Một loại trang bị bảo hộ đã trở nên thiết yếu với lính xung kích Nga: đó không phải là áo giáp, mà là áo poncho nhiệt hay "áo choàng tàng hình" có khả năng che giấu họ khỏi các thiết bị ảnh nhiệt (hồng ngoại).
Đây thực sự là một phụ kiện "phải có" cho bất kỳ ai muốn vượt qua "vùng xám" rộng lớn, nơi dày đặc máy bay không người lái. Việc che giấu hoàn toàn dấu hiệu nhiệt là không thể, nhưng sự sống còn của lính xung kích Nga phụ thuộc vào nó.
Từ xe tăng, xe máy đến bò trườn
Các cuộc tấn công ban đầu của Nga tuân theo học thuyết tác chiến hiệp đồng binh chủng truyền thống, kết hợp xe tăng và xe bọc thép chở quân. Đến năm 2023, đội hình này đã bị tiêu diệt từ xa bởi số lượng ngày càng tăng của drone FPV (drone góc nhìn thứ nhất) – loại quadcopter (máy bay không người lái 4 cánh) nhỏ mang đầu đạn nổ.
Xe bọc thép đã phải nhường chỗ cho các cuộc tấn công tốc độ cao bằng xe địa hình (ATV), xe buggy và xe máy, nhằm nỗ lực băng qua vùng nguy hiểm nhanh nhất có thể. Giờ đây, cách tiếp cận này đang bị thay thế bằng chiến thuật xâm nhập bộ binh theo các nhóm nhỏ.
Một báo cáo về chiến thuật của Nga do tổ chức tư vấn RUSI (Anh) công bố tháng trước mô tả kỹ thuật mới: “Binh lính Nga thường xâm nhập theo nhóm từ 2 đến 5 người, sử dụng các tấm bạt hoặc lều giữ nhiệt mà họ cầm cách xa cơ thể bằng tay nắm. Họ treo radio quanh cổ và kẹp đèn pin giữa hai chân để nhìn đường đi.”
Báo cáo cho biết, khi tập hợp đủ quân số tại một "cái tổ" (vị trí tập kết) tiền phương, họ sẽ xông lên tấn công các vị trí phòng thủ của Ukraine.
Volodymyr Demchenko, một nhà làm phim người Ukraine đã nhập ngũ, mô tả một cách tiếp cận thậm chí còn chậm hơn trên mạng xã hội X vào tháng trước: “Chiến thuật tấn công mới: quân xâm lược bò trong nhiều ngày dưới áo choàng chống nhiệt. Thức ăn và nước uống được drone tiếp tế. Mỗi đêm họ bò được vài chục, có thể là hàng trăm mét. Mỗi nhóm 2-5 binh sĩ.”
Tạp chí quân sự Ukraine Counteroffensive Pro cũng có nhận định: “Một nhóm từ 3 đến 5 chiến binh mặc áo choàng chống nhiệt được cử đi... Ngay cả khi lực lượng Ukraine tiêu diệt 3 trong số 5 binh sĩ, 2 người còn lại vẫn có cơ hội tiếp cận vị trí mục tiêu.”
Điểm chung mà các nguồn tin đều đồng ý là khả năng ngụy trang nhiệt đóng vai trò then chốt.
Tránh né “mắt thần” Drone
Việc giám sát bằng drone hiện nay đã trở nên phổ biến. Bất kỳ chuyển động nào của phương tiện cơ giới đều bị phát hiện từ cách xa hàng km. Binh lính đi bộ khó bị phát hiện hơn. Thời điểm tốt nhất để di chuyển là ban đêm, khi những kẻ xâm nhập chỉ có thể bị phát hiện bởi thiết bị ảnh nhiệt – loại camera hiển thị vật thể dựa trên chênh lệch nhiệt độ. Cả hai bên đều đang sử dụng rộng rãi DJI Mavic 3T, một loại drone công nghiệp trang bị camera nhiệt để trinh sát ban đêm.
