Một loài cá biển sâu với chiếc đầu trong suốt và đôi mắt hình ống vừa được ghi hình bằng công nghệ 4K ngoài khơi California, Mỹ. Trong gần 40 năm nghiên cứu đại dương, các nhà khoa học chỉ bắt gặp loài cá này 11 lần, dù đã thực hiện hàng nghìn chuyến lặn bằng thiết bị điều khiển từ xa.
Sinh vật kỳ lạ với chiếc đầu trong suốt ở độ sâu 600 mét
Các nhà khoa học thuộc Viện Nghiên cứu Thủy sinh Monterey Bay (MBARI) vừa ghi nhận hình ảnh một cá thể cá mắt thùng biển sâu (Macropinna microstoma) trong chuyến thám hiểm ngoài khơi California, cách bờ khoảng 55 dặm (88 km).
Cá mắt thùng được quan sát ở độ sâu khoảng 600 mét dưới mặt nước bằng phương tiện điều khiển từ xa (ROV) Doc Ricketts.
Theo MBARI, đôi mắt đặc biệt này nằm bên dưới lớp đầu trong suốt, giúp cá quan sát những chuyển động và bóng dáng con mồi phía trên. Cấu tạo thị giác độc đáo cho phép chúng thích nghi với môi trường thiếu ánh sáng ở tầng nước sâu.
Lớp màng nhầy bao phủ đôi mắt màu vàng lục cũng đóng vai trò bảo vệ. MBARI cho biết, lớp màng này giúp cá tránh bị tổn thương khi tiếp xúc với các xúc tu có độc của siphonophore - nhóm động vật biển sâu có hình dạng giống sứa. Cá mắt thùng có thể tìm kiếm và bắt những loài giáp xác nhỏ mắc kẹt trong các xúc tu này.
Ngoài cấu tạo đầu và mắt đặc biệt, loài cá còn có những chiếc vây lớn giúp giữ thăng bằng và di chuyển đến vị trí mong muốn. Trong khi cơ thể di chuyển, đôi mắt của chúng tập trung quan sát vùng nước phía trên để tìm kiếm thức ăn.
Tên khoa học Macropinna microstoma của loài cá này có nghĩa là “vây lớn, miệng nhỏ”. Những đặc điểm ngoại hình khác thường khiến cá mắt thùng trở thành một trong những sinh vật gây tò mò đối với các nhà nghiên cứu biển sâu.
Gần 40 năm nghiên cứu đại dương, chỉ ghi nhận 11 lần
Cá mắt thùng được phát hiện trong chuyến thám hiểm mang tên “Lặn sâu tìm kiếm những sinh vật trôi dạt tinh tế” trên tàu nghiên cứu David Packard của MBARI.
Trong nhiệm vụ kéo dài 8 ngày, nhóm khoa học tập trung nghiên cứu các loài động vật thân mềm như sứa, siphonophore và ctenophore. Các nhà nghiên cứu kết hợp khảo sát vùng nước nông gần mặt biển với những chuyến lặn bằng ROV xuống hàng trăm mét dưới đại dương.
Theo MBARI, thời điểm phát hiện cá mắt thùng, các phi công đang điều khiển ROV Doc Ricketts trở lại mặt nước để thu hồi thiết bị. Khi phương tiện ở độ sâu khoảng 1.970 feet (600 mét), chuyên gia nghiên cứu Shannon Johnson bất ngờ phát hiện con cá và lập tức yêu cầu nhóm điều khiển dừng lại.
Thông tin về phát hiện nhanh chóng lan ra khắp tàu nghiên cứu. Các thành viên nhóm khoa học đang làm việc tại phòng thí nghiệm trên tàu cũng vội trở lại phòng điều khiển để theo dõi sinh vật hiếm gặp này.
Nhóm nghiên cứu dành khoảng 20 phút quan sát cá mắt thùng bằng camera 4K độ phân giải cao trên ROV Doc Ricketts. Các nhà khoa học sử dụng nhiều loại ánh sáng khác nhau để làm nổi bật cấu trúc đặc biệt của phần đầu trong suốt.
Một phi công kiêm kỹ thuật viên điều khiển ROV đã đưa thiết bị đến đủ gần để ghi lại hình ảnh cá bằng camera VR. Nhóm nghiên cứu thu được hình ảnh lập thể 3D, có thể phục vụ các hoạt động nghiên cứu và giáo dục trong tương lai.
Đáng chú ý, đây là lần đầu MBARI ghi hình cá mắt thùng bằng video 4K trên con tàu nghiên cứu mới nhất của viện.
Trong gần 40 năm thực hiện các nhiệm vụ thám hiểm đại dương, MBARI đã tiến hành khoảng 7.000 lần lặn bằng ROV và ghi lại 41.000 giờ video dưới đáy biển sâu. Tuy nhiên, các nhà khoa học chỉ bắt gặp cá mắt thùng 11 lần.
Theo nhà khoa học cấp cao Steven Haddock thuộc MBARI, cá mắt thùng cho thấy những cách thức đáng kinh ngạc mà động vật biển thích nghi với môi trường sống ở tầng giữa đại dương.
Nhiều sinh vật tại đây dựa vào những tín hiệu ánh sáng rất tinh tế, chẳng hạn bóng đổ phía trên, để phát hiện con mồi. Điều này tạo ra cuộc cạnh tranh tiến hóa giữa khả năng ngụy trang bằng ánh sáng sinh học và thị giác ngày càng tinh vi.
Haddock cho rằng những lần bắt gặp hiếm hoi như vậy có thể khơi gợi sự tò mò và góp phần truyền cảm hứng cho việc bảo tồn đại dương, không gian sống rộng lớn nhất trên Trái đất.
Nguồn: FOX Weather
Hân Ly
