Khi một người đàn ông được yêu thích không chỉ vì ngoại hình
Trong vài năm trở lại đây, mạng xã hội Việt Nam chứng kiến sự xuất hiện của rất nhiều hình mẫu nam giới. Có người nổi tiếng nhờ ngoại hình, có người thu hút bằng sự giàu có, có người xây dựng hình tượng “alpha male” với những phát ngôn mạnh mẽ về thành công, tình yêu và quyền lực. Thuật toán dường như cũng ưu ái những mẫu nội dung ấy, bởi càng cực đoan, càng dễ tạo tranh luận, càng giữ chân người xem lâu hơn.
Thế nhưng, giữa dòng chảy đó, Quách Văn Thơm và Thỏ (DaLAB) lại nổi lên theo một cách khác biệt.
Nếu dành thời gian đọc hàng nghìn bình luận dưới những video của 2 người, sẽ thấy một điều khá thú vị. Người ta thừa nhận sốc visual của Thơm và Thỏ. Nhưng người ta cũng bình luận rằng nhìn Thơm và Thỏ thấy “có cảm giác an toàn”, “đúng gu chồng”, “ước gì gặp được người như vậy” hay “đây mới là mẫu đàn ông trưởng thành”. Những lời khen này hướng đến một thứ vô hình hơn: cảm giác mà họ mang lại.
Đó là cảm giác được tôn trọng. Cảm giác được lắng nghe. Cảm giác có thể là chính mình mà không phải lo sợ bị phán xét.
Trong tâm lý học, đó thường được gọi là cảm giác an toàn về mặt cảm xúc (emotional safety). Khái niệm này không nói về khả năng bảo vệ ai đó khỏi nguy hiểm, mà nói về việc một mối quan hệ cho phép cả hai được bộc lộ suy nghĩ, cảm xúc và điểm yếu mà không phải lo bị chế giễu hay áp đảo.
Có thể họ không thực sự biết hai người ngoài đời. Nhưng hình tượng mà họ quan sát được khiến họ liên tưởng đến kiểu đàn ông có khả năng tạo ra cảm giác ấy.
Và chính điều đó khiến hiện tượng Quách Văn Thơm và Thỏ trở thành một chủ đề đáng để phân tích. Có lẽ điều nhiều phụ nữ đang yêu thích không đơn thuần là hai cá nhân, mà là những giá trị họ nhìn thấy thông qua cách hai người lựa chọn xuất hiện trước công chúng.
Thuật toán đang tạo ra một kiểu đàn ông rất khác với điều nhiều phụ nữ thực sự tìm kiếm
Mạng xã hội vận hành dựa trên sự chú ý. Mà sự chú ý thì thường đến từ xung đột.
Video tranh cãi sẽ có nhiều bình luận hơn cuộc đối thoại bình thường. Phát ngôn gây sốc sẽ lan truyền nhanh hơn quan điểm ôn hòa. Người nói thật to thường dễ được nhớ hơn người luôn giữ giọng điềm tĩnh.
Vì thế, chỉ cần lướt TikTok vài phút, người ta có thể bắt gặp vô số nội dung dạy đàn ông cách trở thành “alpha male”: phải bí ẩn, phải lạnh lùng, phải luôn chiếm ưu thế trong mọi cuộc trò chuyện và tuyệt đối không để lộ sự yếu đuối. Thành công, tiền bạc và khả năng kiểm soát người khác được xem như những thước đo quan trọng nhất của sức hấp dẫn.
Điều đáng nói là đây không hẳn là hình mẫu mà tất cả phụ nữ đều mong muốn, nhưng lại là hình mẫu mà thuật toán liên tục khuếch đại.
Bởi vậy, khi Quách Văn Thơm xuất hiện với những nội dung xoay quanh việc đọc sách, vẽ tranh, giao tiếp hài hước, phát triển tư duy và cách ứng xử trong các mối quan hệ, anh gần như đi ngược lại hoàn toàn với dòng chảy ấy. Nội dung của anh hiếm khi nhằm chứng minh người khác sai hay khẳng định mình đúng tuyệt đối. Thay vào đó, anh thường phân tích một vấn đề, đưa ra góc nhìn và để người xem tự suy ngẫm.
Thỏ cũng tạo ra cảm giác tương tự. Những gì công chúng thường nhắc đến ở anh không phải là sự áp đảo hay cá tính mạnh mà là cách nói chuyện chậm rãi, thái độ ôn hòa và phong thái khá ổn định trong cách tương tác với người khác.
Họ không nổi bật vì họ khác người. Họ nổi bật vì họ khác thuật toán.
Điều công chúng yêu mến thực chất là một hình tượng được xây dựng từ rất nhiều “tín hiệu”
Trong tâm lý học truyền thông tồn tại một khái niệm gọi là parasocial relationship - mối quan hệ một chiều giữa công chúng và người nổi tiếng. Khái niệm này giải thích rằng con người thường không yêu mến một cá nhân bằng toàn bộ sự thật về người đó, bởi chúng ta hiếm khi có đủ dữ liệu để làm điều ấy. Thay vào đó, chúng ta ghép những mảnh thông tin rời rạc thành một câu chuyện hoàn chỉnh trong đầu mình.
Một người thường xuyên chia sẻ về sách sẽ dễ được xem là có chiều sâu. Một người biết lắng nghe sẽ được mặc định là tinh tế. Một người cư xử lịch sự dễ được liên tưởng đến một người bạn đời đáng tin cậy.
