Nhắc đến Việt Nam, du khách nước ngoài không chỉ ấn tượng bởi cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, nền văn hoá đặc sắc mà còn bởi nền ẩm thực phong phú. Ngoài những món nổi tiếng toàn cầu như phở, bánh mì, gỏi cuốn…, Việt Nam còn có cả một "thế giới" đặc sản mang hương vị độc lạ, thậm chí gây ám ảnh với người chưa quen.
Điểm chung của những món ăn này chính là mùi vị rất nặng, thậm chí được nhiều người nói vui rằng "ngửi mùi đã muốn chạy". Vậy mà nghịch lý ở chỗ, với người dân địa phương, đó lại là thứ ẩm thực gắn bó với đời sống, thậm chí là tinh hoa trong mâm cỗ.
Nậm pịa - món canh "thử thách lòng can đảm" ở Tây Bắc
Nậm pịa nổi tiếng trong cộng đồng người Thái, thường có mặt ở Sơn La, Tuyên Quang, Lào Cai… Trong tiếng Thái, "nậm" nghĩa là canh, còn "pịa" là phần dịch tiêu hóa non nằm giữa dạ dày và ruột già của trâu, bò, dê. Kết hợp cùng nội tạng như gan, lòng, tim…, món ăn này vừa béo, vừa cay, vừa đắng - một hỗn hợp mùi vị khiến nhiều thực khách mới chỉ ngửi thôi đã choáng váng.
Thế nhưng, với người dân bản địa, nậm pịa lại mang vị ngon "khó quên". Người Thái thường nấu trong dịp lễ Tết hoặc dùng để chiêu đãi khách quý. Nhiều du khách nếu đủ can đảm vượt qua lần nếm đầu tiên sẽ bị chinh phục bởi cái hậu bùi ngậy và vị cay ấm lan tỏa nơi đầu lưỡi.
Bún cua thối Pleiku - món ngon "tên nghe đã thấy sợ"
Ở phố núi Gia Lai, có một món ăn khiến nhiều người dè chừng ngay từ tên gọi: bún cua thối. Linh hồn của món ăn nằm ở phần nước cua ủ lên men, có màu đen sánh và mùi nồng nặc "đặc trưng".
Thoạt đầu, mùi hăng khó ngửi có thể khiến du khách lắc đầu. Nhưng khi vượt qua rào cản tâm lý, thực khách sẽ thấy vị nước dùng dậy mùi, chan hòa cùng măng tươi, thêm chút chua, cay, mặn… tạo nên hương vị riêng biệt mà khó món nào thay thế. Với người Gia Lai, đây là món ăn gắn bó từ tuổi thơ, đi xa lại thấy nhớ.
Lẩu mắm miền Tây - "bản giao hưởng" mùi vị sông nước
Nếu nậm pịa và bún cua thối là "nỗi sợ" của khách Tây khi đến các tỉnh vùng núi phía Bắc, thì miền Tây sông nước lại có lẩu mắm - món ăn trứ danh, vừa đậm đà vừa… nặng mùi. Nồi lẩu đặc biệt này được nấu từ mắm cá lóc, cá sặc, cá linh… cùng hàng chục loại rau như bông súng, bồn bồn, rau nhút, hoa chuối, lá hẹ.
Cái nồng của mắm có thể khiến người chưa quen phải dè chừng, nhưng với người miền Tây, mùi hương ấy lại gợi nhớ ruộng đồng, kênh rạch, những buổi quây quần bên nồi lẩu nghi ngút khói.
Da trâu thối - "đặc sản nức tiếng" vùng Tây Bắc
Ít ai ngờ rằng da trâu - thứ tưởng như chỉ dùng làm nhạc cụ hay dây thừng - lại có thể biến thành món ăn độc đáo. Người Thái vùng Tây Bắc đem da trâu ủ trong lá chuối vài ngày cho lên men, rồi chế biến thành nhiều món như nấu hoa chuối, nướng hay nấu canh.
Trong quá trình ủ, da trâu bốc mùi nồng nặc, chỉ cần nghe thôi đã khiến nhiều người… chạy xa. Nhưng khi được nấu lên, món ăn lại có độ dai giòn lạ miệng, trở thành hương vị khó quên với những ai dám thử.
Ẩm thực Việt Nam vốn đa dạng, giàu màu sắc, từ những món "ai ăn cũng mê" đến những đặc sản kén người. Có thể với du khách quốc tế, đây là "cơn ác mộng vị giác", nhưng với người Việt, đó lại là ký ức, là bản sắc văn hóa và niềm tự hào quê hương.
Châu Anh