Đây là lúc áo poncho nhiệt phát huy tác dụng. Loại trang phục ngụy trang này thường được làm bằng nylon với lớp lót phản quang giúp ngăn nhiệt lượng cơ thể thoát ra ngoài, và cũng có thể được phủ các hạt nhôm hoặc bạc để phân tán nhiệt nhanh hơn. Mục đích là làm cho nhiệt độ cơ thể người lính khớp với nhiệt độ của môi trường xung quanh và hòa lẫn vào đó, để thân nhiệt ấm áp của họ không nổi bật "như ngọn hải đăng" trên nền cảnh quan. Một mẫu điển hình được quảng cáo là giảm tới 90% bức xạ nhiệt.
Người Nga cũng bị phát hiện sử dụng các tấm bạt giữ nhiệt (thường dùng để ngụy trang lều trại hoặc vị trí) làm vật che phủ. Bất cứ thứ gì miễn là che chắn được.
Tuy nhiên, chỉ một chiếc poncho hiếm khi là đủ. Để không bị phát hiện, những người lính xâm nhập phải đợi đến thời điểm trong ngày được gọi là "giao thoa nhiệt". Các vật thể khác nhau (như thảm thực vật, mặt đất, mặt nước) hấp thụ nhiệt và nguội đi với tốc độ khác nhau, tạo ra độ tương phản nhiệt. Giao thoa nhiệt, xảy ra hai lần một ngày, là lúc mọi thứ tạm thời có cùng một mức nhiệt độ.
Khi đó, độ tương phản nhiệt giảm đi đáng kể, khiến việc phân biệt vật thể bằng camera nhiệt trở nên rất khó khăn. Điều này làm tăng đáng kể cơ hội tiến quân mà không bị phát hiện. Nếu không, người mặc poncho có nguy cơ hiện lên như một "điểm lạnh" và cũng dễ bị phát hiện không kém, như một binh sĩ Nga đã từng bị.
Người Nga cũng ưu tiên di chuyển trong sương mù, mưa hoặc các điều kiện thời tiết khác làm giảm tầm nhìn.
Đối phó với những kẻ xâm nhập vô hình
Phía Ukraine cảnh giác nhất vào thời điểm giao thoa nhiệt, và áo poncho cũng chỉ làm giảm chứ không triệt tiêu hoàn toàn độ tương phản nhiệt. Những người điều khiển drone lành nghề học cách phát hiện các dấu hiệu của lính xâm nhập, chẳng hạn như bàn chân không được che đậy.
Ngoài ra, một số loại poncho giá rẻ có thể không che chắn được nhiều và khiến người mặc lộ diện rõ rệt. Cũng có những thất bại về huấn luyện: một số lính Nga bị phát hiện khi đang cố gắng lẻn đi dưới tấm poncho giữa ban ngày, dường như không biết rằng "khả năng tàng hình" của họ không có tác dụng với camera ánh sáng ban ngày.
Tuy nhiên, nhìn chung, chiến thuật xâm nhập bằng áo choàng tàng hình nhiệt tỏ ra khá hiệu quả. Tình trạng thiếu quân đã để lại những khoảng trống giữa các vị trí của Ukraine. Phía Nga cử các nhóm nhỏ tiến lên cho đến khi tập hợp đủ lực lượng để tấn công tuyến phòng thủ, buộc quân Ukraine phải rút lui.
Biện pháp phòng thủ tốt nhất chống lại các cuộc tấn công xâm nhập có thể là các bãi mìn dày đặc hơn, các hệ thống cảm biến khác (âm thanh, từ tính, địa chấn) để phát hiện kẻ xâm nhập – và cần nhiều lực lượng hơn, cả con người lẫn robot, để trấn giữ tiền tuyến.
Nhưng ở thời điểm hiện tại, thực tế là một chiếc áo poncho nhiệt lại đang bảo vệ lính xung kích tốt hơn cả một chiếc xe bọc thép.
Quốc Vinh (Theo Forbes)
