ngấm ngầm đi vào cơ quan sinh sản, tế bào trưởng thành, kích thích sinh trưởng và qua thời gian sức khỏe suy yếu, bệnh tật.
Ví dụ, 6-benzylaminopurine nhiễm vào da gây viêm da hoặc nặng thêm bệnh lý da; hít trong thời gian dài có thể tổn thương phổi. Chất này xâm nhập vào gan, thận làm suy giảm chức năng hoặc trầm trọng thêm bệnh lý vốn có.
Hơn thế, sử dụng các hoạt chất kích thích tăng trưởng thực vật tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn vệ sinh thực phẩm do lượng tồn dư, là nguyên nhân gián tiếp gây ra loạt mối nguy với sức khỏe người ăn. Bởi vậy, ông Thịnh khuyến cáo sử dụng 6-Benzylaminopurine trong sản xuất thực phẩm là vi phạm quy định về an toàn thực phẩm và quy định về sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.
Nhiều nước cấm sử dụng 6-Benzylaminopurine trong sản xuất thực phẩm. Tuy nhiên, các chuyên gia nhìn nhận chất này vẫn được dùng bất hợp pháp vì giá thành thấp và hiệu quả cao.
Năm 2024, dư luận từng một phen rúng động khi Công an tỉnh Đăk Lăk bắt 4 người cùng 20 tấn giá đỗ ngâm chất cấm, bởi hành vi Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm. Ngoài việc sử dụng các nguyên liệu như hạt đỗ xanh, vôi cục, nước giếng để sản xuất giá đỗ, 4 bị can còn sử dụng thêm chất lỏng không màu là hoạt chất 6 - Benzylaminopurine pha vào nước ngâm ủ làm giá đỗ, giúp rễ ngắn, thân to, mập, tăng trọng lượng và có hình thức đẹp. Loại giá đỗ này được họ bán trong siêu thị Bách Hóa Xanh.
Nguyễn Phượng (Tổng hợp)
