OpenAI đã hủy bỏ kế hoạch tái cấu trúc quan trọng, với công ty mẹ phi lợi nhuận vẫn giữ quyền kiểm soát trong một động thái có khả năng hạn chế quyền lực của CEO Sam Altman đối với công ty tiên phong tạo ra ChatGPT.
Thông báo này được đưa ra sau một loạt chỉ trích và thách thức pháp lý, bao gồm vụ kiện nổi cộm do đối thủ và đồng sáng lập Elon Musk đệ đơn, cáo buộc OpenAI đã đi chệch khỏi sứ mệnh sáng lập là phát triển trí tuệ nhân tạo vì lợi ích của nhân loại.
"OpenAI được thành lập như một tổ chức phi lợi nhuận, hiện là một tổ chức phi lợi nhuận giám sát và kiểm soát các tổ chức vì lợi nhuận, và trong tương lai sẽ vẫn là một tổ chức phi lợi nhuận giám sát và kiểm soát các tổ chức vì lợi nhuận. Điều đó sẽ không thay đổi", CEO OPen AI là Altman cho biết trong một bài đăng trên blog vào thứ Hai.
Vào tháng 12, OpenAI đã vạch ra kế hoạch chuyển đổi nhánh vì lợi nhuận của mình thành một công ty phúc lợi công cộng, một cấu trúc được thiết kế để cân bằng lợi nhuận của cổ đông với các mục tiêu xã hội, không giống như các tổ chức phi lợi nhuận, chỉ tập trung vào lợi ích công cộng. Theo đề xuất đó, công ty mẹ phi lợi nhuận sẽ là một cổ đông lớn trong PBC nhưng sẽ nhượng lại quyền kiểm soát công ty khởi nghiệp.
Vào thứ Hai, OpenAI cho biết công ty mẹ phi lợi nhuận sẽ tiếp tục kiểm soát PBC và trở thành cổ đông lớn trong đó. Công ty sẽ thúc đẩy các kế hoạch thay đổi cấu trúc của nhánh vì lợi nhuận của mình để cho phép huy động thêm vốn để theo kịp cuộc đua AI.
Việc chuyển sang hoạt động vì lợi nhuận hoàn toàn nhằm mục đích giúp OpenAI huy động thêm vốn và nới lỏng các hạn chế liên quan đến công ty mẹ phi lợi nhuận của mình. Nhưng điều này làm dấy lên mối lo ngại về việc liệu công ty có phân bổ tài sản một cách công bằng cho tổ chức phi lợi nhuận hay không và cách công ty cân bằng giữa việc tạo ra lợi nhuận với sứ mệnh phát triển AI vì lợi ích công cộng.
Bret Taylor, chủ tịch hội đồng quản trị của OpenAI, cho biết trong một bài đăng trên blog: "Chúng tôi đã đưa ra quyết định để tổ chức phi lợi nhuận này tiếp tục nắm quyền kiểm soát sau khi lắng nghe các nhà lãnh đạo dân sự và thảo luận với văn phòng Tổng chưởng lý California và Delaware", đồng thời nói thêm rằng thông báo mới có nghĩa là công ty khởi nghiệp này sẽ tiếp tục có một cấu trúc "cực kỳ gần gũi" với cấu trúc hiện tại.
Altman gọi động thái này là một sự thỏa hiệp "đủ hiệu quả để các nhà đầu tư vui lòng tiếp tục tài trợ cho chúng tôi ở mức độ mà chúng tôi nghĩ là cần thiết". Ông cho biết OpenAI sẽ hợp tác với nhà tài trợ chính Microsoft, các cơ quan quản lý và các ủy viên phi lợi nhuận mới được bổ nhiệm để hoàn thiện kế hoạch cập nhật và quyết định số lượng cổ phần trong doanh nghiệp vì lợi nhuận mà mỗi bên sẽ nhận được.