Quách Văn Thơm và Thỏ cũng không nằm ngoài cơ chế ấy. Thông qua những gì họ công khai thể hiện, nhiều người bắt đầu gắn họ với hình ảnh của một người đàn ông biết kiểm soát cảm xúc, có học thức, tôn trọng người khác và đủ trưởng thành để đối thoại thay vì áp đặt.
Điều cần nhấn mạnh là đây không phải kết luận về con người ngoài đời của họ. Đó là cách công chúng diễn giải những tín hiệu mà họ quan sát được.
Sự hấp dẫn của hai người, vì thế, không chỉ đến từ bản thân họ mà còn đến từ trí tưởng tượng của người xem.
Sự nhất quán khiến hình tượng trở nên đáng tin hơn
Nếu chỉ có một vài video viral, rất khó để một nhà sáng tạo nội dung xây dựng được niềm tin lâu dài. Điều khiến Quách Văn Thơm và Thỏ khác biệt là hình ảnh họ thể hiện khá nhất quán trong suốt thời gian hoạt động.
Họ không xuất hiện trong những cuộc khẩu chiến để thu hút tương tác. Không xây dựng thương hiệu cá nhân bằng các phát ngôn gây sốc. Cũng hiếm khi biến đời sống riêng thành công cụ tạo sự chú ý. Thay vào đó, điều lặp lại qua nhiều nội dung là cách nói chuyện bình tĩnh, sự tôn trọng người đối diện và những quan điểm tương đối ổn định về cách ứng xử.
Trong truyền thông, sự nhất quán là yếu tố quan trọng để hình thành niềm tin. Khi một người liên tục truyền tải cùng một hệ giá trị trong thời gian dài, công chúng có xu hướng xem đó là một phần bản sắc của họ. Chính sự lặp lại ấy khiến nhiều người không còn chỉ nghĩ rằng Quách Văn Thơm hay Thỏ “nói hay”, mà bắt đầu tin rằng họ “sống như những gì họ nói”.
Niềm tin đó có phản ánh đầy đủ con người thật hay không là một câu chuyện khác. Nhưng rõ ràng, nó góp phần tạo nên sức hút của họ.
Có lẽ phụ nữ không còn tìm kiếm một người đàn ông hoàn hảo. Họ tìm kiếm một người khiến mình không phải phòng thủ.
Hiện tượng này nói nhiều hơn về xã hội, chứ không chỉ về hai người đàn ông
Có một nghịch lý thú vị. Càng nhiều người nói về “đàn ông phải mạnh mẽ”, “đàn ông phải áp đảo”, “đàn ông phải chiến thắng” thì những hình tượng mang lại cảm giác điềm tĩnh và tử tế lại càng được trân trọng.
Đó không phải vì sự tử tế mới xuất hiện. Mà vì nó đang trở nên nổi bật hơn giữa quá nhiều tiếng ồn.
Có lẽ Quách Văn Thơm và Thỏ không phải những người duy nhất sở hữu những phẩm chất ấy. Ngoài đời chắc chắn còn rất nhiều người đàn ông sống điềm đạm, biết lắng nghe và cư xử văn minh. Điều khác biệt nằm ở chỗ họ đã đưa những giá trị đó lên mạng xã hội một cách nhất quán, trong khi phần lớn nội dung được lan truyền lại đi theo hướng hoàn toàn ngược lại.
Chính vì thế, họ trở thành nơi để nhiều người gửi gắm những kỳ vọng của mình về một mối quan hệ lành mạnh.
Sẽ là thiếu công bằng nếu khẳng định Quách Văn Thơm hay Thỏ ngoài đời chắc chắn là những người chồng lý tưởng, bởi công chúng chỉ biết đến họ qua những gì họ lựa chọn công khai. Nhưng cũng sẽ là thiếu sót nếu phủ nhận rằng hình tượng họ xây dựng đã chạm đến một nhu cầu có thật trong xã hội hiện đại.
Có thể vài năm nữa, mạng xã hội sẽ có những gương mặt mới và những xu hướng mới. Thế nhưng điều khiến Quách Văn Thơm và Thỏ được yêu mến có lẽ sẽ không biến mất nhanh như vậy, bởi thứ công chúng phản ứng không chỉ là một cá nhân, mà là cảm giác rằng giữa một môi trường nơi sự ồn ào thường được tưởng thưởng, vẫn còn có những người đàn ông đại diện cho sự điềm tĩnh, biết đối thoại thay vì áp đặt, biết lắng nghe thay vì chỉ muốn được lắng nghe.
Đó là câu chuyện về sự thay đổi trong cách phụ nữ nhìn nhận sức hấp dẫn của đàn ông. Khi sự độc lập ngày càng lớn hơn, điều được tìm kiếm không còn chỉ là vẻ ngoài, địa vị hay khả năng chu cấp, mà còn là trí tuệ cảm xúc, sự trưởng thành và cảm giác bình yên mà một người có thể mang lại.
Và nếu hàng chục nghìn phụ nữ cùng nhìn thấy những giá trị ấy ở Quách Văn Thơm và Thỏ, thì có lẽ điều đáng phân tích nhất không phải là bản thân hai người đàn ông, mà là sự thật rằng xã hội hôm nay đang khao khát một kiểu nam tính khác: ít phô trương hơn, nhiều đồng cảm hơn; ít áp đặt hơn, nhiều thấu hiểu hơn.
Trang
