Tại một quán cà phê ở Tokyo, người mang đồ uống đến bàn khách có thể không hề có mặt quán. Họ có thể đang ngồi ở nhà, thậm chí nằm trên giường cách đó hàng trăm, hàng nghìn km, điều khiển một robot bằng mắt và trò chuyện với khách thông qua camera, microphone cùng loa.
Đó là mô hình đang được triển khai tại DAWN Avatar Robot Café, quán cà phê do Ory Laboratory vận hành ở Nihonbashi, Tokyo. Thay vì coi robot là công cụ thay thế con người, Ory Laboratory biến nó thành một “cơ thể đại diện”, giúp những người gặp khó khăn nghiêm trọng về vận động vẫn có thể đi làm.
Nhân vật trung tâm của mô hình này là OriHime D, robot cao khoảng 1,2 m. Robot được trang bị camera, microphone và loa, cho phép người điều khiển quan sát không gian, nghe khách hàng nói rồi trực tiếp phản hồi. Với những người không thể sử dụng tay bình thường, hệ thống theo dõi chuyển động mắt còn cho phép họ điều khiển robot thông qua ánh nhìn.
Điều đáng nói nằm ở chỗ người đứng sau robot không phải kỹ thuật viên hay nhân viên vận hành thông thường. Đó có thể là những người mắc bệnh hoặc khuyết tật khiến họ gần như không thể rời khỏi nhà. Nhờ robot, họ có thể chào khách, nhận đơn, trò chuyện, di chuyển trong quán rồi hoàn thành một ca làm việc từ xa.
Trong chương trình thử nghiệm ban đầu năm 2018, các nhân viên điều khiển OriHime D được trả 1.000 yen mỗi giờ. Mức thù lao không phải điểm đáng chú ý nhất. Giá trị lớn hơn nằm ở việc một người từng rất khó tiếp cận thị trường lao động nay có thể thực sự có một công việc, nhận lương, giao tiếp với người khác và cảm nhận mình đang tham gia vào xã hội.
Mô hình này cũng cho thấy một hướng đi khác của robot dịch vụ. Nhiều năm qua, ngành công nghệ thường nói về robot với mục tiêu tự động hóa, giảm nhu cầu nhân sự hoặc thay thế những công việc lặp đi lặp lại. DAWN lại đi theo hướng ngược lại. Robot không loại bỏ người lao động khỏi quán cà phê, nó đưa những người vốn không thể có mặt tại đó vào bên trong.
Công nghệ kết nối cũng đóng vai trò quan trọng. Ory Laboratory cùng các đối tác từng thử nghiệm mạng 5G để giảm độ trễ khi điều khiển OriHime D từ xa. Khi khoảng cách giữa người điều khiển và robot không còn là rào cản lớn, khái niệm “đi làm” cũng bắt đầu thay đổi.
DAWN vì thế không đơn thuần là một quán cà phê có robot. Điều đáng chú ý nhất không nằm ở cánh tay máy hay khả năng di chuyển của OriHime D, mà ở việc công nghệ đang mở thêm một cánh cửa cho những người trước đây gần như bị đứng ngoài thị trường lao động. Robot phục vụ khách hàng, còn thứ công nghệ thực sự mang lại chính là khả năng để một con người được làm việc.
Vũ Hoàng
