Sinh năm 1940 tại Hải Phòng, lớn lên ở An Giang, Thẩm Thúy Hằng bước vào điện ảnh hoàn toàn bằng bản năng và vẻ đẹp trời phú. Năm 1957–1958, bà cùng thế hệ với Kiều Chinh trở thành những gương mặt nữ trẻ tuổi đầu tiên gây chú ý mạnh mẽ với công chúng Sài Gòn. Khi ấy, cả hai đều chỉ mới 16-17 tuổi. Ở tuổi 16, khi vẫn còn là cô gái mang tên Nguyễn Kim Phụng, Thẩm Thúy Hằng đã vượt qua hơn 2.000 thí sinh trong cuộc tuyển chọn diễn viên của hãng phim Mỹ Vân để giành vai chính Người Đẹp Bình Dương. Đây là bước ngoặt không chỉ mở ra hành trình của một ngôi sao, mà còn đánh dấu sự xuất hiện của một biểu tượng nhan sắc - điện ảnh hiếm hoi trong lịch sử màn bạc Việt Nam.
Trớ trêu thay, Người Đẹp Bình Dương, bộ phim gắn liền với tên tuổi Thẩm Thúy Hằng, lại không phải một tác phẩm thành công về mặt chuyên môn. Nhưng nghịch lý của điện ảnh đôi khi lại nằm ở chỗ: phim thất bại, còn ngôi sao thì vụt sáng. Từ sau tác phẩm đầu tay, Thẩm Thúy Hằng bước vào giai đoạn hoàng kim kéo dài gần hai thập niên. Từ năm 1957 đến 1975, bà đóng phim liên tục, trở thành một trong bốn gương mặt được tôn vinh là “Tứ đại mỹ nhân” của điện ảnh Sài Gòn trước 1975. Ở thời điểm điện ảnh Việt Nam còn non trẻ, Thẩm Thúy Hằng đã là minh tinh đúng nghĩa: phủ sóng phòng vé, trang bìa báo xuân và đời sống văn hóa đại chúng.
Danh xưng “Đệ nhất minh tinh Việt Nam” vì thế không chỉ là sự tung hô nhất thời, mà là sự ghi nhận dành cho một đời người đã sống trọn vẹn trong ánh đèn máy quay, ở đỉnh cao của nhan sắc, tài năng và cả những cay đắng phía sau hào quang.
Nhan sắc của bà được xem là chuẩn mực thời bấy giờ: đôi mắt to, sâu và ngọt, hàng lông mày đậm sắc sảo, thần thái vừa kiêu kỳ vừa gợi cảm. Không ít lần, Thẩm Thúy Hằng được so sánh với Elizabeth Taylor, “người đàn bà mắt tím” của Hollywood, hay Marilyn Monroe, không chỉ vì vẻ đẹp lộng lẫy mà còn bởi sức hút hiếm có trên màn ảnh.
Đỉnh cao sự nghiệp của Thẩm Thúy Hằng rơi vào giai đoạn 1967-1975. Bà không chỉ là minh tinh phòng vé mà còn tự thành lập hãng phim riêng - Vietnam Film (tiền thân của Vilifilms) - và trực tiếp đầu tư sản xuất hơn 20 bộ phim. Vì tự bỏ vốn cá nhân, Thẩm Thúy Hằng luôn đảm nhận vai chính, thậm chí có những phim bà đóng “vai đúp”: hai chị em sinh đôi như Như Hạt Mưa Sa hay Ngậm Ngùi. Gần như mọi khung hình đều xoay quanh bà.
Ở thời kỳ rực rỡ nhất, Thẩm Thúy Hằng là nữ diễn viên có cát-xê cao nhất màn bạc Việt Nam, tương đương 1kg vàng cho mỗi vai diễn, con số đến nay vẫn được nhắc lại như giai thoại chưa từng bị xô đổ. Tên tuổi của bà còn vượt ra ngoài biên giới Việt Nam, xuất hiện trong các dự án hợp tác với Mỹ, Philippines, Thái Lan, Hồng Kông (Trung Quốc), Đài Loan (Trung Quốc), Nhật Bản. Bà từng nhận nhiều giải thưởng tại các liên hoan phim châu Á, trong đó có danh hiệu Nữ diễn viên khả ái nhất tại LHP Moscow và Tashkent.
Không chỉ giới hạn ở điện ảnh, Thẩm Thúy Hằng còn hoạt động mạnh mẽ trên sân khấu kịch và cải lương, ghi dấu ấn với những vai diễn giàu nội lực. Sau năm 1975, bà được Nhà nước phong tặng danh hiệu NSƯT, trở thành nghệ sĩ duy nhất vừa được tôn vinh là “đệ nhất minh tinh”, vừa được ghi nhận bằng danh hiệu chính thống.
Thế nhưng, phía sau hào quang rực rỡ ấy là một cuộc đời nhiều nốt trầm. Bà kết hôn lần đầu năm 19 tuổi theo sự sắp đặt của gia đình, nhanh chóng ly hôn và trở thành mẹ đơn thân khi mới 24. Cuộc hôn nhân thứ hai mang lại cho bà hạnh phúc và bốn người con, nhưng cũng khép lại bằng nỗi mất mát lớn khi chồng bà qua đời năm 2003. Cùng thời điểm ấy, một biến cố phẫu thuật thẩm mỹ khiến dung mạo tuyệt mỹ của bà không còn nguyên vẹn.
Những năm cuối đời, Thẩm Thúy Hằng chọn sống ẩn dật trong căn biệt thự ở Thanh Đa (TP.HCM), gần như rút lui hoàn toàn khỏi công chúng. Bà làm từ thiện âm thầm, đi chùa, dùng pháp danh nhà Phật và từ chối nhắc lại hào quang cũ. Năm 2022, Thẩm Thúy Hằng qua đời tại nhà riêng, hưởng thọ 82 tuổi. Với nhiều thế hệ khán giả, bà không chỉ là một minh tinh, mà là biểu tượng cho vẻ đẹp kinh điển của điện ảnh Việt: rực rỡ, kiêu hãnh, tài danh và cô độc.
Bạch Khởi
