ó một thời điểm, tôi từng khá thoải mái với chuyện vay tiền để chi tiêu. Một chiếc điện thoại mới, một chuyến du lịch, hay đơn giản là vài món đồ “tự thưởng” sau những ngày làm việc căng thẳng,... tất cả đều có thể giải quyết nhanh gọn bằng thẻ tín dụng hoặc các khoản vay tiêu dùng.
Khi đó, tôi nghĩ rất đơn giản: Vay được thì trả được, thậm chí có áp lực nợ còn là động lực để mình cố gắng kiếm tiền nhiều hơn. Nhưng rồi, khi tổng số tiền nợ chạm mốc 150 triệu đồng, tôi mới thực sự hiểu rằng mọi thứ không nhẹ nhàng như mình tưởng. Khoản nợ đó không chỉ là con số, mà còn kéo theo nhiều thay đổi trong suy nghĩ và cách tôi nhìn nhận về tiền bạc.
1. Nợ tiêu dùng không tạo ra giá trị, nhưng lại bào mòn thu nhập mỗi tháng
Trước đây, tôi không phân biệt quá rõ giữa việc vay để đầu tư và vay để tiêu dùng. Chỉ cần thấy mình có khả năng trả góp mỗi tháng là tôi sẵn sàng xuống tiền. Nhưng khi bắt đầu trả nợ đều đặn, tôi mới nhận ra một điều rất rõ ràng: Những khoản vay này không tạo ra thêm thu nhập, trong khi nghĩa vụ trả nợ thì cố định.
Tiền lương hàng tháng của tôi không tăng lên, nhưng khoản phải trả lại đều đặn trừ vào trước. Điều đó khiến tôi luôn ở trạng thái “làm ra bao nhiêu cũng không đủ”, dù thực tế thu nhập không hề thấp.
2. Áp lực tài chính âm thầm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống
Khoản nợ 150 triệu không khiến tôi phá sản, nhưng nó âm thầm tạo ra một áp lực kéo dài. Tôi bắt đầu tính toán kỹ hơn từng khoản chi, hạn chế những cuộc gặp gỡ bạn bè, và đôi khi phải từ chối cả những nhu cầu cơ bản chỉ vì “đang phải trả nợ”.
Điều đáng nói là áp lực này không ồn ào, nhưng lại âm ỉ. Nó khiến tôi luôn cảm thấy bị “trói buộc”, khó thoải mái tận hưởng cuộc sống, dù bên ngoài mọi thứ vẫn có vẻ bình thường.
3. “Có nợ để có động lực” là một suy nghĩ sai lầm
Trước đây, tôi từng tin rằng nợ sẽ khiến mình cố gắng hơn. Nhưng thực tế lại không đơn giản như vậy. Áp lực nợ không chỉ tạo động lực, mà còn tạo ra sự căng thẳng và lo lắng. Có những lúc tôi làm việc nhiều hơn, nhưng hiệu quả lại không cao vì tâm trí luôn bị phân tán bởi những con số cần phải trả.
Tôi nhận ra rằng động lực bền vững nên đến từ mục tiêu phát triển bản thân, chứ không phải từ việc bị “dồn vào thế phải kiếm tiền”.
4. Sự tiện lợi của vay tiêu dùng dễ khiến mình chi tiêu thiếu kiểm soát
Việc vay tiêu dùng thực ra không khó. Chỉ vài thao tác trên điện thoại là có thể có ngay một khoản tiền để chi tiêu. Chính sự tiện lợi đó khiến tôi nhiều lần đưa ra quyết định mua sắm khá cảm tính.
Tôi dễ dàng chi tiêu vượt quá khả năng của mình. Chỉ đến khi các kỳ trả nợ bắt đầu dồn lại, tôi mới nhận ra tổng số tiền mình đã vay lớn đến mức nào.
5. Tự do tài chính không phải là kiếm được nhiều tiền, mà là kiểm soát được tiền
Khoản nợ 150 triệu không phải là con số quá lớn với nhiều người, nhưng với tôi, nó là một lời nhắc rất rõ ràng về cách mình quản lý tài chính. Trước đây, tôi nghĩ chỉ cần tăng thu nhập là mọi vấn đề sẽ được giải quyết. Nhưng thực tế cho thấy, nếu không kiểm soát chi tiêu và thói quen tài chính, thì dù kiếm được nhiều hơn, tôi vẫn có thể rơi vào vòng lặp vay - trả - lại vay. Chỉ khi bắt đầu quản lý tốt dòng tiền, tôi mới cảm thấy nhẹ nhõm và chủ động hơn trong cuộc sống.
Nhìn lại, tôi không còn xem khoản nợ 150 triệu đó là một sai lầm hoàn toàn tiêu cực. Nó giống như một “học phí” mà tôi buộc phải trả để hiểu rõ hơn về tiền bạc và chính mình.
Quan trọng hơn, nó giúp tôi thay đổi cách suy nghĩ: Từ việc coi tiền là công cụ để thỏa mãn nhu cầu ngay lập tức, sang việc sử dụng tiền một cách có ý thức và có kế hoạch hơn. Và có lẽ, bài học lớn nhất mà tôi nhận ra là: không phải cứ vay được là nên vay, và không phải áp lực nào cũng giúp mình tiến lên.
Ngọc Linh
