Chuyển giao những chiếc MiG-29 cuối cùng?
Những chiếc tiêm kích MiG-29 cuối cùng đang biên chế trong Không quân Ba Lan hiện được cân nhắc chuyển giao cho Ukraine. Theo các báo cáo, thương vụ này có thể được thực hiện theo cơ chế trao đổi nhằm giúp Ba Lan tiếp cận các công nghệ tên lửa và máy bay không người lái (UAV) do Ukraine tự phát triển.
Số tiêm kích MiG-29 này đang tiến gần đến giai đoạn kết thúc niên hạn sử dụng trong Không quân Ba Lan, khi lực lượng này chuẩn bị thay thế chúng bằng dòng tiêm kích hạng nhẹ FA-50 của Hàn Quốc. Nhiều thập kỷ qua, MiG-29 đã đóng vai trò là xương sống của lực lượng không quân chiến đấu Ukraine và đã được nâng cấp với sự hỗ trợ từ các đối tác chiến lược phương Tây để tích hợp các loại vũ khí có dẫn đường theo chuẩn NATO, bao gồm cả tên lửa chống bức xạ AGM-88 do Mỹ sản xuất.
Tốc độ tổn thất quá nhanh của các đơn vị tiêm kích Ukraine khiến việc tiếp viện dòng máy bay MiG-29 này trở nên vô cùng giá trị.
Ba Lan đã trở thành một trong những quốc gia nước ngoài đầu tiên vận hành MiG-29 khi tiếp nhận những chiếc máy bay đầu tiên vào năm 1989, nằm trong nỗ lực hiện đại hóa quân sự của Khối Warszawa nhằm thay thế dòng tiêm kích MiG-21 cũ kỹ.
Sở hữu động cơ kép mạnh mẽ, khả năng cơ động cao, hệ thống ngắm bắn tích hợp trên mũ bảo hiểm cùng tên lửa tầm ngắn R-73, MiG-29 đã đánh dấu một bước tiến vượt bậc so với các dòng tiêm kích Liên Xô trước đó mà Ba Lan từng sử dụng.
Kể từ đó, Ba Lan đã liên tục đầu tư để duy trì khả năng tương thích của dòng máy bay này với các chiến dịch của NATO, đồng thời mở rộng đội bay MiG-29 thông qua việc thu nhận thêm máy bay từ Cộng hòa Séc vào năm 1995 và Đức vào năm 2004.
Các nỗ lực hiện đại hóa bao gồm việc cải tiến hệ thống dẫn đường, trang thiết bị liên lạc và nhiều nâng cấp khác, cho phép MiG-29 tham gia vào các nhiệm vụ cảnh giới không phận cũng như các đợt diễn tập của NATO.
Tổn thất nghiêm trọng
Dù vậy, MiG-29 lại chịu tổn thất đặc biệt nghiêm trọng trong các trận không chiến mà không ghi nhận bất kỳ chiến công xác nhận nào trong việc hạ gục máy bay có người lái của Nga.
Báo cáo cho biết trong một đợt không chiến đặc biệt gay gắt kéo dài 10 ngày vào tháng 10 năm 2023, đã có tới 17 chiếc MiG-29 bị bắn rơi khi đụng độ với các tiêm kích Nga. Bất chấp những hạn chế của dòng máy bay này, trong những tuần đầu của cuộc chiến, các nguồn tin từ Chính phủ Ukraine và truyền thông phương Tây đã lan truyền rộng rãi câu chuyện về một phi công tiêm kích kỳ cựu mang bí danh "Bóng ma Kyiv" (Ghost of Kiev) điều khiển chiếc MiG-29 đã bắn hạ số lượng lớn máy bay chiến đấu Nga. Tuy nhiên về sau, các bên đều xác nhận rằng đây chỉ là câu chuyện thêu dệt được tuyên truyền nhằm nâng cao tinh thần chiến đấu.
Vào cuối tháng 6, tin tức xác nhận một tiêm kích MiG-29 của Không quân Ukraine đã rơi tại khu vực Poltava, thời điểm này trùng hợp với việc hai chiếc MiG-29 khác bị phá hủy ngay trên mặt đất trong các đợt tập kích bằng UAV.
Nhiều nguồn tin chỉ ra rằng một tiêm kích Su-35 thuộc Lực lượng Không quân Vũ trụ Nga là tác nhân hạ gục chiếc máy bay này từ khoảng cách lên tới xấp xỉ 190 km — kỷ lục có thể xem là cú bắn hạ không đối không thành công ở cự ly xa nhất từng được ghi nhận.
Các đánh giá từ những nhà phân tích nguồn mở dựa trên dữ liệu theo dõi công khai cho thấy chiếc Su-35S đã hoạt động sâu bên trong không phận do Nga kiểm soát. Đây vẫn là chiến thuật tiêu chuẩn của các tiêm kích Nga nhằm tránh rơi vào tầm ngắm của hệ thống phòng không mặt đất phía Ukraine.
Quốc Vinh (Theo Military Watch)
