Các kỹ sư tại Viện Thiết bị Điện Vật lý DV Efremov (NIIEFA), đơn vị trực thuộc Tập đoàn Năng lượng nguyên tử quốc gia Rosatom, thử nghiệm thành công dây siêu dẫn nhiệt độ cao.
Thành tựu này phục vụ dự án Tokamak với Công nghệ Lò phản ứng (TRT). Đây là lò phản ứng được thiết kế cho giai đoạn chuyển tiếp sang sản xuất điện từ phản ứng nhiệt hạch. NIIEFA là đơn vị thiết kế chính của dự án.
Nhóm nghiên cứu đã hoàn tất thử nghiệm trên đoạn dây dài 5 mét. Dây gồm 240 băng siêu dẫn được tích hợp trong cấu trúc đồng ổn định và bọc thép không gỉ. Theo đại diện viện, dây có thể chịu dòng điện 65 kiloampere trong từ trường 18 Tesla. Các thông số này được đánh giá là chưa từng đạt được trong các hệ thống trước đây tại Nga.
Trong quá trình thử nghiệm, mẫu dây được làm lạnh bằng nitơ lỏng xuống -196 độ C. Ở mức nhiệt này, dây chuyển sang trạng thái siêu dẫn và duy trì đặc tính ổn định khi chịu tải. Kết quả cho thấy công nghệ chế tạo đã đáp ứng yêu cầu kỹ thuật đặt ra.
NIIEFA cho biết đây là lần đầu tiên Nga chế tạo và thử nghiệm thành công dây siêu dẫn kích thước đầy đủ cho hệ thống điện từ của tokamak sử dụng công nghệ TRT. Cột mốc này được xem là bước quan trọng để chuyển sang giai đoạn xây dựng tổ hợp thử nghiệm.
Theo lộ trình, năm 2026 NIIEFA sẽ chế tạo và thử nghiệm hai dây siêu dẫn dài hơn 60 mét. Năm 2027, viện dự kiến hoàn thành mô hình cuộn dây điện từ trung tâm có đường kính 1 mét với 40 vòng dây. Đây là cấu phần quan trọng cho lò phản ứng trong tương lai.
Lò TRT sẽ được xây dựng tại Viện Nghiên cứu Sáng tạo và Nhiệt hạch Troitsk. Địa điểm này từng đặt tokamak trường mạnh TSP trước đây. Hạ tầng đang được chuẩn bị để phục vụ dự án.
Khi hoàn thành, TRT sẽ đóng vai trò là phòng thí nghiệm nghiên cứu plasma và công nghệ liên quan. Dự án được kỳ vọng giúp Nga củng cố vị thế trong lĩnh vực năng lượng nhiệt hạch, lĩnh vực được xem là chìa khóa cho nguồn điện sạch vô hạn trong tương lai.
Khánh Linh
Theo IE
