Mới đây, các bác sĩ khoa Vị thành niên, Trung tâm Y học phát triển và Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Nhi Trung ương tiếp nhận một bé gái 13 tuổi nhập viện sau khi uống thuốc giảm đau liều cao để tự gây hại bản thân.
PGS.TS Ngô Anh Vinh tư vấn tâm lý cho một trẻ rối loạn lo âu.
Theo gia đình, bé vốn học khá, chăm ngoan nhưng thời gian gần đây thường xuyên thức khuya học bài, ít giao tiếp và có xu hướng thu mình trong phòng riêng. Trẻ luôn lo lắng không đạt được kỳ vọng học tập của bản thân và gia đình.
Sau một bài thi có kết quả không như mong muốn, bé rơi vào trạng thái buồn chán, căng thẳng kéo dài rồi uống nhiều thuốc giảm đau liều cao với ý nghĩ muốn chấm dứt đau khổ. Người nhà phát hiện kịp thời và đưa trẻ tới bệnh viện cấp cứu. Hiện sức khỏe bệnh nhi đã ổn định nhưng các bác sĩ cho rằng những tổn thương tâm lý có thể kéo dài nếu không được hỗ trợ đúng cách.
Tại khoa, một bé gái 14 tuổi khác cũng đang điều trị vì rối loạn lo âu kéo dài kèm các cơn hoảng sợ tái diễn. Bệnh nhi học trường chuyên, có học lực tốt nhưng gần một năm nay thường xuyên căng thẳng vì áp lực thi cử. Mỗi khi đến gần kỳ kiểm tra, trẻ xuất hiện tình trạng hồi hộp, tim đập nhanh, run tay chân, đau bụng, mất ngủ và sợ hãi vô cớ.
Gần đây, trẻ dần thu mình, né tránh giao tiếp và từng tự dùng vật sắc nhọn cắt vào tay để giải tỏa cảm xúc.
Theo PGS Vinh, lứa tuổi học đường, đặc biệt là học sinh cuối cấp và trung học phổ thông, thường phải đối mặt với nhiều áp lực. Vì vậy, cha mẹ cần hiểu rõ năng lực, sở trường của con để định hướng mục tiêu, lựa chọn trường lớp phù hợp, đồng thời lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của con để hỗ trợ, động viên và giúp trẻ giải tỏa căng thẳng trong quá trình học tập.
Bên cạnh đó, phụ huynh cần đảm bảo cho trẻ chế độ dinh dưỡng hợp lý, ngủ đủ giấc và duy trì tập luyện thể dục, thể thao để nâng cao sức khỏe tinh thần, giúp trẻ tự tin vượt qua kỳ thi.
Khi trẻ có dấu hiệu lo âu hoặc trầm cảm, cần đưa trẻ đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và can thiệp kịp thời.
PGS.TS Ngô Anh Vinh, Trưởng khoa Vị thành niên, cho biết trên VTC News, hai trường hợp trên chỉ là số ít trong số hàng chục bệnh nhi tới khám mỗi ngày. Trung bình khoa tiếp nhận hơn 50 trẻ, chủ yếu ở độ tuổi 10-15, với các vấn đề liên quan rối loạn cảm xúc, lo âu và trầm cảm.
Thông tin trên báo Dân việt, PGS.TS. Ngô Anh Vinh cho rằng áp lực học tập hiện nay không chỉ đến từ kiến thức sách vở hay thi cử mà còn xuất phát từ tâm lý phải thành công của cả học sinh và phụ huynh. Trong môi trường cạnh tranh, nhiều em luôn đặt mục tiêu phải đạt điểm cao, đứng đầu lớp hoặc đỗ trường chuyên, từ đó dễ rơi vào trạng thái lo lắng, căng thẳng khi kết quả không như mong muốn. Bên cạnh đó, sự kỳ vọng từ gia đình đôi khi vô tình tạo thêm gánh nặng tâm lý cho trẻ.
Theo PGS Vinh, rối loạn lo âu và trầm cảm là những rối loạn tâm thần phổ biến ở trẻ em và thanh thiếu niên, hiện trở thành vấn đề sức khỏe cộng đồng được quan tâm trên toàn thế giới. Trong bối cảnh xã hội hiện đại với nhiều áp lực về học tập, các mối quan hệ xã hội và những biến đổi tâm sinh lý ở tuổi dậy thì, nguy cơ mắc các vấn đề sức khỏe tâm thần ở trẻ ngày càng gia tăng.
Tại Mỹ, gần 8,3% trẻ em trong khoảng 3-17 tuổi có rối loạn lo âu. Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia ước tính rằng tỷ lệ mắc rối loạn lo âu ở thanh thiếu niên từ 13 – 18 tuổi là 25% và tỷ lệ mắc chứng lo âu nghiêm trọng là khoảng 5,9%.
Đối với trầm cảm, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xác định đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây gánh nặng bệnh tật và suy giảm chức năng ở nhóm trẻ từ 10–19 tuổi. Tại Việt Nam, dù chưa có số liệu thống kê toàn quốc đầy đủ, nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy tỷ lệ trầm cảm ở học sinh trung học phổ thông dao động từ 13% đến 30%, với các mức độ từ nhẹ đến nặng. Điều này cho thấy sức khỏe tâm thần học đường đang trở thành vấn đề cần được quan tâm đặc biệt.
PGS Vinh cho rằng, rối loạn lo âu và trầm cảm ở trẻ thường hình thành do sự kết hợp của nhiều yếu tố như di truyền, đặc điểm tâm lý cá nhân và môi trường sống. Trong đó, áp lực học tập, kỳ vọng “con ngoan, trò giỏi” từ gia đình và nhà trường, cùng với thiếu sự chia sẻ và hỗ trợ tâm lý phù hợp, có thể vô tình tạo nên gánh nặng tinh thần kéo dài cho trẻ.
Vì vậy, việc phát hiện sớm, hỗ trợ tâm lý kịp thời và xây dựng môi trường học tập, gia đình tích cực đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe tâm thần cho trẻ em và thanh thiếu niên.