Altman cho biết: "Chúng tôi tin rằng con số này vượt xa mức chúng tôi cần để có thể huy động vốn", đồng thời nói thêm rằng "không có thay đổi nào đối với bất kỳ mối quan hệ hiện tại nào với các nhà đầu tư" và rằng công ty sẽ tiếp tục thực hiện kế hoạch trước đó là xóa bỏ giới hạn lợi nhuận mà các nhà đầu tư có thể kiếm được.
Nhưng vẫn còn nhiều câu hỏi về việc chính xác thì điều gì đang thay đổi và mức độ kiểm soát mà tổ chức phi lợi nhuận sẽ có theo kế hoạch mới được đề xuất, vốn thiếu thông tin chi tiết. Hiện tại, tổ chức phi lợi nhuận của OpenAI sở hữu toàn bộ tổ chức vì lợi nhuận và sứ mệnh của hội đồng quản trị tổ chức phi lợi nhuận là đảm bảo rằng "trí tuệ nhân tạo chung mang lại lợi ích cho toàn thể nhân loại", thay vì cung cấp giá trị cho các cổ đông.
"Chúng tôi rất vui vì OpenAI lắng nghe những lo ngại từ các nhà lãnh đạo xã hội dân sự ... nhưng vẫn còn những câu hỏi quan trọng", Page Hedley, cựu cố vấn chính sách và đạo đức của OpenAI, đồng thời là người tổ chức chính của nhóm Not For Private Gain cho biết.
"Liệu các mục tiêu thương mại của OpenAI có tiếp tục phụ thuộc về mặt pháp lý vào sứ mệnh từ thiện của công ty không? Ai sẽ sở hữu công nghệ mà OpenAI phát triển? Thông báo tái cấu trúc năm 2019 đã nêu rõ tính ưu việt của sứ mệnh, nhưng cho đến nay, những tuyên bố này vẫn chưa được nêu rõ", ông nói. Ông nói thêm rằng ông lo ngại rằng trong cấu trúc PBC, hội đồng quản trị sẽ có nghĩa vụ phải tối đa hóa giá trị cổ đông.
Khi cuộc theo đuổi tốn kém về trí thông minh nhân tạo tổng quát, hay AI vượt trội hơn trí thông minh của con người, ngày càng nóng lên, OpenAI đã tìm cách thực hiện những thay đổi để thu hút thêm đầu tư.
Vào tháng 3, công ty đã công bố sẽ huy động tới 40 tỷ USD trong vòng gọi vốn mới do SoftBank Group dẫn đầu với mức định giá 300 tỷ USD. Vòng gọi vốn phụ thuộc vào việc công ty AI chuyển sang trạng thái vì lợi nhuận vào cuối năm, một cấu trúc đã thu hút sự chú ý vào tháng 11/2023 trong một trong những vở kịch phòng họp lớn nhất ở Thung lũng Silicon, nơi các thành viên của hội đồng quản trị phi lợi nhuận đã lật đổ Altman vì sự cố trong giao tiếp và mất lòng tin. Ông đã được phục chức sau năm ngày, sau khi nhận được sự ủng hộ nồng nhiệt từ nhân viên và nhà đầu tư.
Altman cho biết OpenAI vẫn có thể nhận được tài trợ từ nhà đầu tư công nghệ Nhật Bản sau động thái hôm thứ Hai.
SoftBank không trả lời ngay lập tức yêu cầu bình luận, trong khi Microsoft từ chối bình luận.
Thông báo này cũng được đưa ra trong bối cảnh cuộc chiến pháp lý gay gắt do nhà đồng sáng lập OpenAI Elon Musk khởi xướng, nhằm ngăn chặn quá trình chuyển đổi của OpenAI khỏi sự kiểm soát phi lợi nhuận, cùng với các khiếu nại khác. Một phiên tòa xét xử bằng bồi thẩm đoàn đã được lên lịch vào tháng 3/2026.
Luật sư của Musk cho biết không có kế hoạch hủy bỏ vụ kiện chống lại OpenAI.
Thành Đô
