Lễ hội chợ Phong Lưu Khâu Vai (hay còn được gọi là chợ tình Khâu Vai) được hình thành từ năm 1919, là một truyền thuyết mang tính huyền thoại về chuyện tình của nàng Út, người dân tộc Giáy và chàng Ba, người dân tộc Nùng. Họ yêu nhau say đắm nhưng do không cùng dân tộc, không cùng tổ tiên hay phong tục tập quán. Hơn nữa chàng lại là con nhà nghèo còn nàng là con gái tộc trưởng người Giáy. Bởi vậy mối tình của 2 người bị ngăn cấm.
Họ đã đưa nhau lên hang trên núi Khâu Vai để trốn, sống qua ngày. Vậy nhưng ở dưới bản, họ hàng tộc cô Út vác cung vác nỏ sang mắng chửi nhà trai đã đem cô bỏ nhà đi. Nhà trai cũng mang gậy, mang dao ra đánh chửi nhà gái.
Từ hang trên núi, 2 người thấy cảnh họ hàng vì mình mà đâm chém nhau, họ đau lòng mà đành chia tay, trở về làm tròn bổn phận với gia tộc.
Trước khi chia tay họ hẹn 27/3 hàng năm sẽ lại đến Khau Vai hát cho nhau nghe, tâm sự về những chuyện xảy ra trong suốt một năm xa cách.
Từ đó, người dân địa phương đã lập ra chợ tình Khâu Vai để tưởng nhớ về mối tình chung thủy ấy.
Các chàng trai cô gái đến với chợ Phong lưu Khâu Vai. (Ảnh: TTXVN)
Bước chân vào chợ, ta như lạc vào một thế giới đầy màu sắc. Hàng trăm, hàng ngàn chiếc khăn piêu đủ màu sắc được các cô gái H’Mông khéo léo trưng bày. Những chiếc vòng cổ bằng bạc óng ánh, những chiếc túi thổ cẩm tinh xảo... tất cả đều mang đậm nét văn hóa đặc trưng của đồng bào dân tộc thiểu số. Không khí chợ tình thật náo nhiệt, tiếng cười nói rôm rả vang vọng khắp nơi.
Những đôi trai gái trẻ tuổi, tay trong tay, cùng nhau dạo quanh chợ. Ánh mắt họ trao nhau, chứa đựng biết bao tình cảm e ấp, ngượng ngùng. Có đôi khi, họ sẽ dừng lại bên một góc chợ, tâm sự với nhau những điều thầm kín. Những câu chuyện tình yêu chớm nở, những lời hứa hẹn ngọt ngào... tất cả đều được kể lại dưới những tán cây đào, cây mận trắng muốt.
Chợ tình Khâu Vai không chỉ là nơi để các đôi trai gái tìm kiếm một nửa của mình, mà còn là nơi để họ thể hiện tình cảm với gia đình, bạn bè. Những món quà nhỏ xinh được trao tặng, những lời chúc phúc chân thành... tất cả đều tạo nên một không khí ấm áp, tình người.
Buổi chiều tà, khi ánh nắng cuối ngày nhuộm vàng khắp các sườn núi, chợ tình Khâu Vai bắt đầu vãn. Những đôi trai gái tay trong tay, cùng nhau chia tay, hẹn gặp lại vào năm sau. Dù cuộc sống có nhiều đổi thay, nhưng tình yêu của họ vẫn luôn mãnh liệt, cháy bỏng.
Chợ tình Khâu Vai, một nét đẹp văn hóa độc đáo của người dân vùng cao. Nơi đây, tình yêu được tôn vinh, được ca ngợi. Và dù thời gian có trôi qua, chợ tình Khâu Vai vẫn mãi là một địa điểm du lịch hấp dẫn, thu hút du khách thập phương.
