Cách đây 3 năm, sau khi có một công việc ổn định và nhận lương chuyển khoản đều đặn hàng tháng, tôi bắt đầu trở thành “khách hàng tiềm năng” của nhân viên sale thẻ tín dụng. Chẳng hiểu bằng cách nào, có tới 3-4 người từ những ngân hàng khác nhau cứ gọi điện, nhắn tin tư vấn để tôi mở thẻ tín dụng.
Kết cục, với mức lương thực nhận 12 triệu/tháng, tôi đã cầm trong tay 2 chiếc thẻ tín dụng, 1 chiếc hạn mức 20 triệu, 1 chiếc hạn mức 50 triệu. Sau gần 6 tháng, tôi tiêu sạch 70 triệu và chính thức trở thành “con nợ”.
Đó là khoảnh khắc tôi thực sự giật mình. Không phải vì tôi không có khả năng trả, mà vì lần đầu tiên nhận ra những quyết định chi tiêu nhỏ trong nhiều tháng có thể cộng dồn thành một con số lớn đến vậy.
Từ tháng đó, tôi bắt đầu lập kế hoạch trả nợ. Mỗi kỳ nhận lương, việc đầu tiên tôi làm là trích riêng một khoản cố định để thanh toán dư nợ thẻ tín dụng và quyết không tiêu vào số tiền đó nữa.
Vậy mà cũng phải gần 2 năm, tôi mới xóa được số nợ 70 triệu. Nhưng điều thú vị là sau gần hai năm kiên trì trả nợ, tôi nhận ra mình đã thay đổi hoàn toàn cách quản lý tiền bạc. Ngày khoản nợ cuối cùng được thanh toán xong, tôi vẫn tiếp tục giữ nguyên thói quen dành riêng một phần thu nhập mỗi tháng. Chỉ khác là số tiền ấy không còn dùng để trả nợ nữa mà được chuyển sang tài khoản tiết kiệm.
Nợ nần thế mà lại cũng có cái hay.
1. Khi có nợ, cân đối chi tiêu và để dành tiền là việc bắt buộc
Lý do lớn nhất khiến tôi không tiết kiệm được trước đây là vì mọi thứ đều dựa vào cảm hứng. Tôi luôn tự nhủ tháng này sẽ để dành tiền. Nhưng sau vài cuộc hẹn, vài khoản chi phát sinh hoặc đơn giản là muốn tự thưởng cho bản thân, kế hoạch ấy lại bị gác sang một bên.
Khi có khoản nợ phải trả, mọi thứ thay đổi hoàn toàn. Khoản tiền đó không còn là lựa chọn nữa mà trở thành điều bắt buộc: Cứ có lương là phải trích 1 khoản ra trả nợ, không có “nhưng nhị” hay “đợi cuối tháng xem còn dư bao nhiêu rồi tính” được nữa.
Chính áp lực tích cực này đã tạo ra kỷ luật mà trước đây tôi không có. Và đôi khi, kỷ luật lại quan trọng hơn rất nhiều so với động lực.
2. Nợ nần buộc tôi phải sát sao từng đồng
Trước khi có nợ, tôi chẳng bao giờ theo dõi chi tiêu. Tôi biết mình đang tiêu tiền, nhưng không thật sự nhớ mình đã tiêu cho thứ gì, tiêu vào những đâu. Chỉ đến khi phải cân đối ngân sách để trả nợ hàng tháng, tôi mới bắt đầu ghi chép lại các khoản chi.
Nhờ vậy, tôi phát hiện rất nhiều khoản tiền đang âm thầm rời khỏi tài khoản mỗi ngày. Không phải những món đồ xa xỉ mà là hàng loạt khoản chi nhỏ lặp đi lặp lại. Khi nhìn rõ dòng tiền, tôi không còn cắt giảm theo cảm tính nữa. Tôi biết khoản nào cần giữ lại vì mang lại giá trị thật và khoản nào có thể giảm bớt mà không ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống.
Đó là lúc việc quản lý tài chính trở nên bài bản, có hệ thống hơn.
3. Nợ giúp tôi hình thành thói quen “trả tiền trước”
Một trong những bài học lớn nhất tôi học được khi có nợ là nguyên tắc “trả tiền” trước khi tiêu tiền. Ngày trước, tôi luôn chi tiêu rồi mới nghĩ đến chuyện tiết kiệm. Kết quả là chẳng còn bao nhiêu để dành.
Trong thời gian trả nợ, tôi phải làm ngược lại. Ngay khi lương về, tôi lập tức chuyển tiền sang tài khoản dùng để thanh toán dư nợ. Số tiền ấy được tách ra khỏi ngân sách sinh hoạt. Lặp lại hành động đó liên tục trong 2 năm khiến nó trở thành thói quen. Tôi không cần phải suy nghĩ hay đấu tranh với bản thân nữa. Việc dành riêng một khoản tiền ngay khi nhận lương trở thành phản xạ tự nhiên.
Đó cũng chính là nền tảng của thói quen tiết kiệm sau này và cũng là điều bất ngờ xảy ra sau khi tôi trả hết nợ. Tôi từng nghĩ mình sẽ cảm thấy dư dả hơn rất nhiều khi không còn phải dành một khoản cố định mỗi tháng để thanh toán thẻ tín dụng. Nhưng thực tế lại khác.
Vì đã quen với việc trích riêng khoản tiền đó, tôi gần như không cảm thấy cần phải tiêu nó vào việc khác. Thay vào đó, tôi tiếp tục chuyển đúng số tiền ấy vào tài khoản tiết kiệm. Nói cách khác, khoản tiền từng dùng để trả nợ, giờ tôi dùng để tiết kiệm.
Đương nhiên, tôi không khuyến khích bất kỳ ai vay nợ chỉ để học cách quản lý tài chính. Nhưng nhìn lại hành trình của mình, tôi phải thừa nhận rằng khoản nợ 70 triệu ấy đã vô tình giúp tôi hình thành thói quen tiết kiệm. Nó buộc tôi phải kỷ luật hơn, hiểu rõ hơn cách tiền vận hành trong cuộc sống và biết ưu tiên những mục tiêu dài hạn thay vì những niềm vui nhất thời.
Và có lẽ, điều trớ trêu nhất là thói quen tiết kiệm mà tôi tìm kiếm suốt nhiều năm lại được hình thành từ chính giai đoạn tôi mang nợ nhiều nhất.
Ngọc Linh
