“Giá như ngày đó tôi đừng…”, “Nếu được làm lại, có lẽ tôi sẽ chọn cách khác…”. Không ít bậc cha mẹ đã từng thở dài như vậy ở một khoảnh khắc nào đó trên hành trình nuôi dạy con.
Theo Margot Machol Bisnow (Mỹ) – chuyên gia giáo dục, tác giả cuốn Raising an Entrepreneur (Nuôi dưỡng một doanh nhân), sau khi phỏng vấn hàng trăm doanh nhân thành đạt cùng cha mẹ của họ, bà nhận ra một điều đáng suy ngẫm: ngay cả những gia đình đã “nuôi con thành công”, vẫn mang trong mình những tiếc nuối rất giống nhau.
Những đứa trẻ ấy lớn lên, học giỏi, khởi nghiệp thành công, có vị trí trong xã hội. Nhưng khi nhìn lại, chính cha mẹ của các em lại nhận ra: có những điều, nếu được làm khác đi, có lẽ con đã nhẹ nhõm hơn, tự do hơn và hạnh phúc hơn trên con đường trưởng thành.
Từ những cuộc trò chuyện ấy, Bisnow tổng hợp 4 “điểm mù giáo dục” mà nhiều bậc cha mẹ cùng thừa nhận là điều họ hối tiếc nhất.
1. Quá ám ảnh với điểm số và thành tích
Nhiều người trong số các doanh nhân thành đạt từng là học sinh xuất sắc, tốt nghiệp trường danh tiếng. Nhưng cũng có người từng chật vật với việc học, thậm chí không hoàn thành đại học.
Điều khiến cha mẹ họ suy nghĩ lại là: giáo dục rất quan trọng, nhưng điều quan trọng hơn là “sự phù hợp”. Không phải mọi đứa trẻ đều lớn lên nhờ những chuẩn mực thành công giống nhau.
Nhiều phụ huynh thừa nhận họ từng ép con từ bỏ sở thích cá nhân để tập trung học tập hoặc tham gia những hoạt động “đẹp hồ sơ”, với hy vọng giúp con ghi điểm trong mắt các trường danh giá. Thế nhưng, khi nhìn lại, chính những thứ từng bị coi là “vô bổ”, “lãng phí thời gian” – như đam mê nghệ thuật, tò mò kỹ thuật, hay những thú vui ngoài sách vở – lại trở thành lợi thế lớn của con trong sự nghiệp sau này.
2. Trở thành “cha mẹ trực thăng”, dọn sẵn mọi chướng ngại
Vì sợ con vấp ngã, nhiều cha mẹ chọn cách đi trước một bước, dọn đường sẵn cho con. Họ giải quyết hộ khó khăn, tránh cho con va chạm, sai lầm, thất bại.
Nhưng chính những cha mẹ ấy, khi nhìn lại, lại nhận ra mình đã vô tình tước đi cơ hội trưởng thành của con. Sự tự tin và bản lĩnh không đến từ một con đường phẳng lặng, mà từ việc tự mình đối diện khó khăn, tự mình sai và tự mình đứng dậy.
Nhiều doanh nhân thành đạt cho biết: những bài học quan trọng nhất đời họ không đến từ thành công, mà từ những lần thất bại khi còn trẻ, điều mà nếu cha mẹ can thiệp quá sớm, họ đã không bao giờ có được.
3. Không để con gánh đủ trách nhiệm
“Thấy con học nhiều quá, thôi để bố mẹ làm cho nhanh”, “Con còn nhỏ, để lớn rồi tính”… Đây là suy nghĩ quen thuộc của rất nhiều gia đình.
Thế nhưng, khi những đứa trẻ ấy trưởng thành, không ít người lại nói rằng: điều họ thiếu nhất không phải kiến thức, mà là kỹ năng sống cơ bản và ý thức trách nhiệm.
Việc để con tham gia việc nhà, tự quản lý thời gian, tự chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình không phải là làm khổ con, mà là trao cho con khả năng sống độc lập. Trách nhiệm dạy trẻ hiểu rằng: mình là một phần của gia đình, của cộng đồng – và sự trưởng thành luôn đi kèm với đóng góp.
4. Dùng nỗi sợ thay cho sự ủng hộ, làm thui chột tinh thần dám thử
“Con đừng liều”, “Cứ chọn con đường an toàn”, “Ổn định vẫn hơn”… Với mong muốn bảo vệ con, nhiều cha mẹ vô tình gieo vào con nỗi sợ rủi ro.
Trong khi đó, rất nhiều thành công lại bắt đầu từ sự dấn thân, thử nghiệm và chấp nhận rủi ro. Những bậc cha mẹ được phỏng vấn thừa nhận: thay vì dập tắt ước mơ của con bằng nỗi lo của người lớn, điều họ nên làm là trang bị cho con kỹ năng, niềm tin và sự hậu thuẫn tinh thần để con bước ra thế giới.
Với nhiều doanh nhân, việc tìm kiếm cơ hội giống như một cuộc phiêu lưu, nơi sai lầm không phải thất bại, mà là dữ liệu cho lần thử tiếp theo.
Dù mang theo những hối tiếc, điều quan trọng mà Margot Machol Bisnow nhấn mạnh là: không có cha mẹ hoàn hảo. Giáo dục không phải là hành trình không sai sót, mà là hành trình đủ yêu thương và đủ tỉnh thức.
Chỉ cần trẻ biết rằng cha mẹ yêu chúng, luôn cố gắng vì chúng, thì ngay cả những thiếu sót cũng có thể trở thành một phần của sự trưởng thành cho cả con và cho chính những người làm cha mẹ.
Hiểu Đan (Nguồn tham khảo: CNBC, Forbes)
