Phần lớn doanh nghiệp vẫn mắc kẹt ở giai đoạn thử nghiệm AI

Ngày 8/7/2026, Tập đoàn FPT công bố báo cáo toàn cầu mang tên "From Pilots to Reusable Platforms: A Blueprint for Scaling Enterprise AI" (Từ dự án thử nghiệm đến nền tảng có thể mở rộng: Lộ trình phát triển AI ở quy mô doanh nghiệp). Điều ít bản tin trong nước nhắc tới: đây là nghiên cứu do FPT đặt hàng Forrester Consulting, bộ phận tư vấn thương mại của Forrester, thực hiện, không phải một báo cáo độc lập của ngành.

Forrester Consulting khảo sát 397 lãnh đạo doanh nghiệp và công nghệ tại Bắc Mỹ, châu Âu, châu Á - Thái Bình Dương và Nhật Bản, kết hợp phỏng vấn chuyên sâu lãnh đạo cấp cao ở các ngành ô tô, tài chính, y tế, sản xuất, năng lượng và thể thao. Mô hình nghiên cứu quảng bá kiểu này khá quen thuộc trong ngành công nghệ. IBM, Adobe, PwC hay Cisco từng đặt hàng Forrester Consulting làm những báo cáo tương tự, và kết luận thường trùng khớp với chính sản phẩm mà hãng đặt hàng đang bán.

Về nội dung, khảo sát cho thấy hơn một nửa doanh nghiệp đã dành ít nhất 5% ngân sách công nghệ thông tin cho AI, nhưng chỉ 26% tự đánh giá đạt mức trưởng thành cao trong vận hành. Rào cản lớn nhất không nằm ở bản thân mô hình AI mà ở nền tảng doanh nghiệp: 41% lãnh đạo gặp khó khi tích hợp AI với hệ thống và quy trình hiện hữu, 38% cho biết dữ liệu phân mảnh, thiếu đồng bộ là điểm nghẽn chính (một số bản tin trong nước ghi nhầm con số này thành "khó mở rộng từ dự án thí điểm", trong khi bản báo cáo gốc tiếng Anh nêu rõ đây là vấn đề dữ liệu). Chỉ 34% doanh nghiệp ưu tiên chuyển sang mô hình vận hành lấy AI làm trung tâm, phần lớn vẫn dùng AI để tối ưu quy trình có sẵn thay vì tái thiết kế mô hình hoạt động.

Khảo sát cũng ghi nhận AI Agents hiện đảm nhiệm trung bình 17% quy trình cốt lõi của doanh nghiệp, dự báo tăng lên 26% trong 12 tháng tới và 39% trong 2 năm tới. Khi chọn đối tác triển khai AI, 48% doanh nghiệp ưu tiên đơn vị có khả năng đồng hành trọn vòng đời, từ tư vấn chiến lược đến vận hành, thay vì chỉ mua công nghệ đơn thuần.

Xu hướng này khớp với nhiều khảo sát độc lập khác được công bố gần đây. Cuộc khảo sát gần 2.000 lãnh đạo doanh nghiệp toàn cầu của McKinsey cuối năm 2025 cũng cho thấy 88% tổ chức đã dùng AI ở ít nhất một bộ phận, nhưng chỉ 39% ghi nhận AI tạo tác động lên lợi nhuận, và chỉ 6% đạt mức hiệu suất cao với AI đóng góp trên 5% lợi nhuận. Cùng thời điểm, dự án nghiên cứu NANDA của MIT từng chỉ ra 95% dự án AI tạo sinh trong doanh nghiệp không tạo ra tác động tài chính đo được. Con số cụ thể giữa các khảo sát không giống nhau do khác mẫu và cách đặt câu hỏi, nhưng đều chỉ về một hướng: khoảng cách giữa việc dùng AI và việc AI tạo ra giá trị thật vẫn còn rất lớn.

Kết quả nghiên cứu cũng trùng với hướng đi mà FPT đang theo đuổi. Tập đoàn này giới thiệu FPT CASAN hồi đầu năm 2026, một khung đánh giá mức độ trưởng thành AI gồm 5 cấp độ: Curious, Augmented, Standard, Automatic và Native, do Tiến sĩ Nguyễn Xuân Phong, Giám đốc Chuyển đổi AI kiêm Giám đốc Công nghệ Tập đoàn FPT, phụ trách phát triển. Song song đó là nền tảng FleziPT, được FPT công bố giúp rút ngắn 60% thời gian phát triển, giảm hơn 50% khối lượng công việc làm lại và tăng 30% năng suất đội ngũ kỹ sư. Đây là số liệu tự công bố của FPT, chưa có bên thứ ba kiểm chứng độc lập.

Ông Phạm Minh Tuấn, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn FPT kiêm Tổng Giám đốc FPT Software, cho biết nghiên cứu phản ánh kinh nghiệm hơn một thập kỷ FPT đồng hành cùng doanh nghiệp toàn cầu. "Khi hệ sinh thái AI ngày càng phức tạp, doanh nghiệp không thể tiếp tục triển khai riêng lẻ mà cần đối tác có khả năng kết nối chiến lược, tích hợp, quản trị và vận hành để biến đổi mới sáng tạo thành năng lực thực thi có thể nhân rộng trên toàn doanh nghiệp", ông Minh Tuấn cho biết.